Translate

среда, 25 марта 2026 г.

გიორგი სააკაძე (ფილმი)

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                   გიორგი სააკაძე (ფილმი)
                                                                                  ფილმის პოსტერი

„გიორგი სააკაძე“ — 1942-43 წლებში გადაღებული ქართული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი მიხეილ ჭიაურელი.სიუჟეტი

ფილმი გადაღებულია ანა ანტონოვსკაიას რომანის „დიდი მოურავის“ მიხედვით. ცალ-ცალკე სამთავროებად დაქუცმაცებულ, გარეშე მტრების სათარეშოდ გადაქცეული საქართველოს გაერთიანებისთვის იბრძვის გიორგი სააკაძე. ქართლის მეფეს — ლუარსაბ მეორესაც სამთავროების გაერთიანებისკენ მოუწოდებს. მეფე ცოლად გიორგის დას შეირთავს. დიდი მოურავის აღზევებით შურით აღვსილი თავადები შეთქმულებას აწყობენ მის წინააღმდეგ. სააკაძე იძულებული ხდება ირანის შაჰის კარზე შეაფაროს თავი. დაიწყო დიდი ომები, რომელსაც გიორგი სააკაძე შაჰისთვის აწარმოებდა. ისპაჰანში გამარჯვებით დაბრუნებულს შაჰი უკვე საქართველოზე გალაშქრებას მოსთხოვს. მძევლად კი უმცროს შვილს დაიტოვებს. სააკაძეს სპარსეთის ლაშქრის დახმარებით უნდა ურჩი თავადები გაანადგუროს და საქართველო გააერთიანოს. მტრის ურიცხვი ჯარის განადგურებით იგი შელახულ ღირსებას აღიდგენს. ქართველები გამარჯვებას ზეიმობენ, ამ დროს კი გიორგი სააკაძეს შაჰის გამოგზავნილ ძღვენს მიართმევენ. შაჰმა გიორგის ღალატის სანაცვლოდ მის შვილს თავი მოჰკვეთა და სააკაძეს გაუგზავნა. სულიერად გატეხილ სააკაძეს კი გაერთიანებული თავადები ადვილად ამარცხებენ…

ფილმის გადაღება თავად სტალინმა შეუკვეთა. მისი ბიუჯეტი 7 მილიონი მანეთი იყო. ფილმის გადაღების დაწყება ქვეყანაში ოფიციალურად გამოაცხადეს 1941 წლის 22 ივნისს. XVII საუკუნის ეპოქის გასაცოცხლებლად, სტალინის სპეციალური ბრძანებით, კრემლის ცნობილი მუზეუმიდან მოხდა ქართველი თავადების ორიგინალი კოსტიუმების გამოტანა. ისინი რეჟისორს უკან აღარ დაუბრუნებია და დღემდე ინახება საქართველოს მუზეუმებში. გამოსვლიდან პირველი 2 წლის განმავლობაში ფილმი 40 მილიონმა ადამიანმა ნახა. მათ შორის ადოლფ ჰიტლერმათეოდორ რუზველტმაუინსტონ ჩერჩილმა და ირანის შაჰმა მოჰამედ რეზა ფეჰლევმა 

ფილმი აღდგენილია 1979 წელს კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მიერ.

იხ.ვიდეო - გიორგი სააკაძე (სრული ფილმი)




ლოურენს ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორია

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

ლოურენს ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორია
LLNL-ის კვადრატული კამპუსის (ცენტრი) ხედი სამხრეთიდან. LLNL-ის სამხრეთ მხარეს მდებარეობს სანდიას ეროვნული ლაბორატორიები , ხოლო ჩრდილოეთით - ულმარის უბანი .

ლოურენს ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორია ( LLNL ) არის ფედერალური დაფინანსებით დაფინანსებული კვლევისა და განვითარების ცენტრი ლივერმორში , კალიფორნია , აშშ. დაარსებული 1952 წელს, ლაბორატორიას აფინანსებს აშშ-ის ენერგეტიკის დეპარტამენტი და კერძო ადმინისტრირებას უწევს Lawrence Livermore National Security, LLC. 

ლაბორატორია თავდაპირველად 1952 წელს, ცივი ომის დროს საბჭოთა კავშირის პირველი ატომური ბომბის აფეთქების საპასუხოდ დაარსდა, როგორც კალიფორნიის უნივერსიტეტის რადიაციული ლაბორატორია, ლივერმორის ფილიალი  მოგვიანებით, 1971 წელს, ის ავტონომიური გახდა და 1981 წელს ეროვნულ ლაბორატორიად გამოცხადდა. 

ლოურენს ლივერმორის ლაბორატორია ძირითადად ფინანსდება აშშ-ის ენერგეტიკის დეპარტამენტის მიერ და მას კერძო საკუთრებაში მართავს და მართავს Lawrence Livermore National Security, LLC ( კალიფორნიის უნივერსიტეტის , Bechtel-ის , BWX Technologies-ის , Amentum-ისა და Battelle Memorial Institute- ის პარტნიორობა ტეხასის A&M უნივერსიტეტის სისტემასთან თანამშრომლობით ).  2012 წელს, სინთეზურ ქიმიურ ელემენტს, ლივერმორიუმს (ელემენტი 116), რომელიც პირველად 2000 წელს შეიქმნა, ლაბორატორიის სახელი მიენიჭა. 

ლივერმორის დაწესებულება თანადააარსეს ედვარდ ტელერმა და ერნესტ ლოურენსმა , ბერკლის რადიაციული ლაბორატორიის იმდროინდელმა დირექტორმა. 

მიმოხილვა

LLNL არის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის გამოყენებული მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების კვლევისა და განვითარების ინსტიტუტი.  მისი მთავარი პასუხისმგებლობაა ქვეყნის ბირთვული იარაღის უსაფრთხოების, დაცულობისა და საიმედოობის უზრუნველყოფა მოწინავე მეცნიერების, ინჟინერიისა და ტექნოლოგიების გამოყენებით. ლაბორატორია ასევე იყენებს თავის სპეციალურ ექსპერტიზას და მულტიდისციპლინურ შესაძლებლობებს მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელებისა და გამოყენების პრევენციის , სამშობლოს უსაფრთხოების გაძლიერებისა და სხვა ეროვნული მნიშვნელობის პრობლემების გადაჭრის მიმართულებით, მათ შორის ენერგეტიკული და გარემოსდაცვითი საჭიროებების, სამეცნიერო კვლევისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობის მიმართულებით.

ლაბორატორია ლივერმორის აღმოსავლეთ კიდეზე, 1 კვადრატული მილის (2.6 კმ²) ფართობზე მდებარეობს . ის ასევე მართავს 7000 ჰექტარის (28 კმ² ) ფართობზე განლაგებულ დისტანციურ ექსპერიმენტულ სატესტო ადგილს, რომელიც ცნობილია როგორც „სიტა 300“, და რომელიც მთავარი ლაბორატორიის ადგილიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაახლოებით 24 კმ-ში მდებარეობს. LLNL-ის წლიური ბიუჯეტი დაახლოებით 3.25 მილიარდი დოლარია და თითქმის 10 000 თანამშრომლისგან შემდგარი პერსონალი ჰყავს. 

წარმოშობა

LLNL დაარსდა 1952 წელს, როგორც კალიფორნიის უნივერსიტეტის რადიაციული ლაბორატორია, ლივერმორის ფილიალი ,  ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტის არსებული რადიაციული ლაბორატორიის განშტოება . ლივერმორის ლაბორატორია მიზნად ისახავდა ინოვაციების წახალისებას და კონკურენციის გაწევას ლოს-ალამოსში , ნიუ-მექსიკოში მდებარე ბირთვული იარაღის დიზაინის ლაბორატორიისთვის , სადაც განხორციელდა მანჰეტენის პროექტი , რომელმაც შექმნა პირველი ატომური იარაღი . ლივერმორის ობიექტი თანადააარსეს ედვარდ ტელერმა და ერნესტ ლოურენსმა , ბერკლის რადიაციული ლაბორატორიის დირექტორმა. 

ახალი ლაბორატორია მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ ყოფილ საზღვაო საჰაერო ბაზაზე განთავსდა . ის უკვე წარმოადგენდა კალიფორნიის უნივერსიტეტის რადიაციული ლაბორატორიის რამდენიმე პროექტის ადგილსამყოფელს, რომლებიც კალიფორნიის უნივერსიტეტის კამპუსის ზემოთ, ბერკლის ბორცვებზე მდებარე მისი მდებარეობისთვის ძალიან დიდი იყო , მათ შორის ერთ-ერთი პირველი ექსპერიმენტი შეზღუდული თერმობირთვული რეაქციების (ანუ სინთეზის) მაგნიტური მიდგომის მიმართულებით. ბერკლიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაახლოებით ნახევარი საათის დაშორებით, ლივერმორის ობიექტი გაცილებით მეტ უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდა კლასიფიცირებული პროექტებისთვის, ვიდრე ქალაქის უნივერსიტეტის კამპუსი.

ლოურენსმა ლივერმორის ხელმძღვანელობისთვის თავისი ყოფილი ასპირანტი , 32 წლის ჰერბერტ იორკი დანიშნა . იორკის ხელმძღვანელობით ლაბორატორიას ოთხი ძირითადი პროგრამა ჰქონდა: პროექტი შერვუდი (მაგნიტური შერწყმის პროგრამა), პროექტი უიტნი (იარაღის დიზაინის პროგრამა), დიაგნოსტიკური იარაღის ექსპერიმენტები (როგორც ლოს-ალამოსის, ასევე ლივერმორის ლაბორატორიებისთვის) და საბაზისო ფიზიკის პროგრამა. იორკმა და ახალმა ლაბორატორიამ ლოურენსის „დიდი მეცნიერების“ მიდგომა აითვისეს და რთული პროექტების განხორციელებაში ფიზიკოსებთან, ქიმიკოსებთან, ინჟინრებთან და გამოთვლით მეცნიერებთან ერთად მულტიდისციპლინურ გუნდებში მიიღეს მონაწილეობა. ლოურენსი 1958 წლის აგვისტოში გარდაიცვალა და მალევე, უნივერსიტეტის რეგენტთა საბჭომ ორივე ლაბორატორიას მისი სახელი დაარქვა, როგორც ლოურენსის რადიაციული ლაბორატორია .

ისტორიულად, ბერკლისა და ლივერმორის ლაბორატორიებს ძალიან მჭიდრო ურთიერთობები ჰქონდათ კვლევით პროექტებთან, ბიზნეს ოპერაციებთან და პერსონალთან დაკავშირებით. ლივერმორის ლაბორატორია თავდაპირველად ბერკლის ლაბორატორიის ფილიალად დაარსდა. ლივერმორის ლაბორატორია ოფიციალურად ადმინისტრაციულად ბერკლის ლაბორატორიისგან 1971 წლამდე არ გამოეყო. დღემდე, ოფიციალურ დაგეგმვის დოკუმენტებსა და ჩანაწერებში, ლოურენს ბერკლის ეროვნული ლაბორატორია მითითებულია, როგორც 100-ე ადგილი, ლოურენს ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორია, როგორც 200-ე ადგილი, ხოლო LLNL-ის დისტანციური ტესტირების ადგილი, როგორც 300-ე ადგილი. 

გადარქმევა

ლაბორატორიას 1971 წელს ლოურენს ლივერმორის ლაბორატორია ( LLL ) ეწოდა. 2007 წლის 1 ოქტომბერს, ლოურენს ლივერმორის ეროვნულმა კომპანიამ (LLNS) LLNL-ის მართვა კალიფორნიის უნივერსიტეტიდან გადაიბარა, რომელიც 55 წლის წინ, მისი დაარსების დღიდან, ექსკლუზიურად მართავდა და მართავდა ლაბორატორიას. 2012 წელს ლაბორატორიას სინთეზური ქიმიური ელემენტის, ლივერმორიუმისთვის , სახელი მიენიჭა. 

ლაბორატორიის LLNS-ის მიერ შესყიდვა საკამათო იყო. 2013 წლის მაისში, ალამედას ოლქის ნაფიცმა მსაჯულებმა 2.7 მილიონ დოლარზე მეტი გადაუხადეს ლაბორატორიის ხუთ ყოფილ თანამშრომელს, რომლებიც LLNS-ის მიერ 2008 წელს გათავისუფლებულ 430 თანამშრომელს შორის იყვნენ.  ნაფიც მსაჯულებმა დაადგინეს, რომ LLNS-მა დაარღვია სახელშეკრულებო ვალდებულება და თანამშრომლები მხოლოდ „გონივრული მიზეზით“ გაათავისუფლა.  ხუთ მოსარჩელეს ასევე აქვს ასაკობრივი დისკრიმინაციის თაობაზე პრეტენზიები LLNS-ის წინააღმდეგ, რომლებსაც სხვა ნაფიცი მსაჯულები ცალკე სასამართლო პროცესში განიხილავენ.  LLNS-ის წინააღმდეგ მსგავს პრეტენზიებზე სასამართლო პროცესს 125 თანამოსარჩელე ელოდება.  2008 წლის მაისში შემცირებული თანამშრომელთა რაოდენობა ლაბორატორიაში თითქმის 40 წლის განმავლობაში პირველი შემცირებული თანამშრომელი იყო. 

2011 წლის 14 მარტს, ლივერმორის ქალაქმა ოფიციალურად გააფართოვა ქალაქის საზღვრები, LLNL-ის ანექსიით და ქალაქის ფარგლებში გადატანით. ლივერმორის საქალაქო საბჭოს ერთსულოვანი კენჭისყრით, ლივერმორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ საზღვრები გაფართოვდა და მოიცვა 15 მიწის ნაკვეთი, რომელთა ფართობი 1,057 ჰექტარია (4.28 კმ² ) , რაც LLNL-ის ტერიტორიას შეადგენს. ტერიტორია ადრე ალამედას ოლქის არაინკორპორირებული ტერიტორია იყო. LLNL-ის კამპუსი კვლავ ფედერალური მთავრობის საკუთრებაა.

მსხვილი პროექტები

ბირთვული იარაღი

ბოულაინ შუნერი , ბირთვული ტესტი, რომელიც LLNL-მა ჩაატარა 1960-იან წლებში 
LLNL-ის მიერ შექმნილი ქობინები LGM-118A რაკეტაზე, რაკეტის ტიპზე, რომელიც ჯერ კიდევ აშშ-ის ბირთვულ მარაგშია.
B83 , ბირთვული იარაღი, რომლის ქობინიც LLNL-მა შეიმუშავა და რომელიც დღემდე აშშ-ის ბირთვულ მარაგშია .

დაარსების დღიდან ლივერმორი ახალი იარაღის დიზაინის კონცეფციებზე იყო ორიენტირებული; შედეგად, მისი პირველი სამი ბირთვული ტესტი წარუმატებელი აღმოჩნდა. ლაბორატორიამ განაგრძო მუშაობა და მისი შემდგომი დიზაინები სულ უფრო წარმატებული აღმოჩნდა. 1957 წელს ლივერმორის ლაბორატორია შეირჩა საზღვაო ძალების პოლარისის რაკეტისთვის ქობინის შესამუშავებლად . ამ ქობინს მრავალი ინოვაცია დასჭირდა, რათა ბირთვული ქობინი რაკეტის ცხვირის კონუსის შედარებით მცირე ჩარჩოებში მოთავსებულიყო. 

ცივი ომის დროს , ლივერმორის მიერ შექმნილი მრავალი ქობინი შევიდა ექსპლუატაციაში. ისინი გამოიყენებოდა სხვადასხვა ზომის რაკეტებში, დაწყებული ლენსის ზედაპირი-ზედაპირის ტაქტიკური რაკეტიდან და დამთავრებული მეგატონიანი კლასის სპარტანული ანტიბალისტიკური რაკეტით . წლების განმავლობაში, LLNL-მა შექმნა შემდეგი ქობინები: W27 (Regulus-ის ფრთოსანი რაკეტა; 1955; Los Alamos-თან ერთობლივი), W38 (Atlas/Titan ICBM; 1959), B41 (B52 ბომბი; 1957), W45 (Little John/Terrier რაკეტები; 1956), W47 (Polaris SLBM; 1957), W48 (155 მმ-იანი ჰაუბიცა; 1957), W55 ( წყალქვეშა რაკეტა; 1959), W56 (Minuteman ICBM; 1960), W58 (Polaris SLBM; 1960), W62 (Minuteman ICBM; 1964), W68 (Poseidon SLBM; 1966), W70 (Lance რაკეტა; 1969), W71 (Spartan რაკეტა; 1968), W79 (8 დიუმიანი საარტილერიო ქვემეხი; 1975), W82 (155 მმ-იანი ჰაუბიცა; 1978), B83 (თანამედროვე სტრატეგიული ბომბი; 1979) და W87 (LGM-118 Peacekeeper/MX ICBM; 1982). W87 და B83 ერთადერთი LLNL დიზაინებია, რომლებიც ჯერ კიდევ აშშ-ის ბირთვულ მარაგშია. 

1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლისა და ცივი ომის დასრულების შემდეგ , შეერთებულმა შტატებმა მორატორიუმი გამოაცხადა ბირთვულ გამოცდებსა და ახალი ბირთვული იარაღის დიზაინის შემუშავებაზე. არსებული ქობინების განუსაზღვრელი ვადით შესანარჩუნებლად, განისაზღვრა მეცნიერებაზე დაფუძნებული მარაგების მართვის პროგრამა (SSP), რომელიც ხაზს უსვამდა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესებული ტექნიკური შესაძლებლობების შემუშავებას და გამოყენებას ბირთვული გამოცდების გამოყენების გარეშე არსებული ბირთვული ქობინების უსაფრთხოების, დაცულობისა და საიმედოობის შესაფასებლად. ბირთვული გამოცდების გარეშე იარაღის მუშაობისადმი ნდობა შენარჩუნებულია მარაგების მეთვალყურეობის, შეფასებისა და სერტიფიცირების, ასევე იარაღის განახლების ან შეცვლის მიმდინარე პროცესით. 

ბირთვული იარაღის ახალი დიზაინის არარსებობის გამო, აშშ-ის მარაგში არსებულმა ქობინებმა ფუნქციონირება მათი თავდაპირველი მოსალოდნელი სიცოცხლის ვადის გასვლის შემდეგაც უნდა გააგრძელონ. კომპონენტებისა და მასალების დაძველებასთან ერთად, შესაძლოა პრობლემები წარმოიშვას. მარაგის სიცოცხლის გახანგრძლივების პროგრამებს შეუძლიათ სისტემის სიცოცხლის გახანგრძლივება, მაგრამ მათ ასევე შეუძლიათ გამოიწვიონ გაურკვევლობა მუშაობის ეფექტურობაში და მოითხოვონ მოძველებული ტექნოლოგიებისა და მასალების მოვლა-პატრონობა. იმის გამო, რომ არსებობს შეშფოთება, რომ ქობინების მიმართ მაღალი ნდობის შენარჩუნება გრძელვადიან პერსპექტივაში სულ უფრო რთული გახდება, ენერგეტიკის დეპარტამენტმა/ეროვნულმა ბირთვული უსაფრთხოების ადმინისტრაციამ წამოიწყო საიმედო შემცვლელი ქობინის (RRW) პროგრამა. RRW დიზაინს შეუძლია შეამციროს გაურკვევლობები, შეამსუბუქოს მოვლა-პატრონობის მოთხოვნები და გააძლიეროს უსაფრთხოება. 2007 წლის მარტში, საიმედო შემცვლელი ქობინისთვის შეირჩა LLNL დიზაინი.  მას შემდეგ კონგრესმა არ გამოყო დაფინანსება RRW-ის შემდგომი განვითარებისთვის.

პლუტონიუმის კვლევა

LLNL ატარებს კვლევას პლუტონიუმის თვისებებსა და ქცევაზე, რათა გაარკვიოს, თუ როგორ მოქმედებს პლუტონიუმის მოქმედება დაბერებისას და როგორ იქცევა ის მაღალი წნევის ქვეშ (მაგ., მაღალი ასაფეთქებელი ნივთიერებების ზემოქმედებისას). პლუტონიუმს აქვს შვიდი ტემპერატურაზე დამოკიდებული მყარი ალოტროპი . თითოეულს აქვს განსხვავებული სიმკვრივე და კრისტალური სტრუქტურა . პლუტონიუმის შენადნობები კიდევ უფრო რთულია; ნიმუშში შეიძლება იყოს მრავალი ფაზა ნებისმიერ დროს. LLNL-ში და სხვაგან ტარდება ექსპერიმენტები პლუტონიუმის და მისი შენადნობების სტრუქტურული, ელექტრული და ქიმიური თვისებების გასაზომად და იმის დასადგენად, თუ როგორ იცვლება ეს მასალები დროთა განმავლობაში. ასეთი გაზომვები საშუალებას აძლევს მეცნიერებს უკეთესად მოახდინონ პლუტონიუმის გრძელვადიანი ქცევის მოდელირება და პროგნოზირება დაბერებულ მარაგში. [ 23 ]

ლაბორატორიის პლუტონიუმის კვლევა ტარდება სპეციალურად შექმნილ ობიექტში, სახელწოდებით SuperBlock, უსაფრთხოებისა და დაცულობის ხაზგასმით. იქვე მიმდინარეობს მაღალგამდიდრებული ურანის კვლევაც. 2008 წლის მარტში, ბირთვული უსაფრთხოების ეროვნულმა ადმინისტრაციამ (NNSA) წარმოადგინა თავისი სასურველი ალტერნატივა ქვეყნის ბირთვული იარაღის კომპლექსის ტრანსფორმაციისთვის. ამ გეგმის თანახმად, LLNL იქნებოდა ბირთვული დიზაინისა და ინჟინერიის საუკეთესო ცენტრი, მაღალი აფეთქების კვლევისა და განვითარების საუკეთესო ცენტრი და მაღალი ენერგიის სიმკვრივის (ანუ ლაზერული) ფიზიკის სამეცნიერო მაგნიტი . გარდა ამისა, მისი სპეციალური ბირთვული მასალის უმეტესი ნაწილი მოიხსნება და გაერთიანდება უფრო ცენტრალურ, ჯერ კიდევ დაუსახელებელ ადგილას. 

2009 წლის 30 სექტემბერს, NNSA-მ გამოაცხადა, რომ LLNL-დან ამოღებული იქნა სპეციალური ბირთვული მასალის (მაგ., პლუტონიუმის) დაახლოებით ორი მესამედი, რომელიც უსაფრთხოების უმაღლესი დონის დაცვას მოითხოვდა. ეს ნაბიჯი NNSA-ს 2006 წლის ოქტომბერში დაწყებული ძალისხმევის ნაწილი იყო, რომელიც 2012 წლისთვის ხუთ ობიექტზე სპეციალური ბირთვული მასალის კონსოლიდაციას, ხოლო 2017 წლისთვის ამ ობიექტებზე ფართობის მნიშვნელოვნად შემცირებას ისახავდა მიზნად. ფედერალურად დაკისრებული პროექტი მიზნად ისახავდა უსაფრთხოების გაუმჯობესებას და უსაფრთხოების ხარჯების შემცირებას, როგორც NNSA-ს საერთო ძალისხმევის ნაწილი, რომელიც ცივი ომის ეპოქის „ბირთვული იარაღის“ საწარმოს 21-ე საუკუნის „ბირთვული უსაფრთხოების“ საწარმოდ გარდაქმნას ისახავდა მიზნად. აღჭურვილობისა და სიმძლავრის მიხედვით, LLNL-დან ყველა მაღალი უსაფრთხოების ბირთვული მასალის ამოღების თავდაპირველი თარიღი 2014 წელი იყო. შემდეგ NNSA-მ და LLNL-მა შეიმუშავეს ვადები ამ მასალის უფრო ადრე ამოსაღებად და დააჩქარეს დასრულების თარიღი 2012 წლამდე. 

გლობალური უსაფრთხოების პროგრამა

ლაბორატორიის გლობალური უსაფრთხოების სფეროში მუშაობის მიზანია მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელებით ან გამოყენებით, ასევე ენერგეტიკული და გარემოსდაცვითი უსაფრთხოებისთვის საფრთხეების შემცირება და შერბილება. ლივერმორი ათწლეულების განმავლობაში მუშაობდა გლობალურ უსაფრთხოებასა და სამშობლოს უსაფრთხოებაზე, როგორც 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლამდე, ასევე 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტულ თავდასხმებამდე. LLNL-ის თანამშრომლები აქტიურად იყვნენ ჩართულნი რუსეთთან თანამშრომლობითი გაუვრცელებლობის პროგრამებში, რათა უზრუნველყოფილიყო რისკის ქვეშ მყოფი იარაღის მასალები და დახმარებოდნენ ყოფილ იარაღის მწარმოებელ მუშაკებს მშვიდობიანი გამოყენებისა და თვითკმარი სამუშაო შესაძლებლობების შემუშავებაში მათი ექსპერტიზისა და ტექნოლოგიებისთვის.  1990-იანი წლების შუა პერიოდში ლაბორატორიის მეცნიერებმა დაიწყეს გაუმჯობესებული ბიოდეტექციის შესაძლებლობების შემუშავება, რამაც გამოიწვია მინიატურული და ავტონომიური ინსტრუმენტების შექმნა, რომლებსაც შეეძლოთ ბიოსაფრთხის შემცველი აგენტების აღმოჩენა რამდენიმე წუთში, დნმ-ის ანალიზისთვის ადრე საჭირო დღეების ან კვირების ნაცვლად. 

ლივერმორის მკვლევრები საფრთხეების ფართო სპექტრს განიხილავენ - რადიოლოგიურ/ბირთვულ, ქიმიურ, ბიოლოგიურ, ასაფეთქებელ და კიბერ. ისინი აერთიანებენ ფიზიკურ და სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებებს, ინჟინერიას, გამოთვლებს და ანალიზს, რათა შეიმუშაონ ტექნოლოგიები, რომლებიც რეალურ სამყაროს პრობლემებს გადაჭრის. აქტივობები დაჯგუფებულია ხუთ პროგრამად:

  • გაუვრცელებლობა . მასობრივი განადგურების იარაღთან (WMD) დაკავშირებული მასალების, ტექნოლოგიებისა და ექსპერტიზის გავრცელების პრევენცია და მასობრივი განადგურების იარაღის გავრცელების აქტივობების გამოვლენა მთელ მსოფლიოში. 
  • შიდა უსაფრთხოება : ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების პროგნოზირება, ინოვაცია და დანერგვა აშშ-ს ტერიტორიაზე დამანგრეველი მაღალი ბერკეტის მქონე თავდასხმების თავიდან ასაცილებლად და შესამცირებლად. 
  • თავდაცვა : ახალი კონცეფციებისა და შესაძლებლობების შემუშავება და დემონსტრირება, რათა დაეხმაროს თავდაცვის დეპარტამენტს ერის, მისი მოქალაქეებისა და სამხედრო ძალებისთვის ზიანის თავიდან აცილებასა და შეკავებაში. 
  • დაზვერვა : მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ანალიზის კვეთაზე მუშაობა, რათა უზრუნველყოს უცხოური სუბიექტების მიერ ეროვნული უსაფრთხოებისთვის შექმნილი საფრთხეების შესახებ ინფორმაციის მოწოდება. 
  • ენერგეტიკული და გარემოსდაცვითი უსაფრთხოება : სამეცნიერო ცოდნისა და ტექნოლოგიური ექსპერტიზის მიწოდება ენერგეტიკული და გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილებების შესამუშავებლად გლობალურ, რეგიონულ და ადგილობრივ მასშტაბებზე. 

სხვა პროგრამები

LLNL მხარს უჭერს სამეცნიერო და ტექნიკური დისციპლინების ფართო სპექტრში შესაძლებლობებს, იყენებს შესაძლებლობებს არსებულ პროგრამებზე და ავითარებს ახალ მეცნიერებასა და ტექნოლოგიებს მომავალი ეროვნული საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

ლოურენს ლივერმორის ეროვნულმა ლაბორატორიამ შეიმუშავა რამდენიმე ენერგეტიკული ტექნოლოგია ქვანახშირის გაზიფიკაციის , ფიქლის ნავთობის მოპოვების , გეოთერმული ენერგიის , მოწინავე ბატარეების კვლევის , მზის ენერგიისა და თერმობირთვული ენერგიის სფეროში. ლოურენს ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორიის მიერ შემუშავებული ნავთობის ფიქლის გადამუშავების ძირითადი ტექნოლოგიებია LLNL HRS (ცხელი გადამუშავებული მყარი მასალა), LLNL RISE ( ადგილზე მოპოვების ტექნოლოგია) და LLNL რადიოსიხშირული ტექნოლოგიები. 

ძირითადი მიღწევები

60-წლიანი ისტორიის განმავლობაში, ლოურენს ლივერმორმა მრავალი სამეცნიერო და ტექნოლოგიური მიღწევა მიაღწია, მათ შორის:

2009 წლის 17 ივლისს LLNL-მა გამოაცხადა, რომ ლაბორატორიამ რვა R&D 100 ჯილდო მიიღო - უფრო მეტი, ვიდრე ოდესმე მიუღია ყოველწლიურ კონკურსში. LLNL-ის წინა რეკორდი - შვიდი ჯილდო - ხუთჯერ იქნა მოპოვებული - 1987, 1988, 1997, 1998 და 2006 წლებში.

ასევე ცნობილი როგორც „გამოგონების ოსკარი“, ჯილდო ყოველწლიურად გაიცემა კომერციული პოტენციალის მქონე უახლესი სამეცნიერო და საინჟინრო ტექნოლოგიების განვითარებისთვის. ჯილდოების წყალობით, LLNL-ის ჯილდოების საერთო რაოდენობა 1978 წლიდან 129-მდე იზრდება.

2016 წლის 12 ოქტომბერს, LLNL-მა გამოაქვეყნა მარსის თანამგზავრ ფობოსის კომპიუტერიზებული მოდელირების შედეგები , რომლის მიხედვითაც დადგინდა, რომ მას კავშირი აქვს დედამიწის ასტეროიდებისგან დაცვასთან. [ 41 ]

2022 წლის დეკემბერში, ლოურენს ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორიის მეცნიერებმა გამოაცხადეს, რომ თერმობირთვული ენერგიის ტექნოლოგიის გარღვევის შედეგად , მათ გამოიყენეს ინერციული შეზღუდვის თერმობირთვული შერწყმის ტექნიკა ენერგიის წმინდა ზრდის მისაღწევად.  ეროვნული ანთების ობიექტი (NIF) გახდა პირველი თერმობირთვული რეაქტორი, რომელმაც მიაღწია ზღვრულ ნიშნულს 2022 წლის 5 დეკემბერს, ექსპერიმენტის შედეგად, რომელმაც ლაზერული სინათლის 2.05 მეგაჯოულის შეყვანით წარმოქმნა 3.15 მეგაჯოული ენერგია, რაც დაახლოებით 1.5 ენერგიის ზრდას ნიშნავდა. 

ძირითადი ობიექტები

ეროვნული ანთების ობიექტი
  • ბიოუსაფრთხოებისა და ნანომეცნიერების ლაბორატორია. მკვლევარები ნანომეცნიერების მიღწევებს იყენებენ მავნე ბიოლოგიური პათოგენების (ვირუსები, სპორები და ბაქტერიები) და ქიმიური ტოქსინების გამოვლენის, იდენტიფიკაციისა და დახასიათების ახალი ტექნოლოგიების შესამუშავებლად .
  • ამაჩქარებელი მას-სპექტრომეტრიის ცენტრი: LLNL-ის ამაჩქარებელი მას-სპექტრომეტრიის ცენტრი (CAMS) ავითარებს და იყენებს იზოტოპური და იონურ-სხივური ანალიტიკური ინსტრუმენტების ფართო სპექტრს, რომლებიც გამოიყენება საბაზისო კვლევასა და ტექნოლოგიების განვითარებაში, რაც აკმაყოფილებს ლაბორატორიის, უნივერსიტეტის საზოგადოებისა და ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი სამეცნიერო საჭიროებების სპექტრს. CAMS არის მსოფლიოში ყველაზე მრავალმხრივი და პროდუქტიული ამაჩქარებელი მას-სპექტრომეტრიის ობიექტი, რომელიც წელიწადში 25 000-ზე მეტ AMS გაზომვის ოპერაციას ასრულებს.
  • მაღალი ფეთქებადი ნივთიერებების გამოყენების ობიექტი და ენერგეტიკული მასალების ცენტრი: HEAF-ში მეცნიერების, ინჟინრებისა და ტექნიკოსების გუნდები მაღალი ფეთქებადი ნივთიერებების თითქმის ყველა ასპექტს განიხილავენ: კვლევას, განვითარებასა და ტესტირებას, მასალების დახასიათებას, ასევე მუშაობისა და უსაფრთხოების ტესტებს. HEAF-ის აქტივობები მხარს უჭერს ლაბორატორიის ენერგეტიკული მასალების ცენტრს, რომელიც ასაფეთქებელი ნივთიერებების , პიროტექნიკისა და საწვავის კვლევისა და განვითარების ეროვნულ რესურსს წარმოადგენს .
  • ატმოსფერული გამონაბოლქვის ეროვნული საკონსულტაციო ცენტრი : NARAC არის ეროვნული მხარდაჭერისა და რესურსების ცენტრი დაგეგმვის, რეალურ დროში შეფასების, საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირებისა და ინციდენტების დეტალური შესწავლისთვის, რომლებიც მოიცავს საფრთხეების ფართო სპექტრს, მათ შორის ბირთვულ, რადიოლოგიურ, ქიმიურ, ბიოლოგიურ და ბუნებრივ ატმოსფერულ გამონაბოლქვებს.
  • ეროვნული ანთების ობიექტი : ეს 192 სხივიანი, სტადიონის ზომის ლაზერული სისტემა გამოიყენება თერმობირთვული წვისთვის საჭირო პირობებამდე თერმობირთვული სამიზნეების შესაკუმშად. NIF-ში ჩატარებული ექსპერიმენტები სწავლობს ფიზიკურ პროცესებს ისეთ პირობებში, რომლებიც მხოლოდ ვარსკვლავების შიგნით და აფეთქებულ ბირთვულ იარაღში არსებობს (იხ. ეროვნული ანთების ობიექტი და ფოტონების მეცნიერება).
  • სუპერბლოკი: ეს უნიკალური, მაღალი უსაფრთხოების ობიექტი აღჭურვილია ბირთვული მასალების კვლევისა და საინჟინრო ტესტირებისთვის განკუთვნილი თანამედროვე აღჭურვილობით და წარმოადგენს ადგილს, სადაც პლუტონიუმის ექსპერტიზა ვითარდება, განვითარდება და გამოიყენება. აქ ასევე ტარდება მაღალგამდიდრებული ურანის კვლევა.
  • ლივერმორის გამოთვლითი კომპლექსი: მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დომინანტური მაღალი წარმადობის გამოთვლითი ცენტრი, ლივერმორის გამოთვლითი კომპლექსი, შედგება რამდენიმე შენობისგან, რომლებშიც განთავსებულია მრავალი მაღალი ხარისხის კომპიუტერული სისტემა, რომლებიც Top500-ის სიაში წამყვან პოზიციებს იკავებენ. LLNL ასევე მსოფლიოში უდიდესი Spectra TFinity ფირების ბიბლიოთეკის სახლია. კომპლექსს აქვს თითქმის 48,000 კვადრატული ფუტის ფართობი, რომელიც მხარს უჭერს როგორც კლასიფიცირებულ, ასევე არაკლასიფიცირებულ ეროვნული უსაფრთხოების პროგრამებს. 2023 წელს LLNL-მა მოახდინა კომპლექსის მოდერნიზაცია მისი სიმძლავრისა და წყლის გაგრილების სიმძლავრის გაუმჯობესებით.
  • ტიტანის ლაზერი: ტიტანი არის ნანოწამიანი პულსური და ულტრამოკლე პულსური (სუბპიკოწამიანი) კომბინირებული ლაზერი, რომლის თითოეულ სხივში ასობით ჯოული ენერგიაა. ეს პეტავატის კლასის ლაზერი გამოიყენება მაღალი ენერგიის სიმკვრივის ფიზიკის ექსპერიმენტების ფართო სპექტრისთვის, მათ შორის ინერციული შეზღუდვის შერწყმის ენერგიის სწრაფი აალების მეცნიერებისთვის .

პრემიერ კომპიუტერული ეკოსისტემა

თავისი ისტორიის განმავლობაში, LLNL ლიდერი იყო კომპიუტერებისა და სამეცნიერო გამოთვლების სფეროში. ლივერმორის ლაბორატორიის კარების გახსნამდეც კი, EO ლოურენსმა და ედვარდ ტელერმა გააცნობიერეს გამოთვლების მნიშვნელობა და გამოთვლითი სიმულაციის პოტენციალი. ერთ-ერთი პირველი UNIVAC კომპიუტერის შეძენამ LLNL-ის ისტორიაში პრეცედენტი შექმნა მსოფლიოში ყველაზე სწრაფი და მძლავრი სუპერკომპიუტერების შეძენისა და ექსპლუატაციის თვალსაზრისით. წლების განმავლობაში ლაბორატორიაში მარაგების მართვის მისიის მხარდასაჭერად სულ უფრო და უფრო მძლავრი და სწრაფი კომპიუტერების სერია გამოიყენებოდა. LLNL-ის მკვლევარები ასევე იყენებენ სუპერკომპიუტერებს ისეთ თემებზე კითხვებზე პასუხის გასაცემად, როგორიცაა მასალათმცოდნეობის სიმულაციები, კლიმატის ცვლილება, სტიქიურ უბედურებებზე რეაქციები და სხვა ფიზიკური მოვლენები.

LLNL-ს აქვს მაღალი წარმადობის გამოთვლითი პროგრამული უზრუნველყოფისა და სისტემების შემუშავების ხანგრძლივი ისტორია , რომელიც ფოკუსირებულია უაღრესად რთული ფიზიკური მოდელების, ვიზუალიზაციის კოდების და სხვა უნიკალური აპლიკაციების შექმნაზე, რომლებიც მორგებულია კონკრეტული კვლევითი მოთხოვნების შესაბამისად. LLNL-ის მიერ შემუშავებული პროგრამული პროექტები ოპტიმიზაციას უკეთებს კომპიუტერული სისტემების მუშაობას და მართვას, მათ შორის ოპერაციულ სისტემებს, როგორიცაა NLTSS ან TOSS (Tri-Laboratory Operating System Stack), პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნისა და ინსტალაციის ინსტრუმენტებს, როგორიცაა Spack და რესურსების მართვის პაკეტებს, როგორიცაა Flux და SLURM . [ 47 ] LLNL-მა ასევე დაიწყო და აგრძელებს ხელმძღვანელობას ZFS-ის შემუშავებაზე Linux-ზე, რომელიც ZFS- ის ოფიციალური პორტია Linux- ის ოპერაციულ სისტემაში. 

ლივერმორის ველის ღია კამპუსი (LVOC)

2009 წლის აგვისტოში გამოცხადდა სანდიას ეროვნული ლაბორატორიების / კალიფორნიის კამპუსსა და LLNL-ს შორის ერთობლივი საწარმოს შექმნის შესახებ, რომლის მიზანი იყო ღია, არაკლასიფიცირებული კვლევისა და განვითარების სივრცის შექმნა, სახელწოდებით „ლივერმორის ველის ღია კამპუსი“ (LVOC). LVOC-ის მოტივაცია გამომდინარეობს ეროვნული უსაფრთხოების ამჟამინდელი და სამომავლო გამოწვევებიდან, რომლებიც მოითხოვს კერძო სექტორთან უფრო მეტ კავშირს საფრთხეების გასაგებად და გადაწყვეტილებების განსახორციელებლად ისეთ სფეროებში, როგორიცაა მაღალი წარმადობის გამოთვლები, ენერგეტიკული და გარემოსდაცვითი უსაფრთხოება, კიბერუსაფრთხოება, ეკონომიკური უსაფრთხოება და გაუვრცელებლობა.

LVOC მოდელირებულია მსხვილი სამრეწველო კვლევითი პარკებისა და აშშ-ის ენერგეტიკის დეპარტამენტის სხვა ლაბორატორიების კვლევისა და განვითარების კამპუსების მიხედვით, რომლებიც აღჭურვილია კამპუსის მსგავსი დაცვით, ბიზნეს და ოპერაციული წესების ერთობლიობით, რომელიც შემუშავებულია საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობისა და პარტნიორობის გასაძლიერებლად და დასაჩქარებლად აშშ-ის სამთავრობო უწყებებთან, ინდუსტრიასთან და აკადემიურ წრეებთან. საბოლოო ჯამში, LVOC შედგება დაახლოებით 110 ჰექტარი ფართობის ნაკვეთისგან, რომელიც ლივერმორის ლაბორატორიისა და სანდიას ტერიტორიების აღმოსავლეთ კიდეზე მდებარეობს და მასში განთავსდება დამატებითი საკონფერენციო სივრცე, თანამშრომლობის ობიექტები და ვიზიტორთა ცენტრი საგანმანათლებლო და კვლევითი საქმიანობის მხარდასაჭერად.

LVOC-ის მიზნები

  • გააძლიეროს ორი ლაბორატორიის ეროვნული უსაფრთხოების მისიები კერძო სექტორთან და აკადემიურ საზოგადოებასთან ჩართულობის მნიშვნელოვნად გაზრდით.
  • იყავით მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინჟინერიის სფეროების წინა პლანზე.
  • უზრუნველყოთ ხარისხიანი მომავალი სამუშაო ძალა ფართო სამეცნიერო საზოგადოების ღია ჩართულობის შესაძლებლობების გაფართოებით.

სპონსორები

LLNL-ის მთავარი სპონსორია ენერგეტიკის დეპარტამენტის / ეროვნული ბირთვული უსაფრთხოების ადმინისტრაციის (DOE/NNSA) თავდაცვის პროგრამების ოფისი, რომელიც მხარს უჭერს მის მარაგების მართვისა და მოწინავე სამეცნიერო გამოთვლითი პროგრამების მხარდაჭერას. LLNL-ის გლობალური უსაფრთხოებისა და სამშობლოს უსაფრთხოების სამუშაოების დაფინანსება მოდის DOE/NNSA-ს თავდაცვის ბირთვული გაუვრცელებლობის ოფისიდან, ასევე სამშობლოს უსაფრთხოების დეპარტამენტიდან . LLNL ასევე იღებს დაფინანსებას DOE-ს მეცნიერების ოფისიდან , სამოქალაქო რადიოაქტიური ნარჩენების მართვის ოფისიდან და ბირთვული ენერგიის ოფისიდან . გარდა ამისა, LLNL ატარებს კვლევასა და განვითარებას თავდაცვის დეპარტამენტის სხვადასხვა სპონსორისთვის, სხვა ფედერალური სააგენტოებისთვის, მათ შორის NASA-სთვის , ბირთვული მარეგულირებელი კომისიისთვის (NRC), ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტებისთვის და გარემოს დაცვის სააგენტოსთვის , კალიფორნიის შტატის არაერთი სააგენტოსთვის და კერძო ინდუსტრიისთვის. 

ბიუჯეტი

2009 ფისკალური წლისთვის LLNL-მა 1.497 მილიარდი აშშ დოლარი  დახარჯა კვლევით და ლაბორატორიული ოპერაციების საქმიანობაზე:

კვლევის/მეცნიერების ბიუჯეტი:

  • ეროვნული ანთების ობიექტი – 301.1 მილიონი დოლარი
  • ბირთვული იარაღის შემაკავებელი საშუალება (უსაფრთხოება/დაცულობა/საიმედოობა) – 227.2 მილიონი აშშ დოლარი
  • მოწინავე სიმულაცია და კომპიუტერული ტექნოლოგიები – 221.9 მილიონი აშშ დოლარი
  • გაუვრცელებლობა – 152.2 მილიონი აშშ დოლარი
  • თავდაცვის დეპარტამენტი - 125.9 მილიონი დოლარი
  • საბაზისო და გამოყენებითი მეცნიერებები – 86.6 მილიონი აშშ დოლარი
  • სამშობლოს უსაფრთხოება – 83.9 მილიონი დოლარი
  • ენერგეტიკა – 22.4 მილიონი დოლარი

ობიექტის მართვის/ოპერაციების ბიუჯეტი:

  • უსაფრთხოების ზომები – 126.5 მილიონი აშშ დოლარი
  • ობიექტის ოპერაციები – 118.2 მილიონი აშშ დოლარი
  • გარემოს აღდგენა – 27.3 მილიონი აშშ დოლარი

დირექტორები

LLNL-ის დირექტორს ნიშნავს Lawrence Livermore National Security, LLC (LLNS)-ის მმართველთა საბჭო და ის ანგარიშვალდებულია საბჭოს წინაშე. ლაბორატორიის დირექტორი ასევე LLNS-ის პრეზიდენტის ფუნქციას ასრულებს. ლაბორატორიის ისტორიის განმავლობაში, LLNL-ის დირექტორად შემდეგი მეცნიერები მსახურობდნენ: 

არა.სურათიდირექტორისემესტრის დასაწყისივადის დასასრული
1ჰერბერტ იორკი1952 წელი1958 წელი
2ედვარდ ტელერი1958 წელი1960 წელი
3ჰაროლდ ბრაუნი1960 წელი1961 წელი
4ჯონ ს. ფოსტერი უმცროსი1961 წელი1965 წელი
5მაიკლ მ. მეი1965 წელი1971 წელი
6როჯერ ე. ბატცელი1971 წელი1988 წელი
7ჯონ ნუკოლსი1988 წელი1994 წელი
8ს. ბრიუს ტარტერი1994 წელი2002 წელი
9მაიკლ რ. ანასტასიო2002 წლის 1 ივლისი2006 წლის 14 მარტი
დროებითიჯორჯ ჰ. მილერი2006 წლის 15 მარტი2007 წლის 30 სექტემბერი
102007 წლის 1 ოქტომბერი2011 წლის 30 ნოემბერი
11პენროუზ ს. ალბრაიტი2011 წლის 1 დეკემბერი2013 წლის 31 ოქტომბერი
მსახიობობაბრეტ კნაპი2013 წლის 1 ნოემბერი2014 წლის 26 მარტი
12უილიამ ჰ. გოლდშტეინი2014 წლის 27 მარტი2021 წლის 1 მარტი
13კიმბერლი ს. ბუდილი2021 წლის 2 მარტიაწმყო

ორგანიზაცია

LLNL-ის დირექტორს მხარს უჭერს უფროსი აღმასრულებელი გუნდი, რომელიც შედგება დირექტორის მოადგილის, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების დირექტორის მოადგილის, მთავარი ასოცირებული დირექტორებისა და სხვა უფროსი აღმასრულებლებისგან, რომლებიც მართავენ სფეროებს/ფუნქციებს და უშუალოდ ლაბორატორიის დირექტორს ექვემდებარებიან.

დირექტორის კაბინეტი ორგანიზებულია შემდეგ ფუნქციურ ზონებად/ოფისებად:

  • მთავარი საინფორმაციო ოფისი
  • კონტრაქტორის გარანტია და უწყვეტი გაუმჯობესება
  • გარემო, უსაფრთხოება და ჯანმრთელობა
  • მთავრობა და საგარეო ურთიერთობები
  • დამოუკიდებელი აუდიტი და ზედამხედველობა
  • გენერალური მრჩევლის ოფისი
  • პრემიერ კონტრაქტების მართვის ოფისი
  • ხარისხის უზრუნველყოფის ოფისი
  • უსაფრთხოების ორგანიზაცია
  • LLNS, შპს მშობელთა ზედამხედველობის ოფისი

ლაბორატორია ორგანიზებულია ოთხ მთავარ დირექტორატად, რომელთაგან თითოეულს ხელმძღვანელობს მთავარი დირექტორის მოადგილე:

  • გლობალური უსაფრთხოება
  • იარაღი და კომპლექსური ინტეგრაცია
  • ეროვნული ანთების ობიექტი და ფოტონების მეცნიერება
  • ოპერაციები და ბიზნესი
    • ბიზნესი
    • ობიექტები და ინფრასტრუქტურა
    • ინსტიტუციური ობიექტების მართვა
    • ინტეგრირებული უსაფრთხოების მართვის სისტემის პროექტის ოფისი
    • ბირთვული ოპერაციები
    • დაგეგმვა და ფინანსური მენეჯმენტი
    • პერსონალთან ურთიერთობა
    • სტრატეგიული ადამიანური რესურსების მართვა

კიდევ სამ დირექტორატს ხელმძღვანელობს მთავარი დირექტორის მოადგილე, რომელიც LLNL-ის დირექტორს ანგარიშვალდებულია:

  • კომპიუტერული ტექნოლოგიები
  • ინჟინერია
  • ფიზიკური და სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებები

კორპორატიული მენეჯმენტი

LLNL-ის დირექტორი ანგარიშვალდებულია Lawrence Livermore National Security, LLC (LLNS)-ის მმართველთა საბჭოს წინაშე, რომელიც შედგება LLNS-ის პარტნიორი კომპანიების სამეცნიერო, აკადემიური, ეროვნული უსაფრთხოებისა და ბიზნესის სფეროს წამყვანი ლიდერებისგან, რომლებიც ერთობლივად ფლობენ და აკონტროლებენ LLNS-ს. LLNS-ის მმართველთა საბჭოს სულ 16 თანამდებობა აქვს, რომელთაგან ექვსი აღმასრულებელი კომიტეტის წევრია. საბჭოს ყველა გადაწყვეტილებას აღმასრულებელი კომიტეტის მმართველები იღებენ. სხვა მმართველები აღმასრულებელი კომიტეტის საკონსულტაციო ფუნქციებს ასრულებენ და ხმის მიცემის უფლება არ აქვთ.

კალიფორნიის უნივერსიტეტს უფლება აქვს აღმასრულებელ კომიტეტში დანიშნოს სამი გუბერნატორი, თავმჯდომარის ჩათვლით. Bechtel-ს ასევე უფლება აქვს აღმასრულებელ კომიტეტში დანიშნოს სამი გუბერნატორი, თავმჯდომარის მოადგილეების ჩათვლით. Bechtel-ის გუბერნატორებიდან ერთ-ერთი უნდა იყოს Babcock & Wilcox-ის (B&W) ან URS Corporation-ის ვაშინგტონის განყოფილების (URS) წარმომადგენელი, რომელსაც ყოველწლიურად ერთობლივად წარადგენენ B&W და URS და რომელიც Bechtel-ის მიერ უნდა იყოს დამტკიცებული და დანიშნული. აღმასრულებელ კომიტეტს ჰყავს მეშვიდე გუბერნატორი, რომელსაც ნიშნავს Battelle; ისინი არ არიან ხმის მიცემის უფლების მქონენი და საკონსულტაციო ფუნქციებს ასრულებენ აღმასრულებელი კომიტეტისთვის. საბჭოს დანარჩენ თანამდებობებს დამოუკიდებელი გუბერნატორები (ასევე მოიხსენიებენ, როგორც გარე გუბერნატორები) ეწოდებათ და შეირჩევიან პირებისგან, სასურველია ეროვნული სტატუსის მქონე პირებისგან და არ შეიძლება იყვნენ პარტნიორი კომპანიების თანამშრომლები ან თანამდებობის პირები.

კალიფორნიის უნივერსიტეტის მიერ დანიშნულ თავმჯდომარეს აღმასრულებელი კომიტეტის უმეტეს გადაწყვეტილებაზე გადამწყვეტი უფლებამოსილება აქვს. მმართველთა საბჭო LLNS-ის უმაღლესი მმართველი ორგანოა და მას ევალება LLNS-ის საქმიანობის ზედამხედველობა მისი ოპერაციებისა და LLNL-ის მართვის თვალსაზრისით.

LLNS-ის მენეჯერებსა და თანამშრომლებს, რომლებიც LLNL-ში მუშაობენ, პრეზიდენტისა და ლაბორატორიის დირექტორის ჩათვლით, ზოგადად ლაბორატორიის თანამშრომლებს უწოდებენ. ლაბორატორიის ყველა თანამშრომელი პირდაპირ ან ირიბად ანგარიშვალდებულია LLNS-ის პრეზიდენტთან. მიუხედავად იმისა, რომ LLNL-ის მიერ შესრულებული სამუშაოს უმეტეს ნაწილს ფედერალური მთავრობა აფინანსებს, ლაბორატორიის თანამშრომლებს ანაზღაურებას LLNS იღებს, რომელიც პასუხისმგებელია მათი დასაქმების ყველა ასპექტზე, მათ შორის ჯანდაცვის შეღავათებისა და საპენსიო პროგრამების უზრუნველყოფაზე.

მმართველთა საბჭოს ფარგლებში, აღმასრულებელ კომიტეტს უფლებამოსილება აქვს განახორციელოს LLNS-ის ყველა უფლება, უფლებამოსილება და უფლებამოსილება, გარდა მხოლოდ გარკვეული გადაწყვეტილებებისა, რომლებიც მშობელი კომპანიებისთვისაა განკუთვნილი. LLNS-ის აღმასრულებელ კომიტეტს შეუძლია დანიშნოს LLNS-ისა და LLNL-ის თანამდებობის პირები ან სხვა მენეჯერები და შეუძლია თავისი უფლებამოსილებები, როგორც მას საჭიროდ მიაჩნია, დელეგირება გაუკეთოს LLNS/LLNL-ის ასეთ თანამდებობის პირებს, თანამშრომლებს ან სხვა წარმომადგენლებს. აღმასრულებელ კომიტეტს ასევე შეუძლია საჭიროებისამებრ დაიქირაოს აუდიტორები, ადვოკატები ან სხვა პროფესიონალები. უმეტესწილად, აღმასრულებელმა კომიტეტმა LLNS-ის მთავარ თანამდებობის პირებად დანიშნა LLNS-ის უფროსი მენეჯერები. პრაქტიკულად, ოპერატიული გადაწყვეტილებების უმეტესობა დელეგირებულია LLNS-ის პრეზიდენტზე, რომელიც ასევე ლაბორატორიის დირექტორია. პრეზიდენტის, ლაბორატორიის დირექტორის და ლაბორატორიის დირექტორის მოადგილის თანამდებობები ივსება აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარისა და ვიცე-თავმჯდომარის ერთობლივი მოქმედებით, კალიფორნიის უნივერსიტეტი ნიშნავს პრეზიდენტს და ლაბორატორიის დირექტორს, ხოლო Bechtel - ლაბორატორიის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. 

LLNS-ის ამჟამინდელი თავმჯდომარეა ნორმან ჯ. პატიზი , ამერიკის უდიდესი რადიო ქსელის, Westwood One- ის დამფუძნებელი და თავმჯდომარე , რომელიც ასევე კალიფორნიის უნივერსიტეტის რეგენტთა საბჭოს წევრია. ვიცე-თავმჯდომარეა ჯ. სკოტ ოგილვი, Bechtel Systems & Infrastructure, Inc.-ის პრეზიდენტი, რომელიც ასევე Bechtel Group, Inc.-ის (BGI) დირექტორთა საბჭოსა და BGI-ის აუდიტის კომიტეტის წევრია. 

საზოგადოებრივი პროტესტები

ლივერმორის სამოქმედო ჯგუფმა 1981 წლიდან 1984 წლამდე ლოურენს ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორიის მიერ წარმოებული ბირთვული იარაღის წინააღმდეგ მრავალი მასობრივი საპროტესტო აქცია მოაწყო. მასში მონაწილეობდნენ მშვიდობის აქტივისტები კენ ნაითინგეილი და ელდრედ შნაიდერი.  1982 წლის 22 ივნისს, არაძალადობრივი დემონსტრაციის დროს 1300-ზე მეტი ანტიბირთვული მომიტინგე დააკავეს. ახლახანს, ლოურენს ლივერმორში ბირთვული იარაღის კვლევის წინააღმდეგ ყოველწლიური საპროტესტო აქცია გაიმართა. 2003 წლის აგვისტოში ლივერმორის ლაბორატორიებში 1000-მა ადამიანმა გააპროტესტა „ახალი თაობის ბირთვული ქობინები“.  2007 წლის საპროტესტო აქციაზე 64 ადამიანი დააკავეს.  2008 წლის მარტში, კარიბჭესთან პროტესტის დროს 80-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს. 

2021 წლის 27 ივლისს, პროფესიონალთა, მეცნიერთა და ინჟინრების საზოგადოებამ - პროფესიონალთა და ტექნიკური თანამშრომლების უნივერსიტეტი, ლოკალი 11, CWA ლოკალი 9119, სამდღიანი გაფიცვა დაიწყო უსამართლო შრომითი პრაქტიკის გამო.

იხ.ვიდეო- Lawrence Livermore Lab Releases Thousands Of Declassified Videos Of Nuclear Explosions







გიორგი სააკაძე (ფილმი)

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -                      გიორგი სააკაძე (ფილმი)                                            ...