ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -
ბენაზირ ბჰუტო 2007 წლის 27 დეკემბერს, პაკისტანის ქალაქ რავალპინდში მოკლეს . პაკისტანის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი და ოპოზიციური პაკისტანის სახალხო პარტიის მაშინდელი ლიდერი ბჰუტო 2008 წლის იანვარში დაგეგმილი არჩევნების წინ საარჩევნო კამპანიას აწარმოებდა . მას ლიაკატ ნეშენალ ბაღში პოლიტიკური მიტინგის შემდეგ ესროლეს და სროლისთანავე თვითმკვლელის ბომბი აფეთქდა. ის რავალპინდის საერთო საავადმყოფოში , ადგილობრივი დროით 18:16 საათზე (13:16 UTC ) გარდაცვლილად გამოაცხადეს . აფეთქების შედეგად კიდევ 23 ადამიანი დაიღუპა. ბჰუტო ადრე გადაურჩა მსგავს მკვლელობის მცდელობას კარაჩიში ( 2007 წლის კარსაზის აფეთქება ), რომლის დროსაც სულ მცირე 180 ადამიანი დაიღუპა, მას შემდეგ, რაც ის ორი თვით ადრე გადასახლებიდან დაბრუნდა. მისი მკვლელობის შემდეგ, პაკისტანის საარჩევნო კომისიამ საყოველთაო არჩევნები ერთი თვით გადადო , რომელშიც მოგვიანებით ბჰუტოს პარტიამ გაიმარჯვა.
მიუხედავად იმისა, რომ ადრეული ინფორმაციით, ბჰუტო ნამსხვრევებით ან ცეცხლსასროლი იარაღით იყო მოტეხილი , პაკისტანის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ თავდაპირველად განაცხადა, რომ ბჰუტო თავის ქალის მოტეხილობით გარდაიცვალა, რომელიც აფეთქების ძალის შედეგად მიღებული თავის ტკივილის შედეგად ავტომობილის ლუკს მოხვდა. ბჰუტოს თანაშემწეებმა უარყვეს ამბის ეს ვერსია და ამტკიცებდნენ, რომ ბომბის აფეთქებამდე მას ორი ტყვია ესროლეს. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ შემდგომში უკან დაიხია წინა მტკიცებიდან. 2007 წლის მაისში ბჰუტომ დამატებითი დაცვა მოითხოვა კერძო დაცვის კონტრაქტორებისგან, Blackwater-ისა და ArmorGroup-ისგან . გაეროს მიერ მკვლელობის გამოძიებამ განაცხადა, რომ „ქალბატონი ბჰუტოს მკვლელობის თავიდან აცილება შესაძლებელი იქნებოდა, თუ მიღებული იქნებოდა ადეკვატური უსაფრთხოების ზომები“.
ფონი
ბჰუტომ თვითგადასახლება აირჩია, სანამ მისი კორუფციის საქმეები უცხოურ და პაკისტანურ სასამართლოებში განხილვის პროცესში იყო . დუბაისა და ლონდონის რვაწლიანი გადასახლების შემდეგ , ბჰუტო 2007 წლის 18 ოქტომბერს კარაჩიში დაბრუნდა, რათა 2008 წლის ეროვნული არჩევნებისთვის მომზადებულიყო, რაც პრეზიდენტ პერვეზ მუშარაფთან ძალაუფლების გაზიარების შესაძლო შეთანხმებით იყო შესაძლებელი .
ბჰუტო ამ სამშობლოში დაბრუნებისას კარაჩიში მკვლელობის მცდელობას გადაურჩა. 2007 წლის 18 ოქტომბერს კარაჩიში გამართულ მიტინგზე მიმავალ გზაზე, ჯინას საერთაშორისო აეროპორტიდან დაბრუნებისას, მისი დაშვებიდან და გასვლიდან მალევე ორი აფეთქება მოხდა. ბჰუტო არ დაშავებულა, თუმცა აფეთქებებმა, რომლებიც მოგვიანებით თვითმკვლელობის ტერაქტად დადასტურდა, 139 ადამიანი იმსხვერპლა და მინიმუმ 450 დაშავდა. დაღუპულთა შორის იყო მისი პაკისტანის სახალხო პარტიის მინიმუმ 50 დაცვის თანამშრომელი, რომლებმაც მისი სატვირთო მანქანის გარშემო ცოცხალი ჯაჭვი შექმნეს პოტენციური ტერორისტების მოსაშორებლად, ასევე ექვსი პოლიციელი. დაშავდა რამდენიმე მაღალი თანამდებობის პირი. ბჰუტო შემთხვევის ადგილიდან უვნებლად გაიყვანეს.
აფეთქების შემდეგ, ბჰუტომ და მისმა მეუღლემ მუშარაფს უსაფრთხოების გაძლიერება სთხოვეს, მათ შორის დაბურული ფანჯრები , ბომბების დამცავი მოწყობილობები , პირადი დაცვა და ოთხი საპოლიციო მანქანა. ამ მოწოდებებს სამმა ამერიკელმა სენატორმაც უპასუხა, რომლებმაც მუშარაფს მისწერეს. ბჰუტოს მხარდამჭერები და პაკისტანის მთავრობა დავობენ, უზრუნველყოფილი იყო თუ არა მას სათანადო დაცვა. ისრაელის გაზეთი „მაარივი“ იტყობინება, რომ ბჰუტომ მკვლელობამდე რამდენიმე კვირით ადრე ასევე სთხოვა ამერიკის ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოს (CIA), ბრიტანეთის „სკოტლანდ იარდს“ და ისრაელის „ მოსადს“ , მისი დაცვის უზრუნველყოფაში დახმარება. ისრაელის ოფიციალურ პირებს ჯერ არ გადაუწყვეტიათ, გაეწიათ თუ არა დახმარება, რადგან არ სურდათ პაკისტანთან და ინდოეთთან ურთიერთობების გაფუჭება . ბჰუტომ ასევე სცადა კერძო დაცვის პერსონალის მოზიდვა, მიმართა როგორც აშშ-ში დაფუძნებულ „ბლექვოტერს“ , ასევე დიდ ბრიტანეთში დაფუძნებულ „არმორგროუფს“ . თუმცა, პაკისტანის მთავრობამ უარი თქვა უცხოელი დაცვის კონტრაქტორებისთვის ვიზების მიცემაზე. ამის მიუხედავად, ამერიკელმა დიპლომატებმა ბჰუტოს მიაწოდეს კონფიდენციალური აშშ-ის სადაზვერვო ინფორმაცია მის წინააღმდეგ არსებული მუქარის შესახებ. მკვლელობის შემდეგ, პრეზიდენტმა მუშარაფმა უარყო, რომ ბჰუტოს მეტი დაცვა უნდა ჰქონოდა და განაცხადა, რომ მისი სიკვდილი, ძირითადად, მისივე ბრალი იყო, რადგან მან „ზედმეტ რისკზე“ წასვლის გამო უფრო სწრაფად უნდა დაეტოვებინა აქციიდან.
მკვლელობა
ბენაზირ ბჰუტო რავალპინდის ქალაქ პაკისტანის სახალხო პარტიის მხარდამჭერების მიტინგზე სიტყვით გამოვიდა, როდესაც მიტინგზე აფეთქება მოხდა. პოლიციის წინასწარი ინფორმაციით, ერთმა ან რამდენიმე მკვლელმა ბჰუტოს ტყვიაგაუმტარ თეთრ Toyota Land Cruiser- ს ცეცხლი გაუხსნა , როდესაც ის მიტინგის შემდეგ გაქცევას აპირებდა. ამას მოჰყვა თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ მისი მანქანის გვერდით ბომბის აფეთქება. Getty Images-ის ფოტოგრაფ ჯონ მურის თქმით , ბჰუტო მანქანის ლუქიდან იდგა , რათა მხარდამჭერებისთვის ხელი დაუქნია და სამი გასროლის შემდეგ ისევ შიგნით ჩავარდა. გაზეთმა „Times of India“ -მ გაავრცელა სამოყვარულო კლიპი, სადაც ჩანს, თუ როგორ ესვრის მკვლელი ბჰუტოს აფეთქებამდე სამჯერ.
ინციდენტის შემდეგ, უგონო მდგომარეობაში მყოფი ბჰუტო რავალპინდის საერთო საავადმყოფოში ადგილობრივი დროით 17:35 საათზე გადაიყვანეს, სადაც რავალპინდის სამედიცინო კოლეჯის დირექტორის, მოჰამედ მუსადიქ ხანის ხელმძღვანელობით ექიმებმა მისი რეანიმაცია სცადეს და „ გულის ღია მასაჟისთვის მარცხენა წინამხრის თორაკოტომია “ ჩაუტარეს. მოჰამედ ხანის მამამ, სადიკ ხანმა, ლიაკატ ალი ხანის გადარჩენა სცადა, როდესაც ის იმავე პარკში მოკლეს და 1951 წელს იმავე საავადმყოფოში გადაიყვანეს. მიუხედავად იმისა, რომ პაკისტანის სახალხო პარტიის წარმომადგენელმა ფარჰატულა ბაბარმა თავდაპირველად განაცხადა, რომ ბჰუტო უსაფრთხოდ იყო, ის გარდაცვლილად ადგილობრივი დროით 18:16 საათზე (13:16 UTC ) გამოაცხადეს .
მისი გარდაცვალების მიზეზი
ბჰუტოს გარდაცვალების მიზეზი ბევრჯერ განიხილეს და დავის საგანი გახდა. ზოგიერთი კომენტატორი ვარაუდობდა, რომ ეს დებატები ბჰუტოს მემკვიდრეობის განსაზღვრის მცდელობებით იყო განპირობებული: შესაძლოა, ბჰუტო მოწამედ ჩაითვალოს, თუ ის ცეცხლსასროლი იარაღით მოკვდებოდა, მაგრამ არა, თუ ის ბომბის აფეთქების შემდეგ თავის დარტყმით გარდაიცვალა. სხვები ამტკიცებდნენ, რომ ცეცხლსასროლი იარაღით სიკვდილის წინააღმდეგ მოყვანილი არგუმენტები მიზნად ისახავდა კრიტიკის შესუსტებას, რომ იგი სათანადოდ არ იყო დაცული.
პაკისტანის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციაზე დაყრდნობით, თავდაპირველად გავრცელებული ინფორმაციით, ბჰუტო კისრის არეში ცეცხლსასროლი იარაღით მიყენებული ჭრილობით მოკლეს. პაკისტანის სახალხო პარტიის უსაფრთხოების მრჩეველმა, რეჰმან მალიკმა , ივარაუდა, რომ მკვლელმა ცეცხლი მაშინ გახსნა, როდესაც ბჰუტო მიტინგიდან გამოვიდა და რომ მან მას კისერსა და მკერდში დაარტყა, სანამ ასაფეთქებელ ნივთიერებებს აამოქმედებდა. შინაგან საქმეთა მინისტრის, ჯავედ ჩიმას განცხადებით, მისი დაზიანებები ან ცეცხლსასროლი იარაღით იყო გამოწვეული, ან აფეთქებულ ბომბში ჩადებული ჭურვების შედეგად, რომლებიც ნამსხვრევებად მოქმედებდნენ .
თუმცა, 28 დეკემბერს ბჰუტოს გარდაცვალების მიზეზი ნაკლებად ნათელი გახდა. პაკისტანის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ მათი აზრით, ბჰუტოს სიკვდილი კისრის მოტეხილობის შედეგი იყო, რომელიც მან მიიღო მანქანაში ჩახრის ან ჩავარდნის შედეგად და გასროლისთანავე ლუქის საკეტს შეეჯახა, თუმცა მოგვიანებით მისი გარდაცვალების მიზეზად თავის ქალის მოტეხილობა დასახელდა. Associated Press- ის ცნობით , სამინისტრომ განაცხადა, რომ „ბჰუტო მოკლეს, როდესაც მან მანქანაში ჩახტომა სცადა და აფეთქების დარტყმით მიღებულმა დარტყმის ტალღებმა მისი თავი ლუქზე მიმაგრებულ ბერკეტში ჩაარტყა, რამაც თავის ქალა მოტეხა“. სამინისტრომ ასევე დასძინა, საავადმყოფოს ოფიციალური ანგარიშის საწინააღმდეგოდ, რომ ბჰუტოს არ მიუღია ცეცხლსასროლი იარაღიდან ან ნამსხვრევებიდან მიღებული ჭრილობები და რომ ყველა გასროლა მას აცილებდა.
პაკისტანის სახალხო პარტიის წარმომადგენელმა ფარჰატულა ბაბარმა უარყო ბრალდებები, რომ ბჰუტოს გარდაცვალება უბედური შემთხვევის შედეგი იყო. ბჰუტოს ადვოკატმა და პაკისტანის სახალხო პარტიის მაღალჩინოსანმა, ფარუკ ნაიკმა , განაცხადა, რომ ანგარიში „უსაფუძვლო“ და „ტყუილების გროვაა“. მან ასევე მხარი დაუჭირა იმ მოსაზრებას, რომ სიკვდილის მიზეზი იყო ორი ტყვია, რომელიც ბჰუტოს მუცელსა და თავში მოხვდა. „ტოიოტას“ ანონიმურმა წარმომადგენელმა ასევე უარყო მოსაზრება, რომ მას შეეძლო ბერკეტიც კი დაეჭირა მანქანაში (Toyota Land Cruiser) მისი მდებარეობის გათვალისწინებით.
პაკისტანის გაზეთ „The News“- ისთვის გაკეთებულ განცხადებებში , მოჰამედ მუსადიკ ხანმა, რავალპინდის საერთო საავადმყოფოში ბჰუტოს მკურნალმა ერთ-ერთმა ექიმმა, აღწერა ბჰუტოს თავის მარჯვენა მხარეს ოვალური ფორმის მძიმე და ჩაღრმავებული თავის ქალას მოტეხილობები. როგორც ჩანს, მან სხვა დაზიანებები ვერ შენიშნა და ტყვიის ჭრილობების შესაძლებლობა დააკნინა, თუმცა ადრეც უსაუბრია მათ შესახებ. ერთ-ერთმა ანონიმურმა ექიმმა განაცხადა, რომ პაკისტანის ხელისუფლებამ ბჰუტოს სამედიცინო ჩანაწერები მისი გარდაცვალებისთანავე აიღო და ექიმებს საუბრის შეწყვეტა ურჩია.
31 დეკემბერს, რავალპინდის ზოგადი საავადმყოფოს წარმომადგენელმა, ათარ მინალამ, გამოაქვეყნა განცხადება (აღწერილი, როგორც „კლინიკური ჩანაწერები“), რომელსაც ხელს აწერდა შვიდი პირი, რომლებიც მონაწილეობდნენ ბჰუტოს საავადმყოფოში მკურნალობაში. ეს პირები არ იყვნენ პათოლოგ-ანამოლოგები და არ ჩაუტარებიათ ოფიციალური გაკვეთა. განცხადებაში თავდაპირველად მოთხრობილია მკურნალობის მიმდინარეობა, ბჰუტოს საავადმყოფოში მიყვანიდან მის გარდაცვალებამდე. განცხადების მეორე ნაწილში დეტალურად არის აღწერილი თავის ჭრილობა და აღნიშნულია, რომ „სხეულის დეტალურმა გარეგანმა დათვალიერებამ სხვა გარეგანი დაზიანება არ გამოავლინა“. თავის ჭრილობას გადაუღეს რენტგენი, რომელიც განცხადებაში იქნა განმარტებული. სიკვდილის მიზეზად გამოცხადდა „თავის ღია ტრავმა თავის ქალას ჩაღრმავებული მოტეხილობით, რამაც გამოიწვია გულ-ფილტვის გაჩერება“.
„ვაშინგტონ პოსტის“ ცნობით , დანაშაულის ადგილი დაცარიელდა სასამართლო ექსპერტიზის დასრულებამდე და დაკრძალვამდე ოფიციალური გაკვეთა არ ჩატარებულა. მისი გარდაცვალების ირგვლივ არსებული ბუნდოვანების მიუხედავად, ბჰუტოს ქმარმა, ასიფ ზარდარიმ, ოფიციალური გაკვეთის ჩატარების უფლება არ მისცა, რადგან პაკისტანში ჩატარებული პროცედურის შიში ჰქონდა.
2008 წლის 1 იანვარს პაკისტანის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ უკან წაიღო თავისი განცხადება, რომ ბენაზირ ბჰუტო გარდაიცვალა სახურავის საკეტზე თავის დარტყმით. სამინისტროს წარმომადგენელმა, ჯავედ იკბალ ჩიმამ, განაცხადა, რომ სამინისტრო ბჰუტოს გარდაცვალების მიზეზთან დაკავშირებით დასკვნის გაკეთებამდე სასამართლო ექსპერტიზის შედეგებს დაელოდებოდა.
2008 წლის 8 თებერვალს, სკოტლანდ იარდის გამომძიებლებმა დაასკვნეს, რომ ბენაზირ ბჰუტო გარდაიცვალა თავში დარტყმის შედეგად, როდესაც თვითმკვლელის აფეთქების ძალამ ისროლა და არა მკვლელის ტყვიამ. თუმცა, როგორც ციტირებულია The New York Times- ის სტატიაში : „გაურკვეველია, თუ როგორ მივიდნენ სკოტლანდ იარდის გამომძიებლები ასეთ დამაჯერებელ დასკვნამდე აუტოფსიის შედეგების ან სხვა პოტენციურად მნიშვნელოვანი მტკიცებულებების გარეშე, რომლებიც აფეთქებისთანავე წაშალეს დასუფთავების ჯგუფებმა“. ანგარიშში დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს პათოლოგ-პათოლოგი ნათანიელ კერი ამბობს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ თავის ან ტანის არეში ცეცხლსასროლი იარაღით მიყენებული ჭრილობა სრულად არ შეიძლება გამოირიცხოს, „ამ შემთხვევაში სწრაფად ფატალური თავის ტრავმის ერთადერთი დასაბუთებული მიზეზი ის არის, რომ ის ბომბის აფეთქების შედეგად გამოწვეული დარტყმის შედეგად მოხდა“. დასკვნები შეესაბამება პაკისტანის მთავრობის მიერ ბჰუტოს მკვლელობის ახსნას, ვერსიას, რომელსაც ბჰუტოს მხარდამჭერები ურწმუნოდ შეხვდნენ.
დაკრძალვა
ბჰუტოს დაკრძალვა 2007 წლის 28 დეკემბერს, შუადღისას გაიმართა. მისი ცხედარი რავალპინდიში , ჩაკლალას საჰაერო ბაზიდან სუკურის აეროპორტში 28 დეკემბერს, 01:20 საათზე გადაასვენეს. მის ცხედარს მისი ყველა შვილი და მეუღლეც თან წაიყვანა. მანამდე ისინი ჩაკლალას საჰაერო ბაზაზე სპეციალური რეისით ჩავიდნენ, რათა მისი ცხედარი რეალურად გადაეტანათ. პაკისტანის სხვადასხვა კუთხიდან მგლოვიარეები ლარკანაში ჩავიდნენ, რათა ყოფილი პრემიერ-მინისტრის დაკრძალვის ცერემონიაში მონაწილეობა მიეღოთ. ოჯახმა ცხედარი ვერტმფრენით დაკრძალვის ადგილას მიიტანა. ბჰუტო მამის გვერდით, ოჯახის საფლავში დაკრძალეს .
შედეგები
არეულობა
ბჰუტოს გარდაცვალების შემდეგ, მხარდამჭერები ტიროდნენ და საავადმყოფოს მინის კარებს ამსხვრევდნენ, მანქანებს ქვებს ესროდნენ და, როგორც ამბობენ, საავადმყოფოს გარეთ პრეზიდენტ მუშარაფს გულისხმობდნენ „ძაღლი, მუშარაფი, ძაღლი“. სხვები პოლიციას თავს დაესხნენ და საარჩევნო კამპანიის პლაკატები და საბურავები დაწვეს. ზოგიერთმა ოპოზიციურმა ჯგუფმა განაცხადა, რომ მკვლელობამ შეიძლება სამოქალაქო ომი გამოიწვიოს, ხოლო სხვა კომენტატორებმა განაცხადეს, რომ მომავალი არჩევნები, სავარაუდოდ, გადაიდება.
პაკისტანში ფართომასშტაბიანი დემონსტრაციები გაიმართა, პოლიციამ პეშავარში გაბრაზებული დემონსტრაციები ცრემლსადენი გაზისა და ხელკეტების გამოყენებით დაშალა . ზოგიერთმა მომიტინგემ მუშარაფის ბილბორდები დაწვა, ჰაერში ისროდა და ყვიროდა. მულტანში გამართული პროტესტების დროს მომიტინგეებმა საბურავები დაწვეს და მოძრაობა გადაკეტეს. მსგავსი სცენები ბჰუტოს მშობლიურ ქალაქ კარაჩიშიც დაფიქსირდა . სინდჰის პოლიცია წითელი განგაშის რეჟიმში იყო მოყვანილი. მკვლელობის შემდეგ არეულობის დროს კარაჩიში ორი პოლიციელი დაჭრეს.
მუშარაფმა ბრძანა არეულობის მონაწილეებისა და მარადიორების წინააღმდეგ ზომების მიღება „უსაფრთხოებისა და დაცვის უზრუნველსაყოფად“. პაკისტანის რეინჯერებმა გამოაცხადეს ადგილზე სროლის ბრძანება ყველა იმ პირის მიმართ, ვინც ძალადობას ან ცეცხლის წაკიდებას წაახალისებდა, თუმცა პირდაპირი დაპირისპირების თავიდან აცილების მცდელობები გაგრძელდა. 28 დეკემბერს არეულობა გამწვავდა, განსაკუთრებით სინდის პროვინციაში , ბჰუტოს მშობლიურ ქალაქში. უცხოური სავაჭრო ობიექტები, მატარებლები, ბანკები და მანქანები განადგურდა ან დაიწვა, ხოლო მომიტინგეებმა ქუჩები დაიკავეს, სკანდირებდნენ ლოზუნგებს და ცეცხლს უკიდებდნენ საბურავებს რამდენიმე ქალაქში. არეულობის დროს სულ მცირე 47 ადამიანი დაიღუპა. არეულობის მონაწილეებმა გაანადგურეს 176 ბანკი, 34 ბენზინგასამართი სადგური და ასობით მანქანა და მაღაზია. 28 დეკემბერი იყო საყოველთაო გაფიცვის პირველი დღე, რომელიც მრავალი ჯგუფის მიერ იყო გამოცხადებული, პოლიტიკური პარტიებიდან დაწყებული სხვადასხვა პროფესიული ჯგუფებით დამთავრებული.
სინდჰის მრავალ ქალაქში ბანკებს თავს დაესხნენ და შენობები დაწვეს. ბანკომატების უმეტესობა განადგურდა , ზოგი კი გაძარცვეს.
ქვეყნის ყველა ნაწილში ასობით კერძო ავტობუსი დაიწვა. სინდში ასევე მოხდა მატარებლების დაწვის შემთხვევები. Daily Jang- ის ცნობით :
ოცდარვა რკინიგზის სადგური, 13 მატარებელი და შვიდი მატარებელი დაიწვა, რამაც სამ მილიარდ რუპიაზე მეტი ზარალი გამოიწვია. 27 დეკემბრის ღამიდან მთელი რკინიგზის სისტემა ჩამოინგრა. ათასობით მგზავრი იმყოფებოდა რკინიგზის სადგურებზე აღდგენის მოლოდინში. რამდენიმე დღის განმავლობაში აღდგენის არანაირი ნიშანი არ ჩანდა. გაბრაზებული ბრბოს, ძირითადად ახალგაზრდების, მიერ მთელ პაკისტანში ათასობით კერძო მანქანაც დაზიანდა. მასობრივი რეაქციის მსხვერპლი პოლიტიკოსების, ადგილობრივი თვითმმართველობის მერების და ადმინისტრაციის სახლები და ოფისები გახდა. ისინი ან დაიწვა, ან დაზიანდა.
მასობრივი საპროტესტო აქციების დროს მომხდარი ინციდენტების დროს 100-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, როგორც პოლიციის მხრიდან, ასევე სხვადასხვა ჯგუფების ჯვარედინი ცეცხლის დროს.
პაკისტანის სახალხო პარტია
ბჰუტოს ვაჟმა, ბილავალ ზარდარიმ , 30 დეკემბერს წაიკითხა მისი ინსტრუქციები პაკისტანის სახალხო პარტიის მომავალთან დაკავშირებით. ამ ანდერძში მან თავისი ქმარი, ასიფ ალი ზარდარი, თავის პოლიტიკურ მემკვიდრედ დანიშნა, თუმცა ზარდარიმ მათი მაშინდელი ცხრამეტი წლის ვაჟი, ბილავალი, PPP-ის თავმჯდომარედ დანიშნა, რადგან ზარდარი მათ შვილს ბჰუტოს მემკვიდრეობის წარმომადგენლად ანიჭებდა უპირატესობას, ნაწილობრივ იმისთვის, რომ თავიდან აეცილებინათ პარტიაში განხეთქილება მისივე არაპოპულარობის გამო და ის PPP-ის თანათავმჯდომარე იყო.
არჩევნებისა და არჩევნების გაყალბების ანგარიში
სენატორმა ლატიფ ხოსამ , ბჰუტოს ერთ-ერთმა მთავარმა თანაშემწემ, განაცხადა, რომ ბჰუტოს მკვლელობის მოვლენის შემდეგ მომავალ არჩევნებში გაყალბების მტკიცებულებების გამჟღავნებას გეგმავდა. წყვილმა ამ თემაზე ერთობლივად დაწერა 160-გვერდიანი დოსიე, სადაც ბჰუტო აღწერდა ტაქტიკას, რომელიც, მისი თქმით, გამოყენებული იქნებოდა, მათ შორის დაშინებას, ამომრჩევლების გამორიცხვას და ყალბი ბიულეტენების ყუთებში ჩაყრას. ანგარიშს ერქვა „ კიდევ ერთი ლაქა დემოკრატიის სახეზე“ . 2008 წლის 1 იანვარს გაკეთებულ განცხადებაში ხოსამ თქვა:
სახელმწიფო სააგენტოები მთელ პროცესს მანიპულირებენ, გაყალბებას ახორციელებენ ISI ( სამსახურებს შორის დაზვერვა ), საარჩევნო კომისია და წინა მთავრობა, რომელიც კვლავაც ინარჩუნებს გავლენას. ისინი აჯანყებულები იყვნენ.
ხოსამ განაცხადა, რომ მათ გეგმაში ჰქონდათ დოსიეს ორი ამერიკელი კანონმდებლისთვის გადაცემა მისი მკვლელობის საღამოს და მალევე საჯაროდ გამოქვეყნება. დოსიეში ერთ-ერთი მტკიცება იყო, რომ აშშ-ის ფინანსური დახმარება ფარულად იქნა მითვისებული არჩევნების გაყალბებისთვის, ხოლო მეორე - რომ ISI-ს აქვს „მეგაკომპიუტერი“, რომელსაც შეუძლია ნებისმიერ სხვა კომპიუტერში შეღწევა და დაკავშირებულია საარჩევნო კომისიის სისტემასთან. პრეზიდენტ მუშარაფის წარმომადგენელმა ამ ბრალდებებს „სასაცილო“ უწოდა.
არჩევნებამდე პერიოდში „სიმპათიის ხმის“ მოპოვება გადამწყვეტ მნიშვნელობის მატარებლად ითვლებოდა პაკისტანის სახალხო პარტიისთვის, რომლისგანაც ეროვნულ ასამბლეაში გამარჯვებას ელოდნენ . არჩევნების შედეგებმა აჩვენა, რომ პაკისტანის სახალხო პარტიამ უმრავლესობა მოიპოვა ეროვნულ ასამბლეასა და სინდის პროვინციულ ასამბლეაში .
ეკონომიკა
სამდღიანი დახურვის შემდეგ, კარაჩის საფონდო ბირჟის საორიენტაციო ინდექსი, KSE100 ინდექსი, 4.7%-ით დაეცა. პაკისტანის რუპია 2001 წლის ოქტომბრის შემდეგ აშშ დოლართან მიმართებაში ყველაზე დაბალ ნიშნულამდე დაეცა. საფონდო ბირჟას პოლიტიკური არეულობის შემდეგ აღდგენის ისტორია აქვს. მკვლელობის შემდგომ არეულობების პირდაპირი შედეგით, პაკისტანის რკინიგზამ 12.3 მილიარდი პაკისტანური რუპიის ზარალი განიცადა. ბჰუტოს გარდაცვალებიდან ორი დღის განმავლობაში სამოცდასამი რკინიგზის სადგური , 149 ვაგონი და 29 ლოკომოტივი დაზიანდა. მკვლელობიდან პირველი ოთხი დღის განმავლობაში კარაჩიმ 1 მილიარდი აშშ დოლარის ზარალი განიცადა. მეხუთე დღისთვის, ქვეყნის მასშტაბით ძალადობის ზარალმა მშპ-ს 8% შეადგინა .
პასუხისმგებლობა
„ადნკრონოსმა“ განაცხადა, რომ მკვლელობა 2007 წლის ოქტომბერში „ალ-ქაიდას“ მეორე მეთაურმა, აიმან ალ-ზავაჰირიმ, ბრძანა. აშშ-ის დაზვერვის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ მათ არ შეეძლოთ პასუხისმგებლობის ამ მტკიცების დადასტურება. მიუხედავად ამისა, აშშ-ის ანალიტიკოსების თქმით, „ალ-ქაიდა“ სავარაუდოდ, ან თუნდაც მთავარი ეჭვმიტანილი იყო. თავის მხრივ, პაკისტანის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ (მუშარაფის წინა ადმინისტრაციის) განაცხადა, რომ მას ჰქონდა მტკიცებულება, რომ მკვლელობის უკან „ალ-ქაიდა“ იდგა და განაცხადა, რომ „თვითმკვლელი ტერორისტი ეკუთვნოდა „ლაშქარ-ე-ჯანგვის“ — „ალ-ქაიდასთან“ დაკავშირებულ სუნიტურ მუსლიმურ მებრძოლ დაჯგუფებას, რომელსაც მთავრობა ასობით მკვლელობაში ადანაშაულებს“. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ასევე განაცხადა, რომ ხელში ჩაიგდო მებრძოლი ლიდერის, ბაითულა მეჰსუდის განცხადება , რომელიც, სავარაუდოდ, „ალ-ქაიდასთან“ იყო დაკავშირებული და რომელშიც ის თავის მიმდევრებს მკვლელობის განხორციელებისთვის ულოცავდა. 29 დეკემბერს მეჰსუდის წარმომადგენელმა Associated Press-ს განუცხადა, რომ მეჰსუდი მკვლელობაში არ მონაწილეობდა: „მე ამას კატეგორიულად უარვყოფ. ტომობრივ მოსახლეობას საკუთარი წეს-ჩვეულებები აქვს. ჩვენ ქალებს არ ვურტყამთ. ეს მთავრობის, სამხედრო და სადაზვერვო სააგენტოების შეთქმულებაა“. პაკისტანის სახალხო პარტიამ ასევე მეჰსუდის მთავრობის მიერ დადანაშაულებას ყურადღების გადატანა უწოდა: „ისტორია, რომ ეს ალ-ქაიდამ ან ბეითულა მეჰსუდმა გააკეთა, ჩვენთვის შეთხზულ ისტორიად, არასწორ ისტორიად გვეჩვენება, რადგან მათ ყურადღების გადატანა სურთ“, - განაცხადა ბჰუტოს პარტიის წარმომადგენელმა ფარჰატულა ბაბარმა. 2008 წლის 18 იანვარს ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს დირექტორმა მაიკლ ჰეიდენმა განაცხადა, რომ მეჰსუდი და მისი ქსელი იყო პასუხისმგებელი ამ მკვლელობაზე.
2007 წლის 16 ოქტომბერს მუშარაფისადმი მიწერილ წერილში ბჰუტომ დაასახელა ოთხი პირი, რომლებიც მისი სიცოცხლისთვის საფრთხის შემქმნელებად იყვნენ მიჩნეულნი: დაზვერვის ბიუროს (IB) ამჟამინდელი უფროსი იჯაზ შაჰი , პენჯაბის ყოფილი მთავარი მინისტრი ჩაუდჰრი პერვაიზ ელაჰი , სინდჰის ყოფილი მთავარი მინისტრი არბაბ გულამ რაჰიმი და ISI-ის ყოფილი უფროსი ჰამიდ გული . ბრიტანულმა გაზეთმა The Times-მა გამოთქვა ვარაუდი, რომ მკვლელობის უკან შესაძლოა იდგნენ პაკისტანის სამსახურებთაშორისო დაზვერვის ისლამისტებთან მჭიდრო კავშირების მქონე ელემენტები და ასევე განაცხადა, რომ ნაკლებად სავარაუდოა, რომ მუშარაფს მკვლელობა დაევალა. ბჰუტოს გარდაცვალების შემდეგ ასევე გამოქვეყნდა ბჰუტოს 2007 წლის ოქტომბრის ელფოსტა, რომელშიც ბჰუტო წერდა, რომ მოკვლის შემთხვევაში, საკუთარ სიკვდილში მუშარაფს დაადანაშაულებდა, რადგან მუშარაფის მთავრობა მისთვის სათანადო უსაფრთხოებას არ უზრუნველყოფდა. მკვლელობიდან მალევე, ბჰუტოს ბევრმა მხარდამჭერმა მიიჩნია, რომ მუშარაფის მთავრობა მკვლელობაში იყო ჩართული. 30 დეკემბერს, გაზეთმა „შოტლანდია კვირას “ MI5-ის წყაროებზე დაყრდნობით გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მკვლელობაში შესაძლოა პაკისტანის სამსახურებს შორის დაზვერვის ფრაქციები იყვნენ პასუხისმგებელი.
გაეროს გამოძიება
გაეროს გენერალურმა მდივანმა ბან კი მუნმა 2009 წლის 5 თებერვალს გამოაცხადა, რომ პაკისტანის მთავრობის მოთხოვნით, ბჰუტოს მკვლელობის გამოსაძიებლად კომისია გაიგზავნებოდა. მოკრძალებული მანდატითა და შეზღუდული ვადით შეიარაღებული სამკაციანი ჯგუფი ისლამაბადში 2009 წლის 16 ივლისს ჩავიდა. ჩილელი დიპლომატის, ჰერალდო მუნიოსის ხელმძღვანელობით დანაყოფი შეთქმულების თეორიების, ძალაუფლების პოლიტიკისა და წინააღმდეგობრივი დღის წესრიგის ბნელ სამყაროში აღმოჩნდა ჩაფლული. მუნიოსს მხარს უჭერდნენ ინდონეზიელი ჩინოვნიკი მარზუკი დარუსმანი და პიტერ ფიცჯერალდი , პენსიაზე გასული ირლანდიელი პოლიციელი, რომელიც 2005 წელს ლიბანის პრემიერ-მინისტრ რაფიკ ჰარირის მკვლელობის საწყის გამოძიებას ხელმძღვანელობდა .
გაეროს სთხოვეს, გაეგზავნა ჯგუფი, რათა გაექარწყლებინა შეთქმულების თეორია , რომლის მიხედვითაც ზარდარი თავად იყო ორგანიზებული ცოლის სიკვდილის მკვლელობის თეორიის მიხედვით, რაც ანალიტიკოსების უმეტესობამ უარყო კონკრეტული მტკიცებულებების არარსებობის გამო. გაეროს ჯგუფის მანდატი ძირითადად „მკვლელობის ფაქტებისა და გარემოებების დადგენა“ იყო და არა სისხლის სამართლის გამოძიების ჩატარება, რაც პაკისტანის ხელისუფლების პასუხისმგებლობაში რჩებოდა.
გაეროს მიერ ოფიციალური გამოძიება დაიწყო. ანგარიშში დაასკვნეს, რომ მთავრობის მიერ ბჰუტოსადმი გაწეული უსაფრთხოების ზომები „სასიკვდილოდ არასაკმარისი და არაეფექტური“ იყო. გარდა ამისა, ანგარიშში ნათქვამია, რომ მისი გარდაცვალების შემდეგ დანაშაულის ადგილისადმი მოპყრობა „უბრალო არაკომპეტენტურობას სცილდებოდა“. ანგარიშში ნათქვამია, რომ „პოლიციის ქმედებებმა და უმოქმედობამ, მათ შორის დანაშაულის ადგილის დაბინძურებამ და მტკიცებულებების შეგროვებისა და შენახვის უუნარობამ, გამოძიებას გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენა“.
თავის ანგარიშში გაეროს კომისიამ განაცხადა, რომ: მთავრობის რიგმა თანამდებობის პირებმა ღრმად ჩააგდეს თავიანთი მცდელობები, პირველ რიგში, დაეცვათ ქალბატონი ბჰუტო და მეორეც, ენერგიულად გამოეძიებინათ ყველა ის პირი, ვინც პასუხისმგებელი იყო მის მკვლელობაზე, არა მხოლოდ თავდასხმის განხორციელებაში, არამედ მის კონცეფციაში, დაგეგმვასა და დაფინანსებაშიც. ... ქალბატონი ბჰუტოს უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებლობა მისი მკვლელობის დღეს ეკისრებოდა ფედერალურ მთავრობას, პენჯაბის მთავრობას და რავალპინდის რაიონის პოლიციას. ამ ორგანოებიდან არცერთმა არ მიიღო საჭირო ზომები იმ საგანგებო და სასწრაფო უსაფრთხოების რისკებზე რეაგირებისთვის, რომელთა წინაშეც იცოდნენ, რომ ის იდგა.
სხვა ხარვეზებს შორის იყო: პოლიცია ცუდად კოორდინირებული იყო PPP-ის საკუთარ დაცვასთან; პოლიციის ესკორტის დანაყოფებმა არ დაიცვეს ქალბატონი ბჰუტოს მანქანა, როგორც ეს მათ დავალებაში ჰქონდათ; გაჩერებულმა პოლიციის მანქანებმა გადაკეტეს საგანგებო მარშრუტი; და პოლიციამ სრულიად არასაკმარისი ნაბიჯები გადადგა ბრბოს გასაფანტად, რათა ქალბატონი ბჰუტოს მანქანას ლიაკვატ ბაღიდან გასვლისას უსაფრთხოდ გადაადგილების საშუალება მიეცა. ცალკეული პოლიციელებისა და პოლიციის ხელმძღვანელობის მუშაობა ცუდი იყო წინასწარი დაგეგმვის, ანგარიშვალდებულების და სარდლობისა და კონტროლის სფეროებში.
PPP-ის ცალკეული მხარდამჭერების გმირობა, რომელთაგან ბევრმა თავი გასწირა ქალბატონი ბჰუტოს დასაცავად, სათანადოდ უნდა განეხორციელებინა PPP-ის დაცვის უფროსის [ბატონი რეჰმან მალიკის] მიერ. უფრო სერიოზული ის არის, რომ ქალბატონი ბჰუტო დაუცველი დარჩა მძიმედ დაზიანებულ მანქანაში ტყვიაგაუმტარი Mercedes-Benz-ის უპასუხისმგებლო და ნაჩქარევი წასვლის გამო, რომელიც, როგორც სარეზერვო მანქანა, მისი კოლონის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენდა [შესაძლოა, განზრახ წაიყვანეს რეჰმან მალიკმა, ბაბარ ავანმა და ფარჰატულა ბაბარმა].
23 მტკიცებულების შეგროვება აშკარად არასაკმარისი იყო საქმეში, რომელსაც ათასობით ადამიანის გამოძიება უნდა გამოეწვია... აფეთქებიდან ასე მალე დანაშაულის ადგილის დაბინძურება უბრალო არაკომპეტენტურობას სცილდება და ბევრისთვის სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობის დაკისრებას საჭიროებს.
გენერალური პროკურორის, საუდ აზიზის მიერ ქალბატონი ბჰუტოს გაკვეთის განზრახ ჩაშლის ფაქტმა ხელი შეუშალა მისი გარდაცვალების მიზეზის საბოლოოდ დადგენას. გენერალური პროკურორისთვის აშკარად არარეალური იყო იმის მოლოდინი, რომ ბატონი ზარდარი პაკისტანში ჩასვლისას გაკვეთის ჩატარების უფლებას მისცემდა, მაშინ როდესაც მანამდე მისი ნეშტი კუბოში იყო მოთავსებული და აეროპორტში გადასვენებული. გაკვეთა რავალპინდის პოლიციის განყოფილებაში ბატონი ზარდარის მოსვლამდე დიდი ხნით ადრე უნდა ჩატარებულიყო. კომისია დარწმუნდა, რომ რავალპინდის პოლიციის უფროსი, გენერალური პროკურორი, საუდ აზიზი, არ მოქმედებდა უმაღლესი ხელისუფლებისგან დამოუკიდებლად, არც დანაშაულის ადგილის დასუფთავების და არც გაკვეთის ჩატარების შეფერხების გადაწყვეტილების მიღებისას.
ოფიციალური ბრალდება
2011 წლის 5 ნოემბერს პაკისტანის სასამართლომ ბჰუტოს მკვლელობასთან დაკავშირებით ბრალი წაუყენა ორ პოლიციელს, მათ შორის რავალპინდის ყოფილ პოლიციის უფროსს. ეს ორი მამაკაცი ყოფილი პრემიერ-მინისტრის უსაფრთხოებას ხელმძღვანელობდა და ადრე დააკავეს „მკვლელობაში შეთქმულების, ასევე წაქეზების“ და „უსაფრთხოების გეგმის შეცვლის“ ბრალდებით. ბრალი წაუყენეს კიდევ ხუთ მამაკაცს, რომელთაგან ყველა, სავარაუდოდ, დაკავშირებული იყო პაკისტანის თალიბანის ლიდერ ბაითულა მეჰსუდთან , რომელსაც მთავრობა თავდასხმაში ადანაშაულებდა. 2013 წლის 20 აგვისტოს ყოფილ პრეზიდენტ პერვეზ მუშარაფს ბრალი წაუყენეს მკვლელობის, მკვლელობის შეთქმულების და მკვლელობის ხელშეწყობის სამ ბრალდებაში, რაც დაკავშირებული იყო ბჰუტოს ადეკვატური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სავარაუდო შეუძლებლობასთან - ბრალდებებში, რომლებშიც, როგორც ამბობენ, მან უარყო თავისი პასუხისმგებლობა.
2017 წლის 31 აგვისტოს, პაკისტანის ანტიტერორისტულმა სასამართლომ მუშარაფი ძებნილ ადამიანად გამოაცხადა ბჰუტოს მკვლელობაში მისი როლის გამო და გაამართლა ხუთი ეჭვმიტანილი პაკისტანელი თალიბი მკვლელობის შეთქმულების ბრალდებით მტკიცებულებების არარსებობის გამო, ხოლო ორ მაღალჩინოსანს 17 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა, ერთი ბჰუტოს მიტინგზე უსაფრთხოების არასათანადო მართვისთვის, ხოლო მეორე დანაშაულის ადგილზე მტკიცებულებების არასათანადო მართვისთვის. 2019 წლის 16 დეკემბერს, მუშარაფს, რომელიც დუბაიში ჰოსპიტალიზაციისთვის დევნილობაში იმყოფებოდა, პაკისტანში დაუსწრებლად მიესაჯა სიკვდილით დასჯა სახელმწიფო ღალატისთვის, კონსტიტუციის შეჩერებისა და საგანგებო მდგომარეობის ათი წლით ადრე შემოღებისთვის, სააპელაციო უფლებით. არაბთა გაერთიანებულ საემიროებს ამჟამად არ აქვთ ექსტრადიციის უფლება პაკისტანთან, თუმცა მუშარაფის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო მისი გადაყვანა შეუძლებელი გახდა, მაშინაც კი, თუ ეს მოხდა.
2023 წლის 9 თებერვალს ლაჰორის უმაღლესი სასამართლოს ორი მოსამართლისგან შემდგარმა სპეციალურმა პალატამ ბჰუტოს მკვლელობის საქმეზე რვა სააპელაციო საჩივარი განიხილა. სხვადასხვა პირს, მათ შორის ყოფილ პრეზიდენტ ზარდარის და ბრალდებულ მხარეებს, ბრალდების შესახებ შეტყობინებები გაეგზავნა, ხოლო მუშარაფის წინააღმდეგ სააპელაციო საჩივარი მისი გარდაცვალების გამო უარყოფილ იქნა.
რეაქციები
პაკისტანის მთავრობა
სახელმწიფო ტელევიზიის ცნობით, მუშარაფმა აფეთქების შესახებ ინფორმაციის მიღების შემდეგ საგანგებო კაბინეტის სხდომა ჩაატარა. შემდეგ მან ერს მიმართა და განაცხადა: „ჩვენ არ მოვისვენებთ, სანამ ამ პრობლემას არ გავუმკლავდებით და ყველა ტერორისტს არ გავანადგურებთ. ეს ერთადერთი გზაა, რომლითაც ერი წინ წავა, წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს ჩვენი წინსვლის ყველაზე დიდი დაბრკოლება იქნება“. ტელევიზიით გადაცემულ მიმართვაში პრეზიდენტმა მუშარაფმა საჯაროდ დაგმო ბჰუტოს მკვლელობა და სამდღიანი გლოვა გამოაცხადა, ყველა ეროვნული დროშა კი ნახევრად დაშვებულია . შეერთებულ შტატებში პაკისტანის ელჩმა , მაჰმუდ ალი დურანიმ , ბჰუტოს გარდაცვალებას „ეროვნული ტრაგედია“ უწოდა და განაცხადა, რომ „... ჩვენ დავკარგეთ ჩვენი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი, ძალიან მნიშვნელოვანი და, ხაზგასმით აღვნიშნავ, ლიბერალი ლიდერი“.
ოპოზიცია
ნავაზ შარიფი იყო პირველი მეინსტრიმული პოლიტიკური ლიდერი, რომელიც საავადმყოფოში მივიდა და ბჰუტოს ოჯახსა და პოლიტიკურ მუშაკებს სოლიდარობა გამოუცხადა. მან პირობა დადო, რომ „ამიერიდან [ბჰუტოს] ომს იბრძოლებდა“ და მისი მკვლელობის დღეს „ამ ქვეყნის ისტორიაში ყველაზე ბნელ და პირქუშ დღეს“ უწოდებდა. 1990-იან წლებში ორ ლიდერს შორის უკიდურესი პოლიტიკური მტრობის მიუხედავად, ორივემ პირობა დადო, რომ გადასახლებიდან დაბრუნებამდე ტოლერანტობის პოლიტიკას დანერგავდნენ და მანამდე ხელი მოაწერეს დემოკრატიის ქარტიას . ქარტიაზე ხელმოწერის შემდეგ მათ განაცხადეს, რომ პრეზიდენტ მუშარაფის მმართველობის დასასრულებლად იმუშავებდნენ. იმავე დღეს, ნავაზ შარიფის პოლიტიკურ შეხვედრაზეც ესროლეს, რასაც ოთხი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა.
„ ტეჰრიკ -ე-ინსაფის“ პარტიის თავმჯდომარემ იმრან ხანმა მკაცრად დაგმო ბენაზირ ბჰუტოს მკვლელობა. „ეს არის საზიზღარი აქტი, რომელიც მიზნად ისახავს პაკისტანის დესტაბილიზაციას, რადგან მთავრობა პასუხისმგებელია მისი უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ის ამას ითხოვდა. ჩვენ უნდა ვებრძოლოთ ტერორიზმის ამ საფრთხეს. ეს არის შავი დღე პაკისტანის ისტორიაში და გამოუსწორებელი დანაკარგი ამ ქვეყნისთვის“, - თქვა ხანმა.
პაკისტანის სახალხო პარტიის ვაშინგტონის ფილიალის პრეზიდენტმა, ჯავაიდ მანზურმა, განაცხადა: „ჩვენ [ბჰუტოს მხარდამჭერები] შოკირებულები ვართ. გაოგნებულები ვართ. ყველა ჩვენგანი გლოვობს ჩვენი ლიდერის დაკარგვას“, ასევე აღნიშნა, რომ მისი აზრით, 8 იანვარს დაგეგმილი შემდეგი არჩევნები გაუქმდება. პაკისტანის სახალხო პარტიის უფროსმა ვიცე-თავმჯდომარემ, ამინ ფაჰიმმა, მოგვიანებით, მთელ პაკისტანში 40-დღიანი გლოვის გამოცხადება მოითხოვა. პაკისტანის სახალხო პარტიის წარმომადგენელმა, ფარჰატულა ბაბარმა, განაცხადა, რომ პაკისტანის სახალხო პარტია უკმაყოფილო იყო მთავრობის მიერ გარდაცვალების უბედური შემთხვევის შედეგად გამოცხადებით და თქვა, რომ პაკისტანის სახალხო პარტიას გამოძიების მიმართულების შეცვლა სურდა. მან მოუწოდა საერთაშორისო ექსპერტების მიერ მკვლელობის დამოუკიდებელი გამოძიების ჩატარებისკენ. მან ასევე თქვა, რომ „მთავრობას რომ მიეღო ჩვენი მოთხოვნა, ჩაეტარებინათ საერთაშორისო ექსპერტების მიერ ყარაჩიში 18 ოქტომბერს მომხდარი აფეთქების გამოძიება, ეს ინციდენტი არ მოხდებოდა“.
საერთაშორისო რეაქცია
