ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -
მხედველობის მეცნიერებაში ბინოკულარული მხედველობა ფოკუსირებულია იმ კითხვაზე, თუ როგორ აღიქვამენ ადამიანები და ცხოველები სამყაროს ორი თვალით ერთის ნაცვლად. გამოირჩევა ორი ძირითადი სფერო: მიმართულებითი მხედველობა და სიღრმისეული აღქმა ( სტერეოპსია ). გარდა ამისა, ორივე თვალს შეუძლია დადებითად ან უარყოფითად იმოქმედოს ერთმანეთის მხედველობაზე ბინოკულარული ურთიერთქმედების გზით .
სამედიცინო მეცნიერებაში ბინოკულარული მხედველობა გულისხმობს ბინოკულარული მხედველობის დარღვევებს და ტესტებსა და ვარჯიშებს ბინოკულარული მხედველობის გასაუმჯობესებლად. ბიოლოგიაში ბინოკულარული მხედველობა გულისხმობს იმ ფაქტს, რომ თვალების მდებარეობა გავლენას ახდენს ცხოველებში სიღრმის აღქმისა და მიმართულებითი მხედველობის უნარზე . საზოგადოებაში ბინოკულარული მხედველობა გულისხმობს სტერეოსკოპიული გამოსახულების დანახვის და ბინოკულარული მხედველობის დამხმარე საშუალებებს .
მიმართულებითი ხედვა
მხედველობის კლასიკურ მეცნიერებაში მიმართულებითი მხედველობა აღწერს , რომ როდესაც ბადურის წერტილი სტიმულირდება , ეს არა მხოლოდ სინათლის შეგრძნებას (გამოსახულებას) იწვევს, არამედ მიმართულებითი შეგრძნებასაც, რომელსაც ტვინი ორივე თვალის ერთ კომბინირებულ გამოსახულებაში აღრიცხავს, როგორც მიმართულებას, რომელშიც დამკვირვებელი ცენტრშია ( ეგოცენტრული მიმართულება ).
სიღრმისეული ხედვა
სტერეოპსისის შესახებ მთავარ სტატიაში განხილულია სიღრმის აღქმის თვისებები, მათ მიერ დაფარული სივრცის არეალი და ის, თუ როგორ აკონტროლებს დამკვირვებელი შემავალ სიგნალებს ყურადღებისა და თვალის მოძრაობების მეშვეობით.
ბინოკულარული ურთიერთქმედება
ბინოკულარული ურთიერთქმედება ხდება მაშინ, როდესაც ორ თვალს შორის ურთიერთქმედებაა, რაც იწვევს ორივე თვალით მხედველობის განსხვავებას მხოლოდ ერთი თვალით მხედველობისგან. მხედველობა შეიძლება იყოს უკეთესი ( ბინოკულარული ჯამი ) ან უარესი ( ბინოკულარული ინჰიბირება ).
ბინოკულარული შეჯამება
ბინოკულარული ინჰიბირება
ბინოკულარული ინჰიბირების დროს ორივე თვალით მხედველობა უარესია, ვიდრე ერთი თვალით. ეს შეიძლება მოხდეს სტრაბიზმის ან ზარმაცი თვალის დროს , რადგან სუსტი თვალი ხელს უშლის ძლიერ თვალს. თვალის დომინირება , როდესაც ტვინში ერთი თვალის მიერ წარმოქმნილ გამოსახულებას შეუძლია მეორის დათრგუნვა, ბინოკულარული ინჰიბირების ერთ-ერთი ფორმაა.
აღქმის სისტემები
მიმართულებისა და სიღრმის აღქმის ინფორმაციის დამუშავება ორ სისტემაში ხორციელდება. ერთი სისტემა სპეციალიზირებულია ფერსა და წვრილ დეტალებზე და ეხება შედარებით სტატიკურ გარემოში ფორმებისა და ობიექტების აღმოჩენას. მეორე სისტემა სპეციალიზირებულია სწრაფად ცვალებად გარემოში სივრცითი ურთიერთობების აღმოჩენაზე. პირველი სისტემა ხელს უწყობს შერწყმული სურათების აღქმას წვრილ სიღრმის ინფორმაციით. მეორე სისტემა ხელს უწყობს ორმაგი სურათების აღქმას, რომლებიც სწრაფად ფარავენ სივრცეში დიდ მანძილებს და რომლებშიც უხეშად მდებარეობა ყველაზე მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა.
დარღვევები და ტესტები
60 წლამდე ასაკის ზრდასრული ადამიანების დაახლოებით 93%-ს, სავარაუდოდ, აქვს ფუნქციური სტერეოსკოპული მხედველობა (სტერეოპსისი) - რაც ნიშნავს, რომ მათ შეუძლიათ სიღრმის აღქმა . თუმცა, ყველას არ შეუძლია ამის გაკეთება თანაბრად კარგად. თუმცა, დაახლოებით 7% სტერეობრმაა - რაც ნიშნავს, რომ მათ საერთოდ არ შეუძლიათ სიღრმის აღქმა . რამდენიმე ტესტს შეუძლია განსაზღვროს, თუ რამდენად კარგად ხედავს ადამიანი სიღრმეს და არსებობს ვარჯიშები სიღრმის აღქმის გასაუმჯობესებლად. თუ ერთი თვალი სწორად არ ფუნქციონირებს ან ბრმაა, ამან შეიძლება გამოიწვიოს სტერეობრმაობა , სიღრმის აღქმის სრული არარსებობა. არსებობს თვალის სხვა დაავადებებიც, რომლებმაც შეიძლება გავლენა მოახდინონ ბინოკულარულ მხედველობაზე. მაგალითად, ზოგჯერ თვალის კუნთები სწორად არ მუშაობს, რაც იწვევს ორივე თვალიდან გამომავალი გამოსახულების არასწორ განლაგებას. კიდევ ერთი მაგალითია, როდესაც ერთი თვალი დომინანტურია, რის გამოც მეორე თვალიდან გამომავალი სიგნალები არ გადის ბინოკულარულ გამოსახულებაში, ან იცვლება ობიექტის დანახვის მიმართულება. თუ თვალის დომინირება დროულად შეინიშნება, შეიძლება მისი შემცირების მცდელობა ვარჯიშის საშუალებით, მაგალითად, დომინანტურ თვალზე დროებით ლენტით დაკვრით.
გავრცელება
ბინოკულარული მხედველობის დარღვევები მხედველობის ყველაზე გავრცელებულ დარღვევებს შორისაა. მათ, როგორც წესი, თან ახლავს ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა თავის ტკივილი, თვალის დაძაბვა , თვალის ტკივილი, მხედველობის დაბინდვა და ზოგჯერ დიპლოპია (გაორებული ხედვა). ოპტომეტრიის კლინიკაში მისული პაციენტების დაახლოებით 20%-ს აღენიშნება ბინოკულარული მხედველობის დეფექტები. რადგან ციფრული დამხმარე საშუალებების გამოყენება სულ უფრო გავრცელებული ხდება, ბევრი ბავშვი მათ დიდი ხნის განმავლობაში იყენებს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ბინოკულარული მხედველობის სხვადასხვა დეფექტი, როგორიცაა აკომოდაციური ამპლიტუდების, აკომოდაციური ძალების შემცირება და დადებითი შერწყმული კონვერგენცია, როგორც ახლო, ასევე შორს. მხედველობის დეფექტების დიაგნოსტიკის ყველაზე ეფექტური გზაა ახლო კონვერგენციის წერტილის (NPC) ტესტი. [ 5 ] NPC ტესტის დროს, სამიზნე, როგორიცაა თითი, სახესთან მიიტანება მანამ, სანამ გამომცდელი არ შეამჩნევს, რომ ერთი თვალი გარეთაა მიმართული და/ან ადამიანს აქვს გაორებული ხედვა. ბინოკულარული დეფექტების გარკვეულწილად კომპენსირება შესაძლებელია მხედველობის სისტემის ადაპტაციით. თუმცა, თუ ბინოკულარული მხედველობის გადახრები ძალიან დიდია (მაგალითად, თუ მხედველობის სისტემას მოუწევს ადაპტირება ჭარბ ჰორიზონტალურ, ვერტიკალურ, ბრუნვით ან ზომის ( ანისეიკონური ) გადახრებთან), თვალები მიდრეკილნი არიან თავი აარიდონ ბინოკულარულ მხედველობას, რაც საბოლოოდ იწვევს ან აუარესებს სიელმეს.
ზარმაცი თვალი
თვალმოჭუტვა
დიდი ხანია ცნობილია, რომ სრული ბინოკულარული მხედველობა, მათ შორის სტერეოპსისი, სტრაბიზმის კორექციის პოსტოპერაციული შედეგის სტაბილიზაციის მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს. სტერეოპსისის არმქონე ბევრ ადამიანს აქვს (ან ჰქონდა) ხილული სტრაბიზმი, რომელსაც პოტენციურად აქვს სოციალურ-ეკონომიკური გავლენა ბავშვებსა და მოზრდილებზე. როგორც ფართოკუთხოვანი, ასევე ვიწროკუთხოვანი სტრაბიზმი, კერძოდ, შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს თვითდაჯერებულობაზე, რადგან ის არღვევს თვალის ნორმალურ კონტაქტს, რაც ხშირად იწვევს უხერხულობას, ბრაზს და დისკომფორტის გრძნობას (იხილეთ სტრაბიზმის ფსიქოსოციალური ეფექტები ).
ანისეიკონია
სტერეოპსისის ტესტები
სტერეოპსისის ტესტირებისას ( შემოკლებით სტერეოტესტირება) სტერეოგრამები გამოიყენება ბინოკულარული სიღრმისეული აღქმის (სტერეოპსისის) არსებობისა და სიმკვეთრის გასაზომად.
არსებობს ორი ტიპის გავრცელებული კლინიკური ტესტი: შემთხვევითი წერტილების სტერეოტესტირება და კონტურული სტერეოტესტირება. შემთხვევითი წერტილების სტერეოტესტირება იყენებს შემთხვევითი წერტილების ფონზე ჩასმული სტერეო ფიგურების გამოსახულებებს. კონტურული სტერეო ტესტები იყენებს გამოსახულებებს, რომლებშიც თითოეული თვალისთვის წარმოდგენილი სამიზნეები ჰორიზონტალურად არის გამოყოფილი.
შემთხვევითი წერტილოვანი სტერეო ტესტები
კონტურული სტერეოტესტები
კონტურული სტერეოტესტების მაგალითებია ტიტმუსის სტერეოტესტები, რომელთაგან ყველაზე ცნობილი მაგალითია ტიტმუსის ბუზის სტერეოტესტი, რომლის დროსაც ბუზის გამოსახულება კიდეებზე გადახრებით არის ნაჩვენები. პაციენტი 3D სათვალეს იყენებს გამოსახულების დასათვალიერებლად და იმის დასადგენად, ჩანს თუ არა 3D ფიგურა. გამოსახულებებში გადახრის ხარისხი მერყეობს, მაგალითად, 400-100 რკალური წამი და 800-40 რკალური წამი.
მხედველობის თერაპია
სხვა დარღვევები
სტერეოპსისისა და მხედველობის ერთიანობის შესანარჩუნებლად, თვალები ზუსტად უნდა იყოს მიმართული. თითოეული თვალის პოზიციას ექვსი ექსტრაოკულარული კუნთი აკონტროლებს . ორივე თვალში ერთი და იგივე კუნთების სიგრძეში, ჩასმის პოზიციაში ან სიძლიერეში მცირე განსხვავებამ შეიძლება გამოიწვიოს ერთი თვალის ორბიტაზე სხვა პოზიციაზე გადაადგილების ტენდენცია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ერთი დაღლილია. ეს ცნობილია როგორც ფორია. მისი გამოვლენის ერთ-ერთი გზაა დაფარვა -გახსნის ტესტი . ამ ტესტში ადამიანის ერთ-ერთი თვალი დაფარულია. დაუფარავი თვალით ადამიანი უყურებს სამიზნეს, მაგალითად, თითის წვერს. სამიზნეს აადგილებენ, რათა დაირღვეს რეფლექსი, რომელიც ჩვეულებრივ დაფარულ თვალს სწორ ვერგენციის პოზიციაში აკავებს. სამიზნე უძრავად რჩება თვალის გახსნამდე. თვალი შეიძლება სწრაფად გადაადგილდეს კედელზე ან გადაჯვარედინებულ მდგომარეობაში სწორ პოზიციაზე. თუ თვალი გარეთ მოძრაობდა, ადამიანს ეზოფორია აქვს . თუ შიგნით მოძრაობდა, ადამიანს ეგზოფორია აქვს. თუ თვალი საერთოდ არ მოძრაობდა, ადამიანს ორთოფორია აქვს . ადამიანების უმეტესობას აღენიშნება ეგზოფორიის ან ეზოფორიის გარკვეული რაოდენობა, რაც ნორმალურია. თუ დაუფარავი თვალიც ვერტიკალურად მოძრაობდა, ადამიანს აქვს ჰიპერფორია (თუ თვალი ქვემოდან ზემოთ მოძრაობდა) ან ჰიპოფორია (თუ თვალი ზემოდან ქვემოთ მოძრაობდა). ასეთი ვერტიკალური ფორიები საკმაოდ იშვიათია. ასევე შესაძლებელია, რომ დაფარული თვალი თავის ორბიტაზე ბრუნავდეს, რაც ცნობილია როგორც ციკლოფორია , რაც ვერტიკალურ ფორიებთან შედარებით უფრო იშვიათია. ციკლოფორიის დროს გადახრის მიმართულების დასადგენად შეიძლება გამოყენებულ იქნას დაფარვა-გახსნის ტესტი.
დაფარვა-გამოაშკარავების ტესტი ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას ბინოკულარული მხედველობის უფრო პრობლემური დარღვევების, ტროპიების დროს . ტესტის დაფარვის ნაწილში გამომცდელი უყურებს პირველ თვალს, ხოლო მეორეს ფარავს. თუ თვალი შიგნიდან გარეთ მოძრაობს, ადამიანს აქვს ეგზოტროპია . თუ ის გარეთიდან შიგნით მოძრაობს, ადამიანს აქვს ეზოტროპია . ეგზოტროპიის ან ეზოტროპიის მქონე ადამიანებს, შესაბამისად, აქვთ ცალმხრივი ან გადაჯვარედინებული თვალები. ეს არის სტრაბიზმის ფორმები, რომლებსაც შეიძლება თან ახლდეს ამბლიოპია . ამბლიოპიის მრავალი განმარტება არსებობს. განმარტება, რომელიც ყველა ამ საკითხს აერთიანებს, ამბლიოპიას განსაზღვრავს, როგორც ცალმხრივ მდგომარეობას, რომლის დროსაც მხედველობა 20/20-ზე უარესია რაიმე აშკარა სტრუქტურული ან პათოლოგიური ანომალიების არარსებობის შემთხვევაში, მაგრამ შემდეგი მდგომარეობებიდან ერთი ან მეტი გვხვდება ექვს წლამდე: ამბლიოგენური ანიზომეტროპია , მუდმივი ცალმხრივი ეზოტროპია ან ეგზოტროპია, ამბლიოგენური ორმხრივი იზომეტროპია, ამბლიოგენური ცალმხრივი ან ორმხრივი ასტიგმატიზმი , გამოსახულების დეგრადაცია. როდესაც დაფარული თვალი არაამბლიოპიური თვალია, ამბლიოპიური თვალი მოულოდნელად ხდება ადამიანის ხედვის ერთადერთი საშუალება. სტრაბიზმი ვლინდება ამ თვალის მოძრაობით, რათა გამომცდელის თითზე დააფიქსიროს. ასევე არსებობს ვერტიკალური ტროპიები ( ჰიპერტროპია და ჰიპოტროპია ) და ციკლოტროპიები .
ბინოკულარული მხედველობის ანომალიები მოიცავს დიპლოპიას, მხედველობის დაბნეულობას (ერთსა და იმავე სივრცეში გადაფარებული ორი განსხვავებული გამოსახულების აღქმა), სუპრესიას (როდესაც ტვინი უგულებელყოფს ერთი თვალის მხედველობის ველის მთლიანად ან ნაწილობრივ), საშინელებათა შერწყმის შეგრძნებას (შერწყმის აქტიური თავიდან აცილება თვალის არასწორი განლაგებით) და ბადურას ანომალიურ შესაბამისობას (როდესაც ტვინი ერთი თვალის ფოვეას მეორე თვალის ექსტრაფოვეალურ არესთან აკავშირებს).
ცხოველებში
მხედველობა ცხოველებს სივრცეში ორიენტირების, ობიექტების ამოცნობისა და მანიპულირების, ასევე ნავიგაციის საშუალებას აძლევს. წიგნში „მხედველობის ეკოლოგია“ ჯეიმს გიბსონი აღწერს, თუ როგორ განვითარდა ეს საშუალებები დამკვირვებელსა და გარემოს შორის ინტერაქტიულ ურთიერთქმედებაში და როგორ შეიცავს გარემო ხშირად გაცილებით მეტ პრაქტიკულად სასარგებლო ინფორმაციას, ვიდრე ჩვენ გვგონია. მაგალითად, პილოტები, ისევე როგორც სწრაფად მოძრავი ფრინველები, სწრაფად ცვალებად გარემოში ობიექტების მართვისა და თავიდან აცილებისთვის მხოლოდ (მონოკულარულ) მოძრაობის ხედვას ეყრდნობიან. ადამიანებში ეს სტერეოპსისის (მონოკულარულ) სამგანზომილებიან შეგრძნებასაც კი იწვევს. ბინოკულარული სიღრმის აღქმა (სტერეოპსისი) ამას აძლიერებს იმ აზრს, რომ სამგანზომილებიანი შეგრძნება ასევე ხელმისაწვდომია იმ სიტუაციებში, როდესაც დამკვირვებელი სწრაფად არ მოძრაობს. ეს საშუალებას აძლევს ცხოველებს, დაელოდონ მსხვერპლს უძრავად და დაარტყან, როდესაც ის მის ხელთ არის.
ბინოკულარული სიღრმის აღქმის პროგნოზირების ფაქტორი
ცხოველებს ბინოკულარული სიღრმის აღქმის უნარი თავისთავად ცხადია, არ არის. პირველ რიგში, თვალის პოზიცია ბინოკულარული სიღრმის აღქმის პროგნოზირების ფაქტორია. ბინოკულარული სიღრმის აღქმა მოითხოვს ორივე თვალის მხედველობის ველების გადაფარვას, მაგრამ ეს საკმარისი პირობა არ არის. მაგალითად, ზოგიერთ ფრინველს აქვს მხედველობის ველების მცირე გადაფარვა პირდაპირ წინ ყურებისას, მაგრამ ეს გამოიყენება მოძრაობის ხედვაზე დაფუძნებული სწრაფი ფრენის დროს ეფექტური მართვისთვის . ეს აჩვენებს, რომ ცხოველის თვალების წინ ქონა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მას აქვს ბინოკულარული სიღრმის აღქმა. თვალის მოძრაობის ტიპი ასევე ბინოკულარული სიღრმის აღქმის პროგნოზირების ფაქტორია, მაგრამ ეს ასევე საკმარისი პირობა არ არის. ცხოველებში სტერეოპსისის გავრცელებისას მითითებულია, თუ რომელ ცხოველებში იქნა აღმოჩენილი სტერეოპსია.
თვალის პოზიცია
ზოგიერთ ცხოველს - ჩვეულებრივ, მსხვერპლს - ორი თვალი თავის მოპირდაპირე მხარეს აქვს განლაგებული, რათა მაქსიმალურად ფართო ხედვის არე შეიქმნას . მაგალითებია კურდღლები , კამეჩები და ანტილოპები . ასეთ ცხოველებში თვალები ხშირად დამოუკიდებლად მოძრაობენ ხედვის არეალის გასაზრდელად. ზოგიერთ ფრინველს თვალების გადაადგილების გარეშეც კი აქვს 360-გრადუსიანი ხედვის არე. ზოგიერთ სხვა ცხოველს - ჩვეულებრივ, მტაცებლებს - ორი თვალი თავის წინა მხარეს აქვს განლაგებული, რაც უზრუნველყოფს ბინოკულარულ ხედვას და ამცირებს ხედვის არეალს სტერეოპსისის სასარგებლოდ . თუმცა, წინა მხარეს მიმართული თვალები ხერხემლიანებში მაღალგანვითარებული თვისებაა და არსებობს ხერხემლიანთა მხოლოდ სამი ჯგუფი, რომლებსაც ნამდვილად წინ მიმართული თვალები აქვთ: პრიმატები , მტაცებელი ძუძუმწოვრები და მტაცებელი ფრინველები . ზოგიერთ მტაცებელ ცხოველს, განსაკუთრებით დიდ ცხოველებს, როგორიცაა კაშკაშა ვეშაპები და მკვლელი ვეშაპები , ორი თვალი თავის მოპირდაპირე მხარეს აქვს განლაგებული, თუმცა შესაძლებელია, რომ მათ გარკვეული ბინოკულარული ხედვის ველი ჰქონდეთ. სხვა ცხოველებსაც, რომლებიც აუცილებლად მტაცებლები არ არიან, მაგალითად, ხილის ღამურებს და პრიმატების რიგს, ასევე წინ მიმართული თვალები აქვთ. ესენი, როგორც წესი, ისეთი ცხოველები არიან, რომლებსაც სიღრმისეული დისკრიმინაციის/აღქმის დახვეწილი უნარი სჭირდებათ; მაგალითად, ბინოკულარული მხედველობა აუმჯობესებს არჩეული ხილის აკრეფის ან კონკრეტული ტოტის პოვნისა და დაჭერის უნარს. წინ მიმართული თვალების მქონე ცხოველებში თვალები, როგორც წესი, ერთად მოძრაობენ.
თვალის მოძრაობები
თვალის მოძრაობები ან თვალის მოძრაობების კონიუნქტივური (იგივე მიმართულებით) ვერსიაა, რომელიც ჩვეულებრივ აღწერილია მათი ტიპით ( საკადები ან გლუვი დევნა ), ან დისიუნქტივური (საპირისპირო მიმართულებით) ვერგენციის თვალის მოძრაობებია. ზოგიერთი ცხოველი ზემოთ ჩამოთვლილ ორივე სტრატეგიას იყენებს. მაგალითად, შოშიას თვალები გვერდით აქვს განლაგებული ფართო ხედვის არეალის დასაფარად, მაგრამ ასევე შეუძლია მათი ერთად გადაადგილება წინ მიმართვის მიზნით, რათა მათი ველები გადაფაროს, რაც სტერეოპსისს ქმნის. შესანიშნავი მაგალითია ქამელეონი , რომლის თვალები თითქოს კოშკებზეა დამონტაჟებული , თითოეული მეორისგან დამოუკიდებლად მოძრაობს, ზემოთ ან ქვემოთ, მარცხნივ ან მარჯვნივ. მიუხედავად ამისა, ქამელეონს შეუძლია ორივე თვალი ერთ ობიექტზე მიმართოს, რაც ვერგენციასა და სტერეოპსისს ავლენს.
ფრინველები
ორი თვალის ფუნქცია, როგორც ჩანს, მნიშვნელოვნად განსხვავდება ფრინველთა სახეობებს შორის. ფრინველთა უმეტესობაში, ბინოკულარული მხედველობა, როგორც ჩანს, ძირითადად ორიენტირებულია ფრენის მიმართულების კონტროლსა და ობიექტის შეჯახების მომენტის განსაზღვრაზე: დაშვებისას თუ ქექენის დროს. ოპტიკური ნაკადი მნიშვნელოვანია ფრენის მიმართულების კონტროლისთვის, რომლის განსაზღვრაც თითოეული თვალით ცალ-ცალკეა შესაძლებელი. ამ შემთხვევაში, ბინოკულარული გადაფარვა ფუნქციონალურია პირდაპირ წინ ფრენისთვის და სულაც არ მიუთითებს სიღრმის აღქმის უნარზე. [ 16 ] ბინოკულარული სიღრმის აღქმა ფუნქციონალურია იმ ფრინველებში, რომლებიც იყენებენ ხელსაწყოებს, მაგალითად, ყვავებს. ის ასევე ფუნქციონალურია იმ ფრინველებისთვის, რომლებიც უძრავად ელოდებიან, სანამ მსხვერპლი ქექენის დიაპაზონში მოხვდება, რათა საჭირო მომენტში შეძლონ დარტყმა. ფრინველებში, რომლებიც მსხვერპლს ჰაერში იჭერენ, ეს ადგილი უფრო მაღლა მდებარეობს, იმ ადგილას, სადაც მსხვერპლს იჭერენ. ამ ფრინველებს აქვთ პატარა ბინოკულარული ხედვის არე, რომელიც ფოკუსირებულია ნისკარტის ქვემოთ და/ან ფეხების მახლობლად არსებულ არეალზე, ბრმა წერტილით უშუალოდ ნისკარტის ქვემოთ მდებარე არეში. ვერგენციის თვალის მოძრაობების არარსებობა ნიშნავს, რომ ფრინველებს არ შეუძლიათ სივრცეში სტერეოპსისის არეალის, თუ საერთოდ არსებობს, გადაადგილება ისე, როგორც ადამიანებს შეუძლიათ.
სტერეოპსისის გავრცელება
სტერეოპსისი აღმოჩენილია მრავალ ხერხემლიანში , მათ შორის ძუძუმწოვრებში , როგორიცაა ცხენები , ფრინველებში, როგორიცაა შევარდენები და ბუებში , ქვეწარმავლებში, ამფიბიებში , მათ შორის გომბეშოებში და თევზებში. ის ასევე აღმოჩენილია უხერხემლოებში , მათ შორის თავაფოდებში, როგორიცაა ტუტლეტი , კიბოსნაირებში, ობობებსა და მწერებში, როგორიცაა ჩოჩქოლი . სტომატოპოდებსაც კი აქვთ სტერეოპსისი მხოლოდ ერთი თვალით.
თვალებს შორის მანძილი
აპლიკაციები
ბინოკულარული მხედველობის გამოყენება ბინოკულარული მხედველობის დამხმარე საშუალებებია, რომლებიც მიზნად ისახავს სტერეო გამოსახულების შექმნას, ჩაწერას და ნახვას.
ბინოკლური მიკროსკოპითა და ბინოკლებით შესაძლებელია გამოსახულების გადიდება. ბინოკლის წინა ლინზებს შორის მანძილის გაზრდით და მიკროსკოპის წინა ლინზებს შორის მანძილის შემცირებით, აღქმული სიღრმე პროპორციულია გადიდების. ისტორიის განმავლობაში შემუშავდა სხვადასხვა ტიპის სტერეოსკოპები, რომელთა დახმარებითაც სპეციალურად მომზადებული სტერეო ჩანაწერების (სტერეოგრამების) ნახვა 3D ფორმატშია შესაძლებელი, როგორც სახლში, ასევე კინოთეატრში. ბოლო დროს პოპულარობა მოიპოვა ვირტუალური რეალობის (VR) სათვალეებმა, რომლებსაც უკვე დიდი ისტორია აქვთ, რომელთაგან ერთ-ერთი პიონერული მიღწევაა ივან საზერლენდის „ დამოკლეს ხმალი“ .
ბინოკულარული მაყურებლები
დაკვირვებადი სამგანზომილებიანი სივრცის ერთი შეხედვით გადიდება შესაძლებელია ბინოკულარული ტელესკოპით შორეული ობიექტების სანახავად და ბინოკულარული მიკროსკოპით ძალიან პატარა ობიექტების სანახავად. თავისთავად ცხადია, რომ გამოსახულების გადიდებით სიღრმეც ჩანს. ეს ქვემოთ არის ახსნილი.
ბინოკლები
ბინოკლის საშუალებით , ჩვენთვის ახლოდან ნაცნობი სამყაროს შორიდან დანახვაც შესაძლებელია. ბინოკლის ოპტიკა უზრუნველყოფს ბადურაზე გამოსახულებების გადიდებას. აღქმული სიღრმე მცირდება, გამოსახულება უფრო ბრტყელი ჩანს. ნორმალური ასპექტის თანაფარდობის აღსადგენად, ბინოკლის ბინოკლის გამოყენება აუცილებელია ორი წერტილიდან დასათვალიერებლად, რომლებიც ორივე თვალზე უფრო შორს არიან. ამიტომ, ბინოკლის ბინოკლში წინა ლინზები უფრო შორს არის განლაგებული ოპტიკური საშუალებების (პრიზმების ან სარკეების) გამოყენებით. ამ გზით მიღწეული სიღრმისეული განზომილების გაფართოება პრაქტიკულად შემოიფარგლება იმ არეალით, სადაც სტერეოპსისია შესაძლებელი . უფრო დიდი სიღრმის (დისპარიტეტის) დროს გამოსახულება ბრტყელი ჩანს. ბუნებრივი სიღრმის აღქმისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ორ ლინზას შორის მანძილი მორგებული იყოს ბინოკლის გადიდების კოეფიციენტზე.
მიკროსკოპი
სიღრმის გარეშე
სიღრმის დანახვის გარეშეც კი, ბინოკულარული ხედვა უპირატესობას ანიჭებს ცალ თვალით ხედვას. თუ ორივე თვალიდან გამოსახული სურათები კარგად გადაფარავს ერთმანეთს და მკვეთრია, მაშინ ორივე თვალიდან გამოსახული სურათები ერთმანეთს აძლიერებს ( ბინოკულარული ჯამი ) და გამოსახულება თითქოს უფრო კაშკაშაა. ეს შეიძლება შევადაროთ სინათლის ინტენსივობის გაზრდას უფრო დიდი ლინზების გამოყენებით.
სტერეო გამოსახულებები
ბინოკულარული გამოსახულების მიღება შესაძლებელია როგორც მარცხენა თვალით, ასევე მარჯვენა თვალით დანახული გამოსახულების სტერეოგრამაზე ჩაწერით . გამოსახულებების ჩაწერა შესაძლებელია ერთდროულად (სტერეო ფოტოგრაფია) ან ერთმანეთის მიყოლებით ( დაზვერვის სტერეოგრამა , მთვარის სტერეოგრამა ). მარცხენა და მარჯვენა თვალების გამოსახულებების სტერეო კამერით ერთდროულად ჩაწერის უპირატესობა ის არის, რომ ჩანაწერებს შორის არ წარმოიქმნება ცრუ შეუსაბამობები, რადგან ჩასაწერი სცენა შეიცვალა.
სტერეოგრამა
სტერეოგრამაში ორი გამოსახულება შეიძლება ერთმანეთთან იყოს მიმაგრებული: მარცხენა თვალის გამოსახულება მარცხნივ, ხოლო მარჯვენა თვალის გამოსახულება მარჯვნივ (LR სტერეოგრამა), ან მარჯვენა თვალის გამოსახულება მარცხნივ, ხოლო მარცხენა თვალის გამოსახულება მარჯვნივ (RL სტერეოგრამა). სტერეოგრამა ასევე შეიძლება შედგებოდეს ორი ცალკეული გამოსახულებისგან, რომლებიც ცალ-ცალკეა განთავსებული სტერეოსკოპში, ან რომლებიც სპეციალურად არის მომზადებული და ერთმანეთზეა განთავსებული, ფერადი ფილტრებით, პოლარიზებული ფილტრებით ან ოპტიკური ქედებით, რომლებიც გამოიყენება იმის უზრუნველსაყოფად, რომ თითოეული თვალი მხოლოდ ერთ გამოსახულებას ხედავდეს.
სტერეოგრამები ფართოდ გამოიყენებოდა და კვლავაც ფართოდ გამოიყენება აღქმის სიღრმისეულ კვლევაში, გართობისა და განათლების მიზნით.
სტერეოგრამების დამზადება შესაძლებელია ხელით, კომპიუტერული პროგრამით ხატვით ან ერთი ან ორი ფოტოაპარატით ( სტერეო კამერა ) ან ვიდეოკამერით სურათების გადაღებით. ამ სურათებისთვის სწორი დისპარიტეტების შესაქმნელად გამოყენებული გეომეტრია აღწერილია ეპიპოლარულ გეომეტრიასა და კომპიუტერულ სტერეო ხედვაში .
ბუნებრივი სცენებისთვის, სტერეოგრამის ჩანაწერები, როგორც წესი, კეთდება დაკვირვების პოზიციებიდან, რომლებიც ერთმანეთისგან იმდენივე დაშორებულია, რამდენიც თვალებს შორის მანძილია. მაკროფოტოგრაფიაში ეს მანძილი უფრო მცირე უნდა იყოს ბუნებრივი სიღრმის ეფექტის მისაღებად, ხოლო დაზვერვის სტერეოგრამაში ის უფრო დიდი უნდა იყოს. კიდევ ერთი სპეციალური სტერეოგრამა ეფუძნება მთვარის მოძრაობას მზესთან მიმართებაში ( მთვარის სტერეოგრამა ).
სტერეოგრამების დიდი რაოდენობა განსაკუთრებულია, რადგან ისინი წარმოადგენენ გარკვეულ კულტურულ პერიოდს, გარკვეულ გამოყენებას ან ტექნიკას, ან მნიშვნელოვან ეტაპს ბინოკულარული მხედველობის კვლევის პროცესში. შემდეგი სტერეოგრამები მიეკუთვნება ამ უკანასკნელ კატეგორიას. სხვა მაგალითების მოძიება ინტერნეტშიც შეგიძლიათ.
ხაზოვანი სტერეოგრამა
ხაზოვანი სტერეოგრამა დახატული სტერეოგრამაა. პირველი სტერეოგრამა იყო ხაზოვანი სტერეოგრამა, რომელიც ჩარლზ უიტსტოუნმა გამოიყენა 1838 წელს იმის საჩვენებლად, რომ ბინოკულარული სიღრმე გამოწვეულია ბინოკულარული დისპარიტეტით. ამ ტიპის სტერეოგრამა მას შემდეგ ფართოდ გამოიყენება კვლევისთვის და დღემდე გამოიყენება ამ მიზნით.
მთვარის სტერეოგრამა
უიპლმა 1860 წელს იდეა გაუჩინა, რომ მთვარის ფოტო ორ სხვადასხვა დღეს გადაეღო და ფოტოები სტერეოსკოპში დაენახა. სტერეოსკოპში მთვარის რხევა ( მთვარის ლიბრაცია ) და ჩრდილების გადაადგილება მთებსა და კრატერებს სიღრმეში აშკარად ხილულს ხდის. (კროლი, 1982, გვ. 2-3). [ 29 ] ეს სტერეოგრამა ასახავს, რომ არსებობს მრავალი გზა, რომლითაც შეიძლება წარმოიშვას უთანასწორობა, არა მხოლოდ ჩვენი ორივე თვალის პარალაქსის მეშვეობით.
დაზვერვის სტერეოგრამა
სტერეოგრამები პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ გამოიყენება სადაზვერვო ფრენების დროს . ფრენის დროს რელიეფის ფოტოები რეგულარული ინტერვალებით იღება. თანმიმდევრული ფოტოების დათვალიერება სტერეოსკოპით წყვილ-წყვილად ხდება. შენიღბული ობიექტების სიღრმეში დანახვა ახლა უკვე ნათლად არის შესაძლებელი. ეს სადაზვერვო (ანუ სადაზვერვო) სტერეოგრამა აჩვენებს, რომ სტერეოგრამის გადაღება ერთი კამერითაც შეიძლება და რომ ბინოკულარული სიღრმის აღქმა ხელს უწყობს შენიღბვის მიღმა დანახვას.
შემთხვევითი წერტილოვანი სტერეოგრამა
შემთხვევითი წერტილების მქონე სტერეოგრამაში მარცხენა და მარჯვენა გამოსახულებები შედგება შემთხვევით განლაგებული თეთრი და შავი წერტილებისგან. წერტილები, რომლებიც მარცხენა გამოსახულებაში გარკვეულ (უხილავ) ფორმაში მდებარეობს, მაგალითად, სამკუთხედში, ასევე ჩანს მარჯვენა გამოსახულებაში, მაგრამ გადაადგილებულია 1 ან მეტი პიქსელით. თუ სტერეოგრამას ორივე თვალით ვუყურებთ, ფორმა ხილული ხდება მიმდებარე წერტილებთან სიღრმის სხვაობის გამო. ეს, სხვა საკითხებთან ერთად, აჩვენებს, რომ სიღრმის აღქმა წინ უსწრებს ფორმების დანახვას (ჯულეში, 1960).
სტერეოტესტირება
სამედიცინო პროფესიონალები იყენებენ სტერეოგრამის რამდენიმე ტიპს იმის შესამოწმებლად, აქვს თუ არა ადამიანს სიღრმის აღქმა ან არის თუ არა ის სტერეობრმა და რამდენად ზუსტია მისი სიღრმის აღქმა.
სტერეოსკოპია
ჩაწერილი ან გენერირებული სურათების ნახვისას, ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რომ თითოეული თვალი ხედავდეს მხოლოდ იმ გამოსახულებას, რომელიც თითოეული თვალისთვის იყო ჩაწერილი. ეს შეიძლება გაკეთდეს მრავალი განსხვავებული ტექნიკით. ეს ტექნიკა უზრუნველყოფს, რომ თვალები ფოკუსირდნენ სტერეო გამოსახულების ფიზიკურ მანძილზე და ამავდროულად, კონცენტრირდნენ სივრცის შესაბამის წერტილზე. ამ შემთხვევაში, დამკვირვებელმა ზოგჯერ უნდა ისწავლოს ორივე რეფლექსს შორის კონფლიქტის დაძლევა ( ვერგენცია-აკომოდაციის კონფლიქტი ). დღესდღეობით, სტერეოგრამები ხშირად VR სათვალეების საშუალებით არის შემოთავაზებული .
ვერგენცია-აკომოდაციის კონფლიქტი
ბუნებრივ 3D გარემოში ირგვლივ დაკვირვებისას თვალები თანმიმდევრულად სხვადასხვა სივრცულ წერტილზე ფიქსირდება. თვალები ავტომატურად ფოკუსირდება და კონცენტრირდება ფიქსირებულ წერტილზე. სტერეოგრამის დათვალიერებისას თვალები უნდა ფოკუსირდეს გამოსახულების მანძილზე და არა ფიქსაციის წერტილის მანძილზე. ვერგენციის წერტილიც უნდა მოძრაობდეს ფიქსაციის წერტილთან ერთად, რათა სტერეოპსისის არე ფიქსაციის წერტილის გარშემო იყოს. ეს ნიშნავს, რომ ვერგენციისა და აკომოდაციის რეფლექსები უნდა გაიმიჯნოს. ამის გაწვრთნა შესაძლებელია, მაგრამ თავიდან შეიძლება თვალის დაძაბვა ან თავის ტკივილი გამოიწვიოს.
სტერეოსკოპი
სტერეოსკოპი არის ინსტრუმენტი, რომელიც საშუალებას გაძლევთ, სტერეოგრამის ორი გამოსახულება ცალ-ცალკე და მკვეთრად შესთავაზოთ ორივე თვალს და თვალების შეერთების ადგილისგან განსხვავებულ მანძილზე. სხვადასხვა ტიპის სტერეოგრამებისთვის შესაფერისია სხვადასხვა ტიპის სტერეოსკოპები. არსებობს სტერეოსკოპების სხვადასხვა ტიპი , რომლებიც დაფუძნებულია ლინზებზე, სარკეებზე, პრიზმებზე, ფერთა ფილტრებსა და პოლაროიდის ფილტრებზე. პირველი სტერეოსკოპი გამოიგონა უიტსტოუნმა 1838 წელს.
უფრო დიდი სიღრმისეული გამოცდილება. სიღრმის შეგრძნების გასაძლიერებლად, სტერეო ფოტოების მარცხენა და მარჯვენა გამოსახულებები ზოგჯერ რეალისტური გამოსახულების მისაღებად საჭიროზე ოდნავ უფრო შორს არის განლაგებული. უფრო დიდი კონვერგენციის მანძილზე სიღრმის უფრო დიდი შეგრძნების ახსნა ის არის, რომ თვალებს ოდნავ უფრო შორს უნდა გაიხედონ (კონვერგაცია), ვიდრე ეს შესაფერისია ორიგინალური სიტუაციისა და გამოსახულებებში მონოკულარული პერსპექტივისთვის. ტვინი ამას „ასწორებს“ ობიექტების უფრო დიდ და უფრო სიღრმისეულად აღქმით. მსგავსი მექანიზმი უდევს საფუძვლად ფსევდოკოპირების ახსნას .
ფსევდოსკოპია
ფსევდოსკოპია ბუნებრივი სცენის სტერეოგრამის დათვალიერებაა, რომელშიც ორივე თვალისთვის გამოსახულებები შეცვლილია. ეს ცვლის ბინოკულარული სიღრმის (დისპარიტეტის) ცვლილებას, ამოზნექილი ხდება ჩაზნექილი და პირიქით. მონოკულარული პერსპექტივა უცვლელია და, შესაბამისად, ეწინააღმდეგება ბინოკულარული სიღრმის ინფორმაციას. ამის შედეგად, ახლომდებარე ობიექტები ჩვეულებრივზე დიდი ზომის ჩანს, ხოლო უფრო შორეული ობიექტები - უფრო პატარა. ეს ქმნის სიურეალისტურ შეგრძნებას.
ვერგენს-დაბლოკვის სტერეოსკოპი
სტერეოგრამის ორი სტერეო გამოსახულების ნახვა, გარკვეული პრაქტიკის შემთხვევაში, სტერეოსკოპის გარეშეც შესაძლებელია. ამის გაკეთების გავრცელებული გზაა სტერეოგრამის გამოყენება, რომელშიც მარცხენა თვალის გამოსახულება მარჯვნივაა, ხოლო მარჯვენა თვალის გამოსახულება მარცხნივ (RL სტერეოგრამა).
ახლა პრაქტიკა გულისხმობს თვალის ღერძების გადაკვეთას სტერეოგრამის წინ მდებარე წერტილში ისე, რომ მარცხენა თვალი მარჯვენა გამოსახულების ცენტრს უყურებდეს, ხოლო მარჯვენა თვალი - მარცხენა გამოსახულების ცენტრს. სასარგებლოა ფანქრის წვერის გადაკვეთაზე დაჭერა და ყურადღების ამ წერტილზე ფოკუსირება, შემდეგ კი დაელოდოთ გამოსახულების სიმკვეთრეს და სიღრმის აღქმას.
კროლი (1982, გვ. 16-17) ფანქრის ნაცვლად იყენებს მუყაოს ნაჭერს მრგვალი ან კვადრატული ჩაღრმავებით. ეს თითოეულ თვალს საშუალებას აძლევს, დაინახოს მხოლოდ საკუთარი გამოსახულება. გარდა ამისა, ნახვრეტი ხელს უწყობს ავტომატურად სწორად კონვერგენციას.
ისტორია
მე-11 საუკუნის არაბი მეცნიერი ალჰაზენი (იბნ ალ-ჰაითამი) იყო პირველი, ვინც ივარაუდა, რომ მხედველობა შესაძლებელია, რადგან სინათლე აირეკლება ობიექტებიდან და შემდეგ შედის თვალში , რის შემდეგაც ტვინში წარმოიქმნება აღქმები, რომლებიც ნაწილობრივ დამკვირვებლის საქმიანობის შედეგია, როგორიცაა თვალების მიმართულება. მე-19 საუკუნეში ეს იდეა შეიმუშავა ევალდ ჰერინგმა . მან ივარაუდა, რომ თითოეული თვალი ხედავს მიმართულებას ( ვიზუალური მიმართულება ) და შემოიღო „ციკლოპური თვალის“ იდეა ეგოცენტრული მიმართულებისთვის, თითქოს სამყაროს ვხედავთ ორივე თვალს შორის ერთი ცენტრალური წერტილიდან. ჰოროპტერზე კვლევის შედეგებთან ერთად, ამან შეიძლება ახსნას ერთჯერადი და ორმაგი გამოსახულებები . სენსორული შერწყმის ახსნა , რომლის დროსაც ორი ორმაგი გამოსახულება ერთიანდება ერთ ახალ გამოსახულებად ახალი მიმართულებით, შესაძლებელი გახდა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ტვინში აღმოაჩინეს ნერვული უჯრედები, რომლებიც აქტიურდებიან, როდესაც კონკრეტული მიმართულება ერთდროულად სტიმულირდება მარცხენა და მარჯვენა თვალებში. სიღრმის აღქმა, რომელიც დაფუძნებულია ორივე თვალს შორის მიმართულებების განსხვავებებზე (დისპარიტეტზე), განხილულია ცალკე სტატიაში, სტერეოპისში .
ეგოცენტრული მიმართულება
ჰერინგმა 1861 წელს აღწერა, რომ ჩვენ, როგორც ჩანს, სამყაროს აღვიქვამთ წერტილიდან, რომელიც ორ თვალს შორის შუაშია და არა თითოეული თვალიდან ცალ-ცალკე. მან ამ წერტილს ციკლოპური თვალი უწოდა, ბერძნული მითოლოგიის ციპლოპების მიხედვით. ჰერინგმა ასევე აღწერა მეთოდი, რომელიც აჩვენებდა, თუ როგორ ერწყმის ამ ციკლოპურ თვალში ორი ბადურის გამოსახულება ერთ კომბინირებულ გამოსახულებას. მან ამ მეთოდს ციკლოპური პროექცია უწოდა. მან ეს მეთოდი ილუსტრირებული იყო ფანქრით, რომელიც ისე იყო დაჭერილი, რომ ის დამკვირვებლისგან საპირისპირო მიმართულებით იყოს მიმართული, იხილეთ სურათი. მეთოდი ძირითადად გულისხმობს ორი თვალის გამოსახულების ფიქსაციის წერტილის გარშემო ერთმანეთისკენ ბრუნვას მანამ, სანამ ისინი ციკლოპურ თვალში არ დაემთხვევა. გეომეტრიულად ეს მიმართულებას არ ცვლის, მაგრამ იძლევა ლაკონურ აღწერას იმისა, თუ როგორ ვხედავთ მიმართულებებს. ამას ასევე ჰერინგის საერთო ბინოკულარული მიმართულების კანონს უწოდებენ.
ჰოროპტერი
ჰერინგის ციკლოპური პროექცია განკუთვნილია იმის აღსაწერად, რასაც ის დააკვირდა და არა იმის ახსნად, თუ როგორ ყალიბდება ეგოცენტრული გამოსახულება ტვინში. ორი თვალიდან გამომავალი გამოსახულებების შერწყმის გზები ფართოდ იქნა შესწავლილი თეორიული მოდელის, გეომეტრიული ჰოროპტერის გამოყენებით . გეომეტრიული ჰოროპტერი არის წრე, რომელიც გადის ფიქსაციის წერტილსა და ორივე თვალში. ნაჩვენებია, რომ ამ წრეზე არსებული წერტილები (დაახლოებით) პროეცირდება ორივე თვალის შესაბამის წერტილებზე. ეს არის წერტილები, რომლებიც ორივე თვალში ერთი და იგივე ვიზუალური მიმართულებით იყურებიან. [ 37 ] ემპირიულ კვლევაში დადგინდა, რომ შესაძლებელია ორივე თვალში ვიზუალური მიმართულებების გაზომვა და შედარება და ამით დაკვირვებული ჰოროპტერის (ემპირიული ჰოროპტერის) განსაზღვრა. აღმოჩნდა, რომ ეს ჰოროპტერი არ არის ხაზი, არამედ ვერტიკალური (ფრონტოპარალელური) სიბრტყე, რომელიც გადის ფიქსაციის წერტილში და რომ ამ სიბრტყის ფორმა განსხვავდება თითოეული ადამიანისთვის. მოკლე ფიქსაციის მანძილებზე დამკვირვებლის მიერ დანახული სიბრტყე ჩაზნექილია (ღრუ), ოდნავ უფრო დიდ მანძილებზე უფრო ბრტყელია, ხოლო უფრო დიდ მანძილებზე ბრტყელი ან ამოზნექილია. გარდა ამისა, სიბრტყე ზედა ნაწილში დამკვირვებლისკენ იხრება და ქვედა ნაწილში დამკვირვებლისგან მოშორებით. ზოგადად ვარაუდობენ, რომ ეს გარემოსთან ადაპტაციაა, მათ შორის, როგორ მოძრაობენ თვალები თავის ქალას ჩაღრმავებებში.
სენსორული შერწყმა
დაკვირვებითი კვლევები აჩვენებს, რომ ორივე თვალში არათანაბარი ვიზუალური მიმართულების მქონე წერტილები ზოგჯერ არა ორმაგად, არამედ ერთნაირად ჩანს ორ ვიზუალურ მიმართულებას შორის. ამ ფენომენს სენსორული შერწყმა ეწოდება. ძლიერი დომინანტური თვალის შემთხვევაში , შერწყმული გამოსახულების აღქმული მიმართულება უფრო ახლოსაა დომინანტური თვალის მიერ დანახულ მიმართულებასთან.
ჰერინგის ექსპერიმენტი
ჰერინგმა აღწერა ექსპერიმენტი პანუმის თეორიის შესამოწმებლად. ექსპერიმენტში, თხელი ღერო წინ, შუა საგიტალურ სიბრტყეში, ხედვის მიმართულებითაა მიმართული. თუ ღეროს ცენტრი ფიქსირებულია, მაშინ ღეროს ცენტრი უნდა გამოჩნდეს ერთიანი, ხოლო ბოლოები ორმაგი და სიღრმეში ჩაღრმავებული, როგორც ეს ფიგურაზეა ნაჩვენები. ჰერინგმა ეს ვერ აღმოაჩინა და ამგვარად უარყო თეორია.
ჰერინგის ექსპერიმენტი შუა საგიტალური ზოლის ილუზიის განსაკუთრებული შემთხვევაა . ეს ილუზია ხსნის იმას და იმას, თუ რატომ ჩანს შერწყმული გამოსახულება ხედვის მიმართულების განივად და არა ისე, როგორც ჰერინგმა ივარაუდა.
ვერგენს ჰოროპტერი
როგორც კი ყურადღების ცენტრში მყოფი წერტილი პანუმის შერწყმის არეალის გარეთ გადაადგილების საფრთხეს შეუქმნის, თვალის ავტომატური მოძრაობა (ვერგენციის მოძრაობა) უზრუნველყოფს, რომ წერტილი კვლავ პანუმის შერწყმის არეალის შუაგულში მოხვდეს. ამ რეფლექსის კვლევაში, ვერგენციის ჰოროპტერი განისაზღვრება, როგორც პანუმის შერწყმის დიაპაზონში არსებული წერტილების ერთობლიობა, რომლებიც რეფლექსს არ იწვევს. გაზომილი ჰოროპტერი პანუმის შერწყმის დიაპაზონის ცენტრშია. ვერტიკალურ სიბრტყეში, ვერგენციის ჰოროპტერი ნაკლებად დახრილია, ვიდრე შესაბამისი შერწყმის დიაპაზონი.
განმარტება
შერწყმის არსებობა კლასიკური თეორიით არ აიხსნება. როგორც ჩანს, ამ ფენომენის უკეთ ახსნა შეუძლიათ თეორიებს, რომლებიც იყენებენ იმ ფაქტს, რომ მხედველობის ქერქში აღმოჩენილია ნეირონები , რომლებიც თითოეული თვალის გავლით კონკრეტული ვიზუალური მიმართულებით იყურებიან.
იხ.ვიდეო - Binocular Single Vision : Fundamentals and Core Concepts
- დიპლოპია: გამოსახულების გაორება.
- დეზორიენტაცია: სიღრმისა და მანძილის აღქმის დარღვევა.
- ასთენოპია: თვალების სწრაფი დაღლა და ტკივილი.
- ცეფალგია: ხშირი თავის ტკივილი, განსაკუთრებით კითხვისას.
- კოორდინაციის დარღვევა: საგნებზე ხელის აცილება ან სიარულისას დაბრკოლება.
- სტრაბიზმი (სიელმე): თვალის კუნთების დისბალანსი.
- ანისომეტროპია: თვალებს შორის რეფრაქციის (ოპტიკური ძალის) დიდი განსხვავება.
- ამბლიოპია („ზარმაცი თვალი“): ერთ-ერთი თვალის ფუნქციური განუვითარებლობა.
- ნევროლოგიური დარღვევები: ტრავმები, ინსულტი ან ნერვების დაზიანება.
- ასაკობრივი ცვლილებები: თვალის კუნთების დასუსტება.
- ოპტიკური კორექცია: სპეციალური სათვალეები ან კონტაქტური ლინზები.
- პრიზმული ლინზები: გამოსახულების ხელოვნურად გადანაცვლება გაორების მოსახსნელად.
- ვიზუალური თერაპია: თვალის კუნთების სავარჯიშოების კომპლექსი (ორთოპტიკა).
- ოკლუზია: წამყვანი თვალის დროებითი ახვევა „ზარმაცი თვალის“ გასააქტიურებლად.
