ადონია

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                              ადონია

ადონიას აღნიშვნა: ატიკური წითელფიგურიანი საქორწინო ვაზის ფრაგმენტი, დაახლ. ძვ. წ. 430–420 წწ.

ადონია ( ბერძნულად : Ἀδώνια ) იყო ფესტივალი, რომელსაც ქალები ყოველწლიურად აღნიშნავდნენ ძველ საბერძნეთში აფროდიტეს მეუღლის, ადონისის გარდაცვალების გლოვისთვის . ის საუკეთესოდ კლასიკურ ათენში დასტურდება , თუმცა სხვა წყაროები მოწმობს ადონისის რიტუალურ გლოვას ბერძნული სამყაროს სხვა ქვეყნებში, მათ შორის ელინისტურ ალექსანდრიასა და არგოსში, ჩვენი წელთაღრიცხვით მეორე საუკუნეში.

რონდა რ. სიმსის სტატიაში „გლოვა და თემი ათენის ადონიაში“ მოთხრობილი წერის თანახმად, ადონიას აღნიშვნა 1997 წლის მონაცემებით ათენში ადონისის თაყვანისცემის შესახებ ერთადერთი მტკიცებულება იყო. ადონისის თაყვანისმცემლობაში არ არსებობდა ტაძრები, ქანდაკებები ან მღვდლები. 

ათენის ფესტივალი

ათენში ადონია ყოველწლიურად იმართებოდა.  გაურკვეველია, თუ როდის დაწესდა ეს დღესასწაული პირველად ათენში; მასზე ყველაზე ადრეული ცნობები გვხვდება არისტოფანესა და კრატინუსის პიესებში ძვ. წ. 420-იან წლებში და შესაძლოა, ის გამოსახული იყოს მეხუთე საუკუნის შუა პერიოდით დათარიღებული წითელფიგურიანი ვაზის ფრაგმენტზე.  მას ქალები აწყობდნენ და აღნიშნავდნენ. ეს იყო ერთ-ერთი ათენური ფესტივალებიდან, რომელსაც მხოლოდ ქალები აღნიშნავდნენ და სექსუალურ ან რეპროდუქციულ თემებს ეხებოდა - სხვა ფესტივალებს შორის იყო თესმოფორია , ჰალოა და სკირა .  თუმცა, ამ სხვა ფესტივალებისგან განსხვავებით, ადონია არ იყო სახელმწიფოს მიერ ორგანიზებული და არც რელიგიური დღესასწაულის ოფიციალური სახელმწიფო კალენდრის ნაწილი.  სინამდვილეში, ის არ აღინიშნებოდა არცერთი ოფიციალური კულტის მიერ, როგორიცაა ბენდისის კულტი, ან უცხოური კულტების მიერ, რომელთა მონაწილეები ძირითადად არაადგილობრივი მოსახლეობა იყო, მაგალითად, ისიდა.  ადონიას აღნიშნავდნენ როგორც მეძავები, ასევე პატივსაცემი ქალები, არამოქალაქეები, ასევე მოქალაქეები. 

ასევე, თესმოფორიისგან განსხვავებით, ადონია არასდროს აღინიშნებოდა გამოყოფილ ადგილას.  ფესტივალის განმავლობაში ათენელი ქალები სახლების სახურავებზე ადიოდნენ. ისინი ცეკვავდნენ, მღეროდნენ და რიტუალურად გლოვობდნენ ადონისის სიკვდილს . მათ დარგეს „ადონისის ბაღები“ - სალათის ფურცლები და ცერეცოს თესლი, რომლებიც თიხის ნამსხვრევებში იყო დარგული - რომლებიც გახმობამდე და კვდომამდე აღმოცენდნენ. სახურავებზე ზეიმის შემდეგ, ქალები ქუჩებში ჩადიოდნენ ადონისის ამ ბაღებითა და მისი პატარა ქანდაკებებით; შემდეგ ისინი ატარებდნენ იმიტირებულ დაკრძალვის მსვლელობას, სანამ რიტუალურად დაკრძალავდნენ ქანდაკებებსა და ბაღების ნაშთებს ზღვაში ან წყაროებში.  ფესტივალის დროს აღნიშული რიტუალები ძველ ბერძნულ რელიგიაში სხვაგვარად არ არის შედარებული; თავად ადონისის მსგავსად, ისინი, სავარაუდოდ, ახლო აღმოსავლეთიდან წარმოიშვა. 

თარიღი

ათენში ადონიას თარიღი გაურკვეველია, რადგან უძველესი წყაროები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება. არისტოფანე , თავის „ლისისტრატეში“ , ფესტივალს ძვ. წ. 415 წლის გაზაფხულის დასაწყისში ასახელებს, როდესაც სიცილიური ექსპედიცია იყო შემოთავაზებული; პლუტარქე ფესტივალს ექსპედიციის გასვლის წინა დღეს, იმავე წლის ზაფხულის შუა რიცხვებში ასახელებს.  თეოფრასტეს „ მცენარეების შესახებ გამოკვლევა“ (Περι φυτων ιστορία) და პლატონის „ ფედროსი“ ხშირად მოჰყავთ იმის დასადასტურებლად, რომ ადონია ზაფხულში აღინიშნებოდა.  რომაულ პერიოდში ეგვიპტესა და სირიაში ადონია ივლისის ბოლოს სირიუსის ვარსკვლავ ამოსვლას ემთხვეოდა . რადგან სიცილიური ექსპედიცია 415 წლის ივნისში გავიდა, ეს ეწინააღმდეგება როგორც არისტოფანეს, ასევე პლუტარქეს მიერ ადონიას დათარიღებას; ათენური ადონია, სავარაუდოდ, სხვადასხვა დროს აღინიშნებოდა. 

თანამედროვე მეცნიერები არ ეთანხმებიან, თუ რომელი წყაროა სწორი. ბევრი ეთანხმება პლუტარქეს და დღესასწაულს ზაფხულის შუა პერიოდს უკავშირებს, თუმცა დილონი ამტკიცებს, რომ არისტოფანეს მიერ დღესასწაულის გაზაფხულის დასაწყისთან ახლოს დანიშვნა „უდავოდ“ სწორია.  ზოგიერთი მეცნიერი, მაგალითად ჯეიმს ფრედალი, ვარაუდობს, რომ სინამდვილეში ადონიას აღსანიშნავად ფიქსირებული თარიღი არ არსებობდა. 

ადონისის ბაღები

ჯონ რაინჰარდ ვეგელინის ნახატი „ადონისის ბაღები “ (1888) ასახავს ადონისის ბაღების ზღვაში ჩაძირვას ადონიას ბოლოში.

ათენში ფესტივალის მთავარი მახასიათებელი იყო „ადონისის ბაღები“,  ტერაკოტის დამტვრეული ნაჭრები, რომლებშიც სალათის ფურცლები და ცერეცოს თესლი იყო დათესილი.  ეს თესლი აღმოცენდა, მაგრამ მალევე გახმა და მოკვდა.  მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერთა უმეტესობა ამბობს, რომ ეს ბაღები ზაფხულის სიცხის გამო გახმა,  ^{დილონი, რომელიც თვლის, რომ ადონია გაზაფხულზე იმართებოდა, ამბობს, რომ მცენარეები, პირიქით ,} ცვიოდა, რადგან ვერ ახერხებდნენ ტერაკოტის ნამსხვრევებით დაკავებულ არაღრმა ნიადაგში ფესვების გადგმას.  ამის დასადასტურებლად ის ციტირებს დიოგენიანეს  , რომელიც ამბობს, რომ ადონისის ბაღებში ნერგები „სწრაფად ჭკნება, რადგან მათ ფესვები არ გაუდგამთ“.  ძველ საბერძნეთში ფრაზა „ადონისის ბაღები“ იგავ-არაკით გამოიყენებოდა „ტრივიალური და ფუჭად ხარჯვის“ აღსანიშნავად. 

ადონისის ბაღების სიმბოლიკა ასევე ფართოდ განიხილება: ჯეიმს ჯორჯ ფრეიზერის თანახმად, ადონისის ბაღები ერთგვარი რიტუალი იყო, რომელიც კარგი მოსავლის მისაღებად სრულდებოდა, რათა თავად მოსავალი პატარა ბაღების მსგავსად სწრაფად გაზრდილიყო.  ჯონ ჯ. ვინკლერისთვის ბაღები იმის სიმბოლო იყო, თუ როგორ ჰქონდათ ადამიანებს ძალიან მცირე ძალაუფლება მცენარეების ან ადამიანების რეგენერაციის კუთხით. 

ბაღების დანიშნულება

ასევე იყო კამათი იმის შესახებ, თუ რა გააკეთა ქალმა ბაღებთან. ბევრი ვარაუდობს, რომ მათ ბაღები სახურავებზე გამოიყვანეს გასახმობად და მოსაკლავად, რათა სიმბოლურად გამოეხატათ, თუ როგორ „გაიზარდა და სწრაფად მოკვდა ადონისი“. სიმსი თვლის, რომ ბაღები გაკეთდა სამგლოვიარო საფლავებად, რომლებშიც ადონისის პატარა ფიგურები უნდა მოთავსებულიყო. ეს პატარა ფიგურები იმისთვის იყო გაკეთებული, რომ ქალებს ჰქონოდათ რაღაც, რაზეც თავიანთი გლოვა უნდა გაემახვილებინათ, რადგან მთელი ეს ფესტივალი თავად ადონისის დაკარგვის გლოვას აღნიშნავს. 

ათენის გარეთ

ათენის გარეთ, ადონისის დღესასწაული დადასტურებულია ელინისტური ალექსანდრიის თეოკრიტეს მე-15 იდილიაში . იდილია მე-15, როგორც ამბობენ, ადონიას შესახებ დღემდე შემორჩენილი ყველაზე გრძელი ჩანაწერია.  თეოკრიტეს მიერ აღწერილი ფესტივალი, ათენში აღნიშვნისგან განსხვავებით, სახელმწიფო მფარველობის ქვეშ მყოფი კულტი იყო.  იგი მოიცავდა ადონისისადმი მიძღვნილ ყოველწლიურ შეჯიბრს ქალებს შორის, რომლებიც გოდებას მღეროდნენ.  ადონისის სიკვდილის გლოვის რიტუალები ასევე დადასტურებულია არგოსში, ჩვენი წელთაღრიცხვით მეორე საუკუნეში: ბერძენი გეოგრაფი პავსანიასი აღწერს, თუ როგორ გლოვობდნენ არგოსელი ქალები ადონისის სიკვდილს ზევს სოტერის ტაძრის შიგნით მდებარე სალოცავში.  ასევე მეორე საუკუნეში, ლუკიანეს მიერ მიკუთვნებულ ნაშრომში „სირიელი ქალღმერთის შესახებ “ აღწერილია ბიბლოსში აღნიშვნა . ამ ფესტივალზე ადონისის ბაღები არ არის ნახსენები, მაგრამ დღესასწაულებში ჩართულია რიტუალური პროსტიტუცია და მისტერიული რიტუალები. ლაურიალან რაიცამერი ამტკიცებს, რომ ლუკიანის მიერ აღწერილი ფესტივალი სირიაში საბერძნეთიდან დააბრუნეს და არა სირიული წარმოშობის. 

პირგის ფირფიტების ფინიკიური ტექსტი (დასავლეთ ცენტრალური იტალია) მიუთითებს, რომ ადონისის გარდაცვალების ხსენება ცენტრალურ იტალიაში მნიშვნელოვანი რიტუალი იყო, ანუ თუ, როგორც ზოგადად ვარაუდობენ, ფინიკიური ფრაზა bym qbr ʼlm „ღვთაების დაკრძალვის დღეს“ ამ რიტუალს ეხება. ეს მტკიცება კიდევ უფრო გაამყარებს, თუ შმიდცის ბოლოდროინდელი მტკიცების მიღება შეგვიძლია, რომ ფინიკიური ფრაზა bmt n' bbt ნიშნავს „(ლამაზის) [=ადონისის] გარდაცვალებისას“.  მე-7 სვეტში Liber Linteus- ში ადონაის რიტუალის მტკიცებულებებთან ერთად , არსებობს დიდი ალბათობა იმისა, რომ რიტუალი (სულ მცირე) ეტრურიის სამხრეთ ნაწილში ტარდებოდა ძვ. წ. 500 წლიდან ძვ. წ. მეორე საუკუნემდე (დამოკიდებულია Liber Linteus-ის დათარიღებაზე). Liber Linteus ასევე ადასტურებს ამ რიტუალის ივლისში დათარიღებას. როგორც ჩანს, თავად ადონისი პირდაპირ არ არის ნახსენები არცერთი ტექსტის დღემდე შემორჩენილ ენაზე. რომაულ სამყაროში ეს დღესასწაული 19 ივლისს აღინიშნებოდა.

იხ.ვიდეო - “The Fall of Adonijah – The Fate of David’s Ambitious Son”

ადონისი

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                                 ადონისი

აფროდიტეს მოკვდავი საყვარელი - ადონისის უფიზი, დამზადებული პენტელური მარმარილოსგან , ძვ.წ. II საუკუნე, ამჟამად ინახება

უფიზის გალერეაში , ფლორენცია , იტალია.

სიმბოლო

ანემონები, ასევე სალათის ფურცლები , ცერეცო და სხვა სწრაფად მზარდი მცენარეები

ფესტივალები

ადონია

გენეალოგია

მშობლები

ფენიქსი და ალფესიბოეა ( ჰესიოდე )

თეიასი და მირა ( ანტონინუს ლიბერალისი )

კინირა და მირა ( ოვიდიუსი )

მეუღლე

აფროდიტე

ბავშვები

ბეროე , გოლგოსი , თალეუსი, ზარიადრესი

ბერძნულ მითოლოგიაში ადონისი ( ძველი ბერძნული : Ἄδωνις , რომანიზებული :  Adōnis ; ფინიკიური : 𐤀𐤃𐤍 , რომანიზებული:  ʾAdón , ['a.dɔː.nis] ) იყო ქალღმერთების, აფროდიტესა და პერსეფონეს მოკვდავი საყვარელი . კლასიკურ ანტიკურ ხანაში იგი მამაკაცის სილამაზის იდეალად ითვლებოდა .

მითის თანახმად , ნადირობის დროს ადონისი გარეულმა ღორმა დაჭრა და აფროდიტეს მკლავებში გარდაიცვალა, როდესაც ის ტიროდა; მისი სისხლი მის ცრემლებს შეერია და ანემონის ყვავილად იქცა. ადონიას ფესტივალი მისი ტრაგიკული სიკვდილის აღსანიშნავად იმართებოდა, რომელსაც ქალები ყოველწლიურად ზაფხულის შუა პერიოდში აღნიშნავდნენ . ამ ფესტივალის დროს ბერძენი ქალები რგავდნენ „ადონისის ბაღებს“, პატარა ქოთნებს, რომლებშიც სწრაფად მზარდი მცენარეები იყო მოთავსებული და რომლებსაც მცხუნვარე მზეზე სახლების თავზე დგამდნენ. მცენარეები ამოიზრდებოდა, მაგრამ მალე ჭკნებოდა და კვდებოდა. შემდეგ ქალები გლოვობდნენ ადონისის სიკვდილს, გლოვის საჯაროდ გამოხატვით ტანსაცმელს იხევდნენ და მკერდს იცემდნენ.

პომპეის ანტიკური ფრესკა, რომელზეც გამოსახულია ადონისი, კუპიდონი და ვენერა

ბერძნები ადონისის კულტს ახლო აღმოსავლურ წარმოშობად მიიჩნევდნენ. ადონისის სახელი მომდინარეობს ქანაანური სიტყვიდან, რომელიც „ბატონს“ ნიშნავს და თანამედროვე მეცნიერთა უმეტესობა აფროდიტესა და ადონისის ისტორიას ინანას (იშთარის) და დუმუზიდის (თამუზის) შესახებ ადრეული მესოპოტამიური მითის ლევანტური ვერსიიდან იღებს სათავეს .

მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისში რელიგიურ მეცნიერებაში ადონისი ფართოდ განიხილებოდა, როგორც არქეტიპული „მომაკვდავი და აღმდგარი“ ღმერთის საუკეთესო მაგალითი . თანამედროვე დროში მისი სახელი ხშირად გამოიყენება სიმპათიური ახალგაზრდების აღსანიშნავად, რომელთა არქეტიპადაც ის ითვლება.

კულტი

წარმოშობა

ინანასა და დუმუზიდის ქორწინების უძველესი შუმერული გამოსახულება 

აფროდიტესა და ადონისის თაყვანისცემა, სავარაუდოდ, ინანასა და დუმუზიდის ძველი შუმერული თაყვანისცემის ბერძნული გაგრძელებაა .  ^{ბერძნული სახელწოდება Ἄδωνις ( Ádōnis )} , ძველი ბერძნული გამოთქმა : [ ádɔːnis ] ) მომდინარეობს ქანაანური სიტყვიდან 𐤀𐤃𐤍 ( ʼadōn ), რაც „ბატონს“ ნიშნავს. 

ეს სიტყვა დაკავშირებულია ადონაისთან ( ებრაულად : אֲדֹנָי ), ერთ-ერთ ტიტულთან, რომელიც გამოიყენება ებრაული ბიბლიის ღმერთის აღსანიშნავად და დღემდე გამოიყენება იუდაიზმში .  ადონისის სირიული სახელია გაუასი . 

ინანასა და დუმუზიდის კულტი შესაძლოა იუდას სამეფოში მეფე მენაშეს მეფობის დროს შემოიტანეს .  ეზეკიელის 8-ე თავი ( ეზეკიელი 8:14 ) ადონისს მისი ადრინდელი აღმოსავლური სემიტური სახელით, თამუზით, მოიხსენიებს  და აღწერს ქალთა ჯგუფს, რომლებიც თამუზის სიკვდილს გლოვობენ იერუსალიმის ტაძრის ჩრდილოეთ კარიბჭესთან . 

ადონისის შესახებ უძველესი ცნობილი ბერძნული ცნობა მომდინარეობს პოეტ საფო ლესბოსელის ( დაახლ. ძვ. წ.  630  – დაახლ.  570 წწ. ) პოემის ფრაგმენტიდან,  რომელშიც ახალგაზრდა გოგონების გუნდი აფროდიტეს ეკითხება, თუ რა შეუძლიათ გააკეთონ ადონისის სიკვდილის დასაგლოვებლად. ^{აფროდიტე} პასუხობს, რომ მათ მკერდი უნდა იცვან და ტუნიკები დახიონ .  ადონისის კულტი ასევე აღწერილია, როგორც ფინიკიური ღმერთის, ბაალის, კულტის შესაბამისი .  როგორც ვალტერ ბურკერი განმარტავს:

ქალები კარიბჭესთან სხედან და თამუზს ტირიან, ან ბაალს სახურავებზე საკმეველს სწირავენ და სასიამოვნო მცენარეებს რგავენ. ეს ადონისის ლეგენდის თავისებურებებია: რომელიც ბრტყელ სახურავებზე აღინიშნება, რომლებზეც სწრაფად აღმოცენებული მწვანე სალათის ნატეხებია განთავსებული, ადონისის ბაღები... კულმინაცია მკვდარი ღმერთის ხმამაღალი გლოვაა. 

ადონისის თაყვანისცემის ბერძნულ კულტურაში ინტეგრაციის ზუსტი თარიღი დღემდე საკამათოა. ვალტერ ბურკერი ეჭვქვეშ აყენებს, თავიდანვე ხომ არ ჩავიდა ადონისი საბერძნეთში აფროდიტესთან ერთად.  „საბერძნეთში“, - ასკვნის ბურკერი, - „ადონისის ლეგენდის განსაკუთრებული ფუნქციაა ემოციების შეუზღუდავი გამოხატვის შესაძლებლობა ქალების მკაცრად შეზღუდულ ცხოვრებაში, პოლისისა და ოჯახის მკაცრი წესრიგისგან განსხვავებით, სადაც დემეტრეს პატივსაცემად ოფიციალური ქალთა ფესტივალები იმართებოდა “.  ახლო აღმოსავლური კულტურის მნიშვნელოვანი გავლენა ადრეულ ბერძნულ რელიგიაზე ზოგადად და კერძოდ, აფროდიტეს კულტზე ^[ 14 ] ამჟამად ფართოდ არის აღიარებული, როგორც ძვ. წ. მერვე საუკუნის ორიენტალიზაციის პერიოდიდან მომდინარე ,  როდესაც არქაული საბერძნეთი ნეოასურული იმპერიის საზღვრებში იყო . 

კვიპროსში ადონისის კულტმა თანდათან ჩაანაცვლა კინირასის კულტი . ვ. ატალა ვარაუდობს, რომ ადონისის შესახებ გვიანდელი ელინისტური მითი ორი დამოუკიდებელი ტრადიციის შერწყმას წარმოადგენს. 

ადონიას ფესტივალი

ატიკური წითელფიგურიანი საქორწინო ვაზის ფრაგმენტი ( დაახლ. ძვ. წ. 430–420 წწ.), რომელზეც გამოსახულია ქალები, რომლებიც სახლების სახურავებზე კიბეებზე ადიან და „ადონისის ბაღებს“ ატარებენ.

ადონისის თაყვანისცემა დაკავშირებულია ადონიას ფესტივალთან, რომელსაც ბერძენი ქალები ყოველწლიურად ზაფხულის შუა პერიოდში აღნიშნავდნენ.  ფესტივალი, რომელიც, როგორც ჩანს, ლესბოსში უკვე აღინიშნებოდა საფოს დროიდან ძვ. წ. მეშვიდე საუკუნეში, როგორც ჩანს, პირველად პოპულარული გახდა ათენში ძვ. წ. მეხუთე საუკუნის შუა ხანებში.  ფესტივალის დაწყებისას ქალები რგავდნენ „ადონისის ბაღს“, პატარა ბაღს, რომელიც დარგული იყო პატარა კალათაში ან დამტვრეული კერამიკის არაღრმა ნაჭერში, რომელიც შეიცავდა სხვადასხვა სწრაფად მზარდი მცენარეებს, როგორიცაა სალათის ფურცლები და ცერეცო , ან თუნდაც სწრაფად აღმოცენებულ მარცვლეულს, როგორიცაა ხორბალი და ქერი .  შემდეგ ქალები კიბეებზე ადიოდნენ სახლების სახურავებზე, სადაც ბაღებს ზაფხულის მზის სიცხის ქვეშ ათავსებდნენ.  მცენარეები მზის შუქზე აღმოცენდებოდა, მაგრამ სიცხეში სწრაფად ჭკნებოდა.  სანამ მცენარეების ჯერ ამოსვლას და შემდეგ გახმობას ელოდებოდნენ, ქალები ადონისს საკმეველს უკმევდნენ.  მცენარეების გახმობის შემდეგ, ქალები ხმამაღლა გლოვობდნენ და გოდებოდნენ ადონისის სიკვდილს, ტანსაცმელს იხევდნენ და მკერდს იცემდნენ საჯაროდ მწუხარების გამოხატვის მიზნით.  ქალები ადონისის ქანდაკებას კუბოზე დადებდნენ და შემდეგ ზღვაში მიჰქონდათ ყველა გამხმარ მცენარესთან ერთად, როგორც დაკრძალვის პროცესია .  ფესტივალი იმით დასრულდა, რომ ქალები ადონისის ფიგურას და გამხმარ მცენარეებს ზღვაში ყრიდნენ. 

მითოლოგია

დაბადება

მიუხედავად იმისა, რომ საფო ადონისის მითს არ აღწერს, გვიანდელი წყაროები დეტალებს უფრო აზუსტებს.  რომაელი პოეტის , ოვიდის (ძვ. წ. 43 – ახ. წ. 17/18) პოემაში „მეტამორფოზები“ მოთხრობილი ისტორიის გადმოცემის თანახმად , ადონისი მირას ვაჟი იყო , რომელიც აფროდიტემ დაწყევლა საკუთარი მამის, კვიპროსის მეფე კინირას მიმართ დაუოკებელი ვნებით ,  ^{მას შემდეგ ,} რაც მირას დედამ დაიკვეხნა, რომ მისი ქალიშვილი ქალღმერთზე ლამაზი იყო.  სწორედ თავის ძიძას გაუმხილა მირამ თავისი სამარცხვინო ვნება დიდი უხალისობით.  გარკვეული დროის შემდეგ, დემეტრეს პატივსაცემად გამართულ ფესტივალზე , ძიძამ კინირა ღვინით ნახევრად გაბრუებული იპოვა, მირას დედა კი მასთან ახლოს არ იმყოფებოდა. ამგვარად, მან უთხრა მას გოგონაზე, რომელიც ნამდვილად უყვარდა და მასთან დაწოლა სურდა, ფიქტიური სახელი დაარქვა და უბრალოდ მირას ასაკის მიხედვით აღწერა. ცინირასი დათანხმდა და ძიძამ მირა სწრაფად მიიყვანა მასთან. მირამ მამის ოთახი დაორსულებული დატოვა.  რამდენიმე შეყვარების შემდეგ, ცინირასმა აღმოაჩინა საყვარლის ვინაობა და ხმალი ამოიღო მის მოსაკლავად; დაორსულების შემდეგ გაძევებული მირა მირას ხედ გადაიქცა, მაგრამ მაინც გააჩინა ადონისი.  კლასიკოსის, უილიამ ფ. ჰანსენის თანახმად, ადონისის ჩასახვის ისტორია შეესაბამება კლასიკურ სამყაროში გავრცელებულ ტრადიციულ წარმოდგენებს სქესისა და გენდერის შესახებ, რადგან ბერძნები და რომაელები თვლიდნენ, რომ ქალები, როგორიცაა ადონისის დედა, მირა, ნაკლებად ახერხებდნენ თავიანთი პირველყოფილი სურვილებისა და ვნებების კონტროლირებას, ვიდრე მამაკაცები. 

აფროდიტე და პერსეფონე

აისონის ( დაახლ. ძვ. წითელფიგურიანი არიბალოსის ) ნახატი, რომელზეც გამოსახულია ადონისი აფროდიტესთან ერთად .

აფროდიტემ იპოვა ბავშვი  და ქვესკნელში წაიყვანა, რათა პერსეფონესთან ერთად ემზრუნველყო .  როგორც კი პერსეფონე წამოიზარდა, ის დაბრუნდა მასთან  და აღმოაჩინა, რომ ის საოცრად სიმპათიური იყო.  თუმცა, პერსეფონემაც მიიჩნია ადონისი უაღრესად სიმპათიური  და სურდა ადონისის შენარჩუნება  , რადგან ისიც შეუყვარდა მას;  ზევსმა დავის მოგვარება დაადგინა, რომ ადონისი წლის ერთ მესამედს აფროდიტესთან გაატარებდა, ერთ მესამედს პერსეფონესთან და ერთ მესამედს იმასთან, ვისაც თავად აირჩევდა.  ადონისმა აირჩია აფროდიტე და ისინი მუდმივად ერთად დარჩნენ.  სხვა ვერსიით, ორივე ქალღმერთს შეეძლო მისი ნახევარი წლის განმავლობაში შენარჩუნება მუზა კალიოპეს რჩევით .  ასე გაიყო ადონისის ცხოვრება აფროდიტესა და პერსეფონეს შორის, ერთი ქალღმერთი, რომელიც მას მიწის ქვეშ უყვარდა, მეორე კი - მის ზემოთ.  თავის კომიკურ ნაშრომში „ ღმერთების დიალოგები“ , სატირული ავტორი ლუკიანე აფროდიტეს რამდენიმე დიალოგში წარმოაჩენს, რომელთაგან ერთ-ერთში ის მთვარის ქალღმერთ სელენას უჩივის , რომ ეროსმა პერსეფონე ადონისზე შეაყვარა და ახლა მასაც უნდა გაუზიაროს იგი. 

სიკვდილი

შემდეგ, ერთ დღეს, როდესაც ადონისი ნადირობდა, ის გარეულმა ღორმა დაჭრა და აფროდიტეს მკლავებში სისხლით მოკვდა.  ამბის სხვადასხვა ვერსიით, ღორი ან არესმა გაგზავნა, რომელიც შურდა, რომ აფროდიტე ამდენ დროს ატარებდა ადონისთან,  არტემიდამ, რომელსაც აფროდიტეზე შურისძიება სურდა თავისი ერთგული მიმდევრის, ჰიპოლიტეს მკვლელობისთვის ,  ან აპოლონმა, რათა დაესაჯა აფროდიტე მისი ვაჟის , ერიმანთოსის დაბრმავებისთვის .  ამბავში ასევე მოცემულია აფროდიტეს გარკვეულ ყვავილებთან ასოცირების ეტიოლოგია .  როგორც ამბობენ, როდესაც ის გლოვობდა ადონისის სიკვდილს, მან ანემონები გაზარდა ყველგან, სადაც მისი სისხლი დადიოდა,  და მისი გარდაცვალების წლისთავზე დღესასწაული გამოაცხადა.  ერთ გვიანდელ ჩანაწერში, მისი სისხლი ვარდებად გადაიქცა . 

სტანდარტისგან სრულიად განსხვავებული ვერსიით, რომელიც შემორჩენილია ჩვენი წელთაღრიცხვით მეხუთე საუკუნის გრამატიკოს სერვიუსის ნაშრომებში და შესაძლოა წარმოშობით კვიპროსის კუნძულიდან , ადონისი თავად აფროდიტემ ჰერას ბრძანებით შეაყვარა მოკვდავ გოგონას, სახელად ერინომას . ერინომამ, არტემიდასა და ათენას ფავორიტმა ქალწულმა გოგონამ , უარყო მისი მაცნეობა, ამიტომ ადონისი ფარულად შეიპარა მის საძინებელში და გააუპატიურა. შემდეგ ადონისი გაიქცა და გამოქვაბულში შევიდა ზევსისგან დასამალად, რომელსაც ასევე უყვარდა ერინომა და აუცილებლად იძიებდა შურს მის მიმართ ჩადენილი ძალადობისთვის. თუმცა, ჰერმესმა ხრიკით გამოიტყუა იგი და არესმა სასიკვდილოდ დაჭრა იგი ტახის სახით. ადონისი გარდაიცვალა, მაგრამ საბოლოოდ გაცოცხლდა მას შემდეგ, რაც აფროდიტემ ზევსს ვედრება მოახდინა. ერინომამ მას ვაჟი, სახელად ტალეუსი, გაუჩინა. 

სხვა სიყვარულები

ასევე ამბობენ, რომ ადონისს სხვა ღმერთებიც უყვარდათ, როგორებიც იყვნენ აპოლონი , ჰერაკლე და დიონისე . მას ანდროგინულად აღწერდნენ , რადგან აფროდიტეს მიმართ სიყვარულისას მამაკაცივით იქცეოდა, აპოლონის მიმართ კი - ქალის მსგავსად .  ^„ ანდროგინული“ აქ ნიშნავს, რომ ადონისი აპოლონთან სექსის დროს მიმღებ როლს იკავებდა , რაც კლასიკურ საბერძნეთში ქალურ პოზად იყო განმარტებული.

ჰერაკლეს ადონისისადმი სიყვარული შემთხვევით მოიხსენიება პტოლემე ჰეფესტიონის მიერ. ტექსტში ნათქვამია, რომ ადონისისადმი სიყვარულის გამო, აფროდიტემ კენტავრ ნესოსს ასწავლა ხაფანგი , რომლითაც ის ხაფანგში გაიბმებოდა . 

სხვა ტრადიციის თანახმად, დიონისემ , ღვინისა და სიგიჟის ბერძნულმა ღმერთმა, ადონისი გაიტაცა. 

სხვა ვერსიები

ლიბანში მდებარე ადონისის მდინარე (ახლანდელი აბრაამის მდინარე ) ითვლებოდა, რომ ყოველწლიურად ადონისის დღესასწაულის დროს სისხლით წითლად იღვრებოდა. 

ძვ.წ. III საუკუნის დასაწყისის ბერძენი ბუკოლური პოეტის , თეოკრიტეს , იდილია 15- ში ადონისი აღწერილია, როგორც ჯერ კიდევ მოზარდი, ლოყებით ჩამოშვებული, აფროდიტესთან სასიყვარულო ურთიერთობის დროს, ოვიდიუსის „ მეტამორფოზებისგან “ განსხვავებით , სადაც ის გამოსახულია, როგორც სრულად მოწიფული მამაკაცი.  ფსევდოაპოლოდორესი ( Bibliotheke , 3.182) ადონისს აღწერს , როგორც კვიპროსზე მდებარე პაფოსის კინირასისა და მეთარმეს შვილს . ფსევდოაპოლოდორეს „ Bibliotheke“- ს თანახმად , ჰესიოდეს უცნობ ნაშრომში, რომელიც არ შემორჩენილა, მას ფენიქსისა და სხვაგვარად უცნობი ალფესიბოეს შვილად მიიჩნევს . 

ამბის ერთ-ერთი ვერსიით, აფროდიტემ თავი ვარდის ბუჩქის ეკლზე დაიჭრა  ^{და ვარდი ,} რომელიც ადრე თეთრი იყო, მისი სისხლით წითლად შეიღება.  სხვა ვერსიით, ანემონისის გარდაცვალების ადგილას ანემონის ყვავილი გაიზარდა, ხოლო აფროდიტეს ცრემლების დაღვრილ ადგილას - წითელი ვარდი. ^ძვ.წ. მესამე საუკუნის პოეტი ევფორიონ ქალკიდელი თავის „ჰიაცინტში“ აღნიშნავს , რომ „მხოლოდ კოკიტუსმა დაბანა ადონისის ჭრილობები“.  ლუკიანის „ დეა სირია“-ს თანახმად ,  ყოველწლიურად, ადონისის ფესტივალის დროს, ლიბანში ადონისის მდინარე (ახლანდელი აბრაამის მდინარე ) სისხლით წითლად იღვრებოდა. 

პოსტკლასიკურ ლიტერატურულ კულტურაში

შუა საუკუნეების ფრანგი პოეტი ჟან დე მენი ადონისის ისტორიას თავის დამატებებში 1275 წელს დაწერილ „ რომან დე ლა ვარდის“ შესახებ მოგვითხრობს.  დე მიუნი ამ ამბავს მორალიზაციას უკეთებს და მას მაგალითად იყენებს, თუ როგორ უნდა გაითვალისწინონ მამაკაცებმა საყვარელი ქალების გაფრთხილებები.  პიერ დე რონსარის ლექსში „ადონისი“ (1563) ვენერა წუხს, რომ ადონისმა მისი გაფრთხილება არ გაითვალისწინა, მაგრამ საბოლოოდ საკუთარ თავს ადანაშაულებს მის სიკვდილში და აცხადებს: „გაჭირვებაში ჩემი რჩევა არ მიგიღია“.  თუმცა, იმავე ლექსში ვენერა სწრაფად პოულობს სხვა მწყემსს, როგორც თავის საყვარელს, რაც წარმოადგენს შუა საუკუნეებში გავრცელებულ რწმენას ქალების ცვალებადობისა და ცვალებადობის შესახებ. 

ოვიდიუსის „ მეტამორფოზებიდან “ ვენერასა და ადონისის ისტორიას უდიდესი გავლენა ჰქონდა ელისაბედის ეპოქაში .  ედმუნდ სპენსერის ეპიკურ პოემაში „ ფერიების დედოფალი “ (1590) ადონისის ისტორიის ამსახველი გობელენები ამშვენებს ჯოიუსის ციხესიმაგრის კედლებს.  პოემაში მოგვიანებით, ვენერა პერსონაჟ ამორეტას „ადონისის ბაღში“ აღსაზრდელად იღებს.  ოვიდიუსის მიერ ვენერას ადონისისადმი სასოწარკვეთილი სიყვარულის გამოსახვა ელისაბედის ეპოქის ლიტერატურაში როგორც მამაკაცის, ასევე ქალის შეყვარებულობის მრავალი ლიტერატურული გამოსახულების შთაგონების წყარო გახდა. 

უილიამ შექსპირის ეროტიკული თხრობითი პოემა „ვენერა და ადონისი “ (1593), რომელიც აფროდიტესა და ადონისის ქორწინების შესახებ მოგვითხრობს ოვიდიუსის „ მეტამორფოზებიდან “ ,  ყველაზე პოპულარული იყო მის სიცოცხლეში გამოქვეყნებულ ყველა ნაწარმოებს შორის.  შექსპირის გარდაცვალებამდე მისი ექვსი გამოცემა გამოიცა (მის ნებისმიერ სხვა ნაწარმოებზე მეტი)  და განსაკუთრებით დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ახალგაზრდებში.  1605 წელს რიჩარდ ბარნფილდმა შეაქო იგი და განაცხადა, რომ პოემამ შექსპირის სახელი „უკვდავ ბუკში“ დაამკვიდრა.  ამის მიუხედავად, პოემამ თანამედროვე კრიტიკოსებისგან არაერთგვაროვანი შეფასებები მიიღო.  სამუელ ტეილორ კოლრიჯმა დაიცვა იგი, მაგრამ სამუელ ბატლერმა უჩივლა, რომ ეს მისთვის მოსაწყენი იყო, ხოლო კ.ს. ლუისმა მისი წაკითხვის მცდელობა „დამთრგუნველად“ შეაფასა. 

ადონისის ისტორია იტალიელი პოეტის, ჯამბატისტა მარინოს, შთაგონების წყარო გახდა მითოლოგიური ეპოსის „ადონი“ (1623) დასაწერად , რომელმაც გაყიდვებით შექსპირის „ პირველ ფოლიოს“ გადააჭარბა .  შექსპირის მიერ ადონისის მამაკაცურობისა და ვენერას სილამაზის ჰომოეროტიკულმა აღწერილობებმა შთააგონა ფრანგი რომანისტი და დრამატურგი რაშილდი (მარგარიტ ვალეტ-ეიმერი) დაეწერა თავისი ეროტიკული რომანი „მონსიე ვენერა “ (1884), რომელიც დიდგვაროვან ქალზე, სახელად რაულ დე ვენერანდზე მოგვითხრობს, რომელიც სექსუალურად მისდევს ახალგაზრდა, ქალურ მამაკაცს, სახელად ჟაკს, რომელიც ყვავილების მაღაზიაში მუშაობს.  საბოლოოდ, ჟაკი დუელში მოკლეს, რითაც ადონისის ტრაგიკული სიკვდილის მოდელს მიჰყვა. 

როგორც მომაკვდავი და აღმდგარი ღმერთი

სერ ჯეიმს ჯორჯ ფრეიზერის ფოტოსურათი , ანთროპოლოგი , რომელიც უშუალოდ პასუხისმგებელია „მომაკვდავი და აღმდგარი ღმერთის“ არქეტიპის კონცეფციის პოპულარიზაციაზე

მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს შოტლანდიელმა ანთროპოლოგმა სერ ჯეიმს ჯორჯ ფრეიზერმა ვრცლად დაწერა ადონისის შესახებ შედარებითი რელიგიის მონუმენტურ კვლევაში, „ოქროს ტოტი“ (რომლის პირველი გამოცემა 1890 წელს გამოიცა)  , ასევე შემდგომ ნაშრომებში.  ფრეიზერი ამტკიცებდა, რომ ადონისი მხოლოდ ერთი მაგალითი იყო „მომაკვდავი და აღმდგარი ღმერთის“ არქეტიპისა, რომელიც ყველა კულტურაში გვხვდება.  მეოცე საუკუნის შუა ხანებში ზოგიერთმა მეცნიერმა დაიწყო „მომაკვდავი და აღმდგარი ღმერთის“ ტერმინის კრიტიკა, ზოგიერთ შემთხვევაში ამტკიცებდნენ, რომ ადონისის მსგავსი ღვთაებები, რომლებსაც ადრე „მომაკვდავ და აღმდგარ“ ღმერთებს უწოდებდნენ, უკეთესად იქნებოდა ცალ-ცალკე „მომაკვდავ ღმერთებად“ და „გამქრალ ღმერთებად“ მოხსენიებული,  და ამტკიცებდნენ, რომ „მომკვდარი“ ღმერთები აღარ დაბრუნებულან და ისინი, ვინც დაბრუნდნენ, „სინამდვილეში“ არასდროს მომკვდარან. 

ბიბლიის მკვლევარებმა ედიმ და ბოიდმა (2007) ეს ლოგიკა ადონისს მიუსადეს იმ ფაქტზე დაყრდნობით, რომ მისი წლის ნაწილი, რომელიც პერსეფონესთან ერთად იმყოფებოდა ქვესკნელში, სინამდვილეში არ არის სიკვდილი და აღდგომა, არამედ უბრალოდ ცოცხალი ადამიანის ქვესკნელში დარჩენის შემთხვევაა.  ისინი ასევე ამტკიცებდნენ, რომ ადონისი არ არის აშკარად აღწერილი მკვდრეთით აღმდგარად არცერთ დღემდე შემორჩენილ კლასიკურ ბერძნულ ნაწერში,  თუმცა ის ფაქტი, რომ ასეთი რწმენა არსებობდა, გვიანი ანტიკური ხანის ავტორებიც ადასტურებენ.  მაგალითად, ორიგენე თავის „ ეზეკიელემის რჩეულებში “ („კომენტარები ეზეკიელზე“) განიხილავს ადონისს, რომელსაც თამუზთან აკავშირებს და აღნიშნავს, რომ „ამბობენ, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ტარდება ინიციაციის გარკვეული რიტუალები: პირველი, ისინი ტირიან მასზე, რადგან ის გარდაიცვალა; მეორე, რომ ისინი ხარობენ მასზე, რადგან ის მკვდრეთით აღდგა ( apo nekrôn anastanti )“ (შდრ. ჟ.-პ. მინი, Patrologiae Cursus Completus: Series Graeca , 13:800).

ზოგიერთი სხვა მეცნიერი ადონისის/თამუზის მოყვანას კვდება და აღდგება, როგორც მომაკვდავი და აღმდგარი ღმერთის მაგალითი, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ქვესკნელში ჩასვლა და იქიდან დაბრუნება სიკვდილის ფუნქციური ანალოგია, მაშინაც კი, თუ სიკვდილის ფიზიკური მიზეზი არ არის მითითებული.

იხ.ვიდეო - Fall Asleep to the ENTIRE Story of Adonis (Greek Mythology for Sleep) - Adonis is a mortal youth in Greek mythology celebrated for his extraordinary beauty, desired by both Aphrodite and Persephone. His life becomes a struggle between the upper world and the underworld as each goddess claims him. His death at the tusks of a wild boar turns him into a symbol of both love and rebirth. This video tells the full story of Adonis and why his tale became one of the most enduring in Greek myth.