შიო III

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                                 შიო III

142-ე სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსი, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტი, უწმიდესი და უნეტარესი
11 მაისი, 2026-დან
არჩევა:	11 მაისი, 2026
ინტრონიზაცია:	12 მაისი, 2026
ეკლესია:	საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია
წინამორბედი:	ილია II
განათლება:	თბილისის კონსერვატორია, ბათუმის სასულიერო სემინარია, მოსკოვის სასულიერო აკადემია
სამეცნიერო ხარისხი:	ღვთისმეტყველების დოქტორი
დაბადების სახელი:	ელიზბარ მუჯირი
დაბადება:	1 თებერვალი, 1969 (57 წლის) თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ
მამა:	თეიმურაზ მუჯირი
დედა:	ნანა ქურდიანი
ბერად აღკვეცა:	5 თებერვალი, 1993
დიაკვნად კურთხევა:	19 აგვისტო, 1995
მღვდლად კურთხევა:	6 მაისი, 1996
ეპისკოპოსად კურთხევა:	7 სექტემბერი, 2003
მთავარეპისკოპოსობა ებოძა:	20 სექტემბერი, 2009
მიტროპოლიტობა ებოძა:	2 აგვისტო, 2010
ხელმოწერა:

შიო III (ერისკაცობაში — ელიზბარ თეიმურაზის ძე მუჯირი; დ. 1 თებერვალი, 1969, თბილისი, საქართველოს სსრ) — სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 2026 წლის 12 მაისიდან. 2003 წლიდან სენაკისა და ჩხოროწყუს ეპარქიის მიტროპოლიტი, ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის ქართული სამრევლოების მმართველი მღვდელმთავარი, 2017 წლიდან საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის საპატრიაქო ტახტის მოსაყდრე. ანგელოზის დღე — ყველიერის ხუთშაბათი (ღირსი შიო მღვიმელის ხსენება).

ბიოგრაფია

მიტროპოლიტი შიო დაიბადა 1969 წლის 1 თებერვალს თბილისში. 1991 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია, 1999 წელს კი ბათუმის სასულიერო სემინარია, რის შემდეგაც სწავლა გააგრძელა მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში და მოსკოვის წმიდა ტიხონის საღვთისმეტყველო ინსტიტუტში.

იხ.ვიდეო - შიო მესამე-გზა ეკლესიამდე; ურიერიP.S.-2026.05.17

1993 წლის 5 თებერვალს, მორჩილი ელიზბარი აღკვეცეს ბერად და უწოდეს სახელად შიო, ხოლო 1995 წელს დიაკვანი გახდა. 1996 წლიდან მღვდლად აკურთხეს. 1997 წელს მღვდელმონაზონი შიო დაინიშნა თბილისის კლდისუბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის წინამძღვრად. 1998 წლის 3 აპრილს მღვდელმონაზონ შიოს მიენიჭა იღუმენის წოდება ოქროს ჯვრის ტარების უფლებით და დაადგინეს ილია წინასწარმეტყველის ტაძრის წინამძღვრად. 1999 წლის 6 მარტიდან იღუმენი შიო თბილისის ანჩისხატის ტაძრის ღვთისმსახურია. იმავე წლის 20 სექტემბრიდან ნარიყალას წმიდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძრის წინამძღვარია. 2001 წლის ოქტომბრიდან იგი მოსკოვის ქართველთა სათვისტომოს წმიდა გიორგის სახელობის ტაძრის წინამძღვარია.

იხ.ვიდეო - პატრიარქი შიო III - უნიკალური ფოტომასალა და ისტორიები სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქზე

2003 წლის 18 აგვისტოს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის გადაწყვეტილებით აირჩიეს ახლად ჩამოყალიბებული სენაკისა და ჩხოროწყუს ეპარქიის ეპისკოპოსად. ამავე წლის 7 სექტემბერს შეიმოსა ეპისკოპოსის სამოსით.

2009 წლის 30 აპრილს წმინდა სინოდმა მას ჩააბარა ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის მრევლი. 2010 წლის 2 აგვისტოდან მიტროპოლიტია. 2010 წლის 21 დეკემბერს შევიდა ქართული ეკლესიის წმინდანების კანონიზაციის კომისიაში.

2015 წლის 16 დეკემბერს მიტროპოლიტმა შიომ დაიცვა დისერტაცია მოსკოვის წმ. ტიხონის მართლმადიდებლურ-ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტში, თემაზე „ღირსი ალექსი სენაკელი (შუშანია) მისი ცხოვრების ისტორიული კონტექსტი და სულიერ-სამოძღვრო მემკვიდრეობა“ და მიენიჭა ღვთისმეტყველების კანდიდატის ხარისხი.

2017 წლის 23 ნოემბერს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის ბრძანებით დაინიშნა კათოლიკოს-პატრიარქის მოსაყდრედ.

2018 წლის 21 ივნისს საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომაზე დაჯილდოვდა ეკლესიის უმაღლესი ჯილდოთი სკუფიაზე ბრილიანტის ჯვრის ტარების უფლებით.

2026 წლის 28 აპრილს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდმა მეუფე შიო პატრიარქობის 3 კანდიდატს შორის დაასახელა.

2026 წლის 11 მაისს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის გაფართოებულ კრებაზე საქართველოს 142-ე პატრიარქად აირჩიეს

2026 წლის 12 მაისს სვეტიცხოვლის ტაძარში შიო III პატრიარქად აღსაყდრდა

იხ.ვიდეო - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი შიო III - ახალი მწყემსთავრის გზა

რეკლამა  -  მომზადება ვოკალში -   პროფესიონალი   მომღერალი   ოპერის სოლისტი    მრავალი    კონკურისის      ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს     ვოკალში საოპერო,    კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება,     დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით,      სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949

ადამიანის დეკონტამინაცია

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

              ადამიანის დეკონტამინაცია

ადამიანების დეკონტამინაცია, როგორც წესი, სამსაფეხურიანი პროცედურით ხორციელდება, რომელიც სქესის მიხედვით არის გამოყოფილი: ტანსაცმლის გახდა, რეცხვა და ხელახლა ჩაცმა.

ნივთიერებების და ინფექციური მასალების მოცილების პროცესი .

დაბინძურების საეჭვო პირები, როგორც წესი, სქესის მიხედვით არიან გამოყოფილი და შეჰყავთ დეკონტამინაციის კარავში, მისაბმელში ან კაპოტზე, სადაც ისინი პოტენციურად დაბინძურებულ ტანსაცმელს იცვამენ გასახდელ ოთახში. შემდეგ ისინი შედიან დასაბან ოთახში, სადაც იღებენ შხაპს. და ბოლოს, ისინი შედიან გასაშრობ და ხელახლა ჩაცმულ ოთახში, სადაც მათ მიეწოდებათ სუფთა ტანსაცმელი, კომბინეზონი ან სხვა ტანსაცმელი. ზოგიერთ უფრო სტრუქტურირებულ დაწესებულებაში შედის ექვსი ოთახი (გასახდელი, დასაბანი და გასინჯვის ოთახები, თითოეული მამაკაცის და ქალის მხარისთვის, თანდართული ნახაზის მიხედვით). ზოგიერთი დაწესებულება, როგორიცაა MODEC და მრავალი სხვა, დისტანციურად იმართება და ფუნქციონირებს როგორც „ადამიანის ავტოსამრეცხაოები “. საპნის ჩვეულებრივი ქაფი აშორებს გარე მტვერს, რომელიც შეიძლება შეიცავდეს რადიოიზოტოპებს.  რეკომენდებულია, რომ ქაფის გაკეთებისას ძალისხმევა არ იქნას გამოყენებული, რათა კანის ღია, შიშველ ადგილებზე დაგროვილი პოტენციური მტვერი არ გავრცელდეს იმ ადგილებში, რომლებიც ოდესღაც სავარაუდოდ სუფთა იყო. 

ამერიკის შეერთებული შტატების საავადმყოფოების უმეტესობა მზადაა ტერორისტული თავდასხმის შედეგად პაციენტების დიდი ნაკადის მოსაგვარებლად. საავადმყოფოებში მოხალისეობრივი დეკონტამინაციის ჯგუფები საკმაოდ გავრცელებულია და გაწვრთნილები არიან შხაპების ან სარეცხი აღჭურვილობის მოსაწყობად, პირადი დამცავი აღჭურვილობის ტარებასა და რეაგირების დროს როგორც მსხვერპლის, ასევე საზოგადოების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. დაგეგმვის თვალსაზრისით, უნდა გვახსოვდეს, რომ A ან B დონის პირადი დამცავი აღჭურვილობით (PPE) პირველი რეაგირების ჯგუფებს შეზღუდული სამუშაო ხანგრძლივობა ექნებათ, როგორც წესი, 20 წუთიდან 2 საათამდე. 

როგორც წესი, ეს ჯგუფები იყენებენ საავადმყოფოში ჩაშენებულ დეკონტამინაციის საშხაპეებს ან გარეთ გაშლილ კარვებს პირების დეკონტამინაციის მიზნით. ტერორისტული ინციდენტების გარდა, გავრცელებული ზემოქმედება შეიძლება დაკავშირებული იყოს ქარხნებში დაღვრასთან, სასოფლო-სამეურნეო ინციდენტებთან და ავტოსაგზაო შემთხვევებთან. ინციდენტები ხშირია როგორც ქალაქებში, ასევე სოფლად. საავადმყოფოების დეკონტამინაცია საავადმყოფოს ინციდენტების მართვის სისტემის კომპონენტია და სავალდებულოა ერთობლივი კომისიის მიერ დადგენილი სტანდარტებით .

დეკონტამინაციის ვარჯიშები

დეკონტამინაციის ვარჯიშები ხშირად გამოიყენება საგანგებო გეგმებისა და პერსონალის მზადყოფნის შესამოწმებლად.

სავარჯიშოები სამი ტიპისაა:

• მაგიდასთან მუშაობა – სავარჯიშო, რომელიც ტარდება პასუხისმგებელ პერსონალთან ერთად, რომლის დროსაც ფასილიტატორი ჯგუფს გადასცემს ინფორმაციას სცენარის შესახებ. შემდეგ ჯგუფი განიხილავს იმ ქმედებებს, რომლებსაც თითოეული მათგანი განახორციელებს მოცემულ სიტუაციაში. არ ხდება „პირდაპირი რეაგირება“ ან აქტივების გამოყენება. მაგიდასთან მუშაობა წარმოადგენს დაბალი ზემოქმედებისა და სტრესის მქონე მეთოდს საგანგებო სიტუაციების გეგმების განსახილველად.
• ფუნქციური – ფუნქციურ სავარჯიშოში მონაწილეობენ საგანგებო ოპერაციების ცენტრში ჩართული სააგენტოები , წარმოდგენილია სცენარი და მონაწილეები ასრულებენ იმ ქმედებებს, რომლებსაც შეასრულებდნენ რეალური ინციდენტის შემთხვევაში. სავარჯიშო ამოწმებს საგანგებო ოპერაციების ცენტრის ტექნიკურ რესურსებსა და გეგმებს. საგანგებო ოპერაციების ცენტრის გარეთ „პირდაპირი რეაგირება“ არ ხდება.
• სრულმასშტაბიანი – სრულმასშტაბიანი წვრთნები ყველაზე რთული ტიპის წვრთნებია და მათი დაგეგმვა და განხორციელება ყველაზე რთულია. სრულმასშტაბიანი წვრთნები შეიძლება განსხვავდებოდეს ზომით ერთი სააგენტოდან ან მუნიციპალიტეტიდან მრავალეროვნულ წვრთნებამდე, როგორიცაა აშშ-ის მთავრობის მიერ ხელმძღვანელობით ჩატარებული ყოველწლიური TOPOFF წვრთნები. სრულმასშტაბიანი წვრთნების დროს სცენარი იქმნება და სრულდება რეალურ სამყაროში. რეაგირების ჯგუფებისგან მოსალოდნელია, რომ იმოქმედონ დადგენილი გეგმების შესაბამისად, ისევე როგორც რეალურ ინციდენტში. ზოგჯერ, წვრთნების გარკვეული ნაწილების სიმულირება ხდება აღჭურვილობის, ფინანსური ან უსაფრთხოების მიზეზების გამო, რამაც შეიძლება სცენარი დამაბნეველი გახადოს. სრულმასშტაბიანი წვრთნები ხშირად გამოიყენება, როგორც შესაძლებლობა სააგენტოს მზადყოფნის რეალური დონის შესამოწმებლად და შესაფასებლად.

გაერთიანებული სარდლობა

პირთა დეკონტამინაცია სახანძრო ბრიგადის სავარჯიშო დასაქმების დროს (გერმანია)

ბიოტერორისტული საფრთხეების მოსაგვარებლად საჭიროა სხვადასხვა დონის ხელისუფლებისა და სხვადასხვა ქვეყნის თანამშრომლობა, რადგან დაბინძურება საზღვრებს არ იცნობს. დაავადება და დაბინძურება ერთი ქვეყნიდან მეორეში საზღვარზე არ ჩერდება. ამრიგად, ისეთი ორგანიზაციები, როგორიცაა ნატო, აერთიანებენ წევრ ქვეყნებს, რათა ივარჯიშონ ეპიდემიის შეკავების, საკარანტინო ობიექტების შექმნისა და იძულებით გადაადგილებულ პირებზე ზრუნვის საკითხებში . 

პირადი ნივთების შეგროვება მტკიცებულებების სახით

„გახდის“ ან გახდის ზონაში მყოფი გაუკონტამინაციის ოფიცრები“ ხშირად პოლიციელები ან სამხედრო მოსამსახურეები არიან, რომლებიც მზად არიან გაუმკლავდნენ პოტენციურად ურჩი პირებს, რომლებიც უარს ამბობენ პირველი რეაგირების სამსახურებთან თანამშრომლობაზე.

მაგალითად, აშშ-ის არმიის ჯარისკაცებისა და ბიოლოგიურ-ქიმიური სარდლობა ვარაუდობს, რომ:

„მთელი ინციდენტი დანაშაულის ადგილია, რაც მოითხოვს დანაშაულის მტკიცებულებებისა და საეჭვო მსხვერპლის ნივთების შეგროვებას. ყველა მტკიცებულებისთვის უნდა შენარჩუნდეს სათანადო დაკავების ჯაჭვი. ... პაციენტები შეიძლება იყვნენ ეჭვმიტანილები და მათი ნივთები - მტკიცებულება. ... პაციენტების დეტალური დეკონტამინაციის პროცესის გავლა და პოტენციურად ურჩი პაციენტების მოგვარება. ... წესრიგის აღსრულება, როდესაც პირები უარს ამბობენ თანამშრომლობაზე, როდესაც მათ სთხოვენ ტანსაცმლის გახდას და პირადი ნივთების დათმობას.“

პოლ რეგა, FACEP-ის მედიცინის დოქტორი და კელი ბურკჰოლდერ-ალენი ასევე აღნიშნავენ წიგნში „ბიოტერორიზმის ანბანი“, ინციდენტის ადგილზე ნაპოვნი ყველა ადამიანის დეკონტამინაციის დამატებით უპირატესობას, რადგან ეს დაეხმარება ხელისუფლებას ყველას ტანსაცმლის გაჩხრეკაში საეჭვო ნივთების აღმოსაჩენად:

„გაუვნებელყოფის პროცედურის დროს ტანსაცმლის გახდომას დამატებითი უპირატესობა აქვს, რადგან მსხვერპლზე ან „ფსევდომსხვერპლზე“ იარაღის ან მეორადი მოწყობილობის აღმოჩენა შესაძლებელია.“

კრის სეიპლი, ნაშრომში „სხვა პერსპექტივა სამხედროების შიდა როლზე შედეგების მართვაში“, გვთავაზობს, რომ დაბინძურებული ადამიანებისა და მათი ნივთების იდენტიფიცირების მტკიცებულებების შეგროვების პროცესი ასევე უნდა მოიცავდეს ვიდეოთვალთვალის პროცესს :

დაბინძურებული მსხვერპლებისა და მათი პირადი ნივთების იდენტიფიცირება... დაზარალებულები ასევე ვიდეოჩანაწერით იწერებიან დეკონტამინაციის ხაზის გავლით.

ვიდეომეთვალყურეობა... ვიდეოჩანაწერის დოკუმენტაციის გამოყენება მოგვიანებით შესაძლებელია მტკიცებულებების შეგროვების პროცესებში;

მიუხედავად იმისა, რომ თვალთვალის დროს აშკარაა კონფიდენციალურობის საკითხები, შეიძლება ითქვას, რომ ტერორიზმის მაღალი რისკის ბუნებიდან გამომდინარე, ასეთი თვალთვალი გამართლებულია, ისევე როგორც სხვა მაღალი რისკის მქონე ადგილებში, როგორიცაა სააბაზანო კომპლექსები , სადაც თვალთვალი ხშირად გამოიყენება დახრჩობის რისკის გამო . ასეთ შემთხვევებში, უსაფრთხოების მნიშვნელობა ხშირად შეიძლება ჩაითვალოს კონფიდენციალურობის საკითხებზე უფრო მნიშვნელოვანი.

უთანამშრომლო მსხვერპლთა მართვა

ერთ-ერთი ელემენტი, რომელიც წვრთნას რეალური სიტუაციისგან განასხვავებს, პანიკაში მყოფ ან უთანამშრომლო მსხვერპლთან გამკლავებაა. ტერიტორიაზე უნდა დაინიშნოს დაცვის თანამშრომლები ბრბოს კონტროლისა და დეკონტამინაციის ზონაში პირთა შესაბამისი ნაკადის უზრუნველყოფის მიზნით. 

რეალური თავდასხმის დროს, დამნაშავეები შეიძლება მსხვერპლთა შორის იყვნენ, ან ზოგიერთ მსხვერპლს შეიძლება ჰქონდეს კონტრაბანდა ან მტკიცებულება, რომელიც შეიძლება დაეხმაროს სამართალდამცავ ორგანოებს დანაშაულის გახსნაში. 

კიდევ ერთი გასათვალისწინებელი ფაქტორია ის, რომ დამნაშავის ზოგიერთმა მსხვერპლმა შეიძლება უარი თქვას დეზინფექციის გავლაზე, რადგან ეს გამოიწვევს მათ მიერ შესაძლოა დამალული კონტრაბანდის აღმოჩენას.

მაგალითად, პირი, რომელსაც ტანსაცმელში, სხეულზე ასაფეთქებელი ნივთიერება აქვს მიმაგრებული, სავარაუდოდ, მის მოხსნას არ მოისურვებს. ასეთმა მსხვერპლმა შეიძლება გაქცევა სცადოს და დეკონტამინაციისთვის მისი შებოჭვა დასჭირდეს.

პოტენციურად ურჩი პაციენტების მკურნალობას ცალ-ცალკე ახორციელებენ მამაკაცი და ქალი ოფიცრები (დეკონტამინაციის ოფიცრები), ხელებს მოქნილი მანჟეტებით აკავებენ, პერანგს აჭრიან, შემდეგ კი ჩვეულებრივად ხდიან ფეხსაცმელსა და შარვალს. ამისთვის, როგორც წესი, ორი ოფიცერია საჭირო.

„ ბელფასტ ტელეგრაფი“ ასეთ სიტუაციას ასე აღწერს:

„... ასობით სტატისტი აჩერებს ტრავმირებული ბომბის მსხვერპლის როლს. ფერფლში გახვეული და სახვევებში გახვეული ეს ადამიანები დაბნეულები და დაბნეულები დადიან, ისევე როგორც პირველი მსოფლიო ომის ბომბისგან შოკირებული ჯარისკაცები. სანამ სპეცრაზმში გამოწყობილი ჯარისკაცები წინ მიიწევენ კორდონის გასაძლიერებლად და ფარებსა და ხელკეტებს იყენებენ საპასუხოდ... სასოწარკვეთილად მოუწოდებენ სიმშვიდისკენ. ისინი ხალხს სთხოვენ, წესრიგით გაემართონ დეკონტამინაციის დანაყოფებისკენ, რომლებსაც სწრაფად აწყობენ მეხანძრეები გაბერილი ნარინჯისფერი ქიმიური, ბიოლოგიური და რადიაციული ბირთვული (CBRN) კოსტიუმებით.“

იხილეთ აგრეთვე ^{[ 5 ]} ბატალიონის უფროსი მაიკლ ფარი:

ისინი თან მოჰყავთ სამართალდამცავი ორგანოების ჯგუფი და არანაირი პრობლემა არ აქვთ, თუ ვინმეს ხელბორკილებით, მოქნილი მანჟეტებით ან სხვა რამით შეზღუდვა დასჭირდება, რათა ცხელი ზონიდან გრილ ზონაში არ გადავიდეს; მაშინ როცა სახანძრო სამსახური ამისთვის არ არის განკუთვნილი... კვამე ჰოლმანი : პოლკოვნიკი ჰამსი ამბობს, რომ მისი საზღვაო ქვეითები გაწვრთნილები არიან არათანამშრომლობით ადამიანებთან გამკლავებისთვის. ... თუ ისინი ნამდვილად ისტერიულები არიან, ამ პროგრამიდან, სახელწოდებით „საზღვაო საბრძოლო ხელოვნება“, არსებობს რამდენიმე მარტივი ტექნიკა, რომელიც სხვადასხვა საბრძოლო ხელოვნების უნარებს ასწავლის; არსებობს გავრცელებული ტექნიკა, რომელსაც პოლიციაც იყენებს ტკივილისადმი მორჩილების უზრუნველსაყოფად - არ იწვევს მუდმივ დაზიანებას, საკმარისია თქვენი ყურადღების მისაქცევად და საშუალებას გვაძლევს, გავაკონტროლოთ. თუ მაინც ვერ შეძლებთ, მაშინ შეგვიძლია გავაკონტროლოთ მოქნილი მანჟეტებით და შემდეგ მოქნილი მანჟეტებით გავანეიტრალებთ. და თუ ამ ეტაპზე მშვიდად იქნებით, გაგათავისუფლებთ. თუ მაინც არ ხართ მშვიდი, მაშინ პოლიციას დახმარებას სთხოვენ.

ადამიანის შინაგანი დაბინძურება

რადიოაქტიური დაბინძურება შეიძლება ორგანიზმში მოხვდეს გადაყლაპვის , ინჰალაციის , შეწოვის ან ინექციის გზით . ეს გამოიწვევს რადიაციის განსაზღვრულ დოზას .

სწორედ ამიტომ, რადიოაქტიურ მასალებთან მუშაობისას მნიშვნელოვანია პირადი დამცავი აღჭურვილობის გამოყენება . რადიოაქტიური დაბინძურება ასევე შეიძლება მოხვდეს დაბინძურებული მცენარეებისა და ცხოველების ჭამის ან დაბინძურებული წყლის ან რძის დალევის შედეგად, რომლებიც ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებიან ცხოველებისგან. მნიშვნელოვანი დაბინძურების ინციდენტის შემდეგ, გასათვალისწინებელია შინაგანი ზემოქმედების ყველა პოტენციური გზა. 

წარმატებით გამოიყენება ჰაროლდ მაკკლასკის დროს , არსებობს ქელაციური თერაპია და სხვა მკურნალობის მეთოდები შინაგანი რადიონუკლიდური დაბინძურებისთვის

იხ.ვიდეო - Level A Decontamination Process

რეკლამა  -  მომზადება ვოკალში -   პროფესიონალი   მომღერალი   ოპერის სოლისტი    მრავალი    კონკურისის      ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს     ვოკალში საოპერო,    კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება,     დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით,      სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949

ამიდი

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                            ამიდი

                                       ამიდის (კერძოდ, კარბოქსამიდის) ზოგადი სტრუქტურა

ორგანულ ქიმიაში ამიდი ,  ასევე ცნობილი როგორც ორგანული ამიდი ან კარბოქსამიდი , არის ნაერთი ზოგადი ფორმულით R−C(=O)−NR′R″ , სადაც R, R' და R″ წარმოადგენს ნებისმიერ ჯგუფს, როგორც წესი, ორგანილ ჯგუფებს ან წყალბადის ატომებს.  ამიდის ფუნქციური ჯგუფი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სიცოცხლის ქიმიაში, სადაც, პეპტიდური ბმების სახით , ისინი აკავშირებენ ამინომჟავებს ცილების წარმოსაქმნელად .

ამიდები შეიძლება განვიხილოთ, როგორც კარბოქსილის მჟავას ( R −C(=O)−OH ) წარმოებული , სადაც ჰიდროქსილის ჯგუფი ( −OH ) ჩანაცვლებულია ამინოჯგუფით ( −NR′R ″ ); ან, ექვივალენტურად, აცილის (ალკანოილის) ჯგუფი ( R−C(=O)− ), რომელიც შეერთებულია ამინოჯგუფთან.

გავრცელებული ამიდებია ფორმამიდი ( H − C(=O)−NH2 ) , აცეტამიდი ( H3C − C(=O)−NH2 ) , ბენზამიდი ( C6H5 − C (=O)−NH2 ) და დიმეთილფორმამიდი ( H−C(=O)−N(−CH3 ) 2 ) .

აზოტის ატომთან დაკავშირებული აცილის ჯგუფების რაოდენობის მიხედვით, ამიდები იყოფა პირველად , მეორად და მესამეულად .

რედაქტირება

ამიდების ბირთვს −C(=O)−(N) ამიდური ჯგუფი ეწოდება (კერძოდ, კარბოქსამიდის ჯგუფი ).

_{ჩვეულებრივ ნომენკლატურაში, საწყისი მჟავას სახელწოდების} ფუძესთან ემატება ტერმინი „ამიდი“. მაგალითად, ძმარმჟავასგან მიღებულ ამიდს აცეტამიდი ეწოდება ( _CH3CONH2 ). IUPAC რეკომენდაციას უწევს ეთანამიდს , მაგრამ ეს და მასთან დაკავშირებული ფორმალური სახელწოდებები იშვიათად გვხვდება. როდესაც ამიდი მიღებულია პირველადი ან მეორადი ამინიდან, აზოტის შემცვლელები სახელწოდებაში პირველ რიგში მითითებულია. ამრიგად, დიმეთილამინისა და ძმარმჟავასგან წარმოქმნილი ამიდი არის N , N- დიმეთილაცეტამიდი (CH3CONMe2 , სადაც Me = CH3 _{) . როგორც წესი ,} ეს სახელწოდებაც კი გამარტივებულია დიმეთილაცეტამიდამდე . ციკლურ ამიდებს ლაქტამები ეწოდება ; ისინი აუცილებლად მეორადი ან მესამეული ამიდებია ^. 

აპლიკაციები

რედაქტირება

ამიდები ბუნებასა და ტექნოლოგიაში ფართოდ არის გავრცელებული. ცილები და მნიშვნელოვანი პლასტმასები, როგორიცაა ნეილონი , არამიდები , ტვარონი და კევლარი , არის პოლიმერები , რომელთა ერთეულები დაკავშირებულია ამიდური ჯგუფებით ( პოლიამიდები ); ეს კავშირები ადვილად წარმოიქმნება, ანიჭებს მათ სტრუქტურულ სიმყარეს და ეწინააღმდეგება ჰიდროლიზს . ამიდები მოიცავს მრავალ სხვა მნიშვნელოვან ბიოლოგიურ ნაერთს, ასევე ბევრ პრეპარატს , როგორიცაა პარაცეტამოლი , პენიცილინი და LSD . ^{[ 8 ]} დაბალი მოლეკულური წონის ამიდები, როგორიცაა დიმეთილფორმამიდი, გავრცელებული გამხსნელებია.

სტრუქტურა და შეკავშირება

რედაქტირება

რენტგენის კრისტალოგრაფიიდან მიღებული აცეტამიდის წყალბადური ბმებით შეკავშირებული დიმერის სტრუქტურა . შერჩეული მანძილები: CO: 1.243, CN, 1.325, N---O, 2.925 Å. ფერის კოდი: წითელი = O, ლურჯი = N, ნაცრისფერი = C, თეთრი = H. 

აზოტის ატომზე ელექტრონების მარტოხელა წყვილი დელოკალიზებულია კარბონილის ჯგუფში , რითაც წარმოიქმნება ნაწილობრივი ორმაგი ბმა აზოტსა და ნახშირბადს შორის. სინამდვილეში, O, C და N ატომებს აქვთ მოლეკულური ორბიტალები, რომლებიც დაკავებულია დელოკალიზებული ელექტრონებით , რაც ქმნის კონიუგირებულ სისტემას . შესაბამისად, ამიდებში აზოტის სამი ბმა არ არის პირამიდული (როგორც ამინებში ) , არამედ ბრტყელია. ეს ბრტყელი შეზღუდვა ხელს უშლის N ბმის გარშემო ბრუნვას და ამით მნიშვნელოვან შედეგებს იწვევს ასეთი მოლეკულების მასიური მასალის მექანიკურ თვისებებზე, ასევე ასეთი ბმებით აგებული მაკრომოლეკულების კონფიგურაციულ თვისებებზე. ბრუნვის შეუძლებლობა განასხვავებს ამიდური ჯგუფების ეთერული ჯგუფებისგან , რომლებიც ბრუნვის საშუალებას იძლევა და იწვევს უფრო მოქნილ მასობრივ მასალას.

ამიდების CC(O)NR2 _{ბირთვი} ბრტყელია. C=O მანძილი თითქმის 10%-ით ნაკლებია CN მანძილზე. ამიდის სტრუქტურა ასევე შეიძლება აღიწეროს, როგორც რეზონანსი ორ ალტერნატიულ სტრუქტურას შორის: ნეიტრალური (A) და ცვიტერიონული (B).

დადგენილია, რომ აცეტამიდის შემთხვევაში , სტრუქტურა A სტრუქტურაში 62%-იან წვლილს შეადგენს, ხოლო სტრუქტურა B - 28%-იან წვლილს (ეს მაჩვენებლები 100%-ს არ უდრის, რადგან არსებობს დამატებითი, ნაკლებად მნიშვნელოვანი რეზონანსული ფორმები, რომლებიც ზემოთ არ არის გამოსახული).  რეზონანსი დიდწილად შეფერხებულია ძალიან დაძაბულ ქინუკლიდონში .

ინფრაწითელ სპექტრებში ამიდები ავლენენ ზომიერად ინტენსიურ _νCO3 ზოლს 1650 სმ ^−1- ის მახლობლად . ამ ზოლის ენერგია დაახლოებით 60 სმ _−1- ით ნაკლებია, ვიდრე ეთერებისა და კეტონების νCO3- ის _{ენერგია} . ეს განსხვავება ასახავს ცვიტერიონული რეზონანსული სტრუქტურის წვლილს.  

ბაზისურობა

რედაქტირება

ამინებთან შედარებით , ამიდები ძალიან სუსტი ფუძეებია . მიუხედავად იმისა, რომ _{ამინის} კონიუგირებული მჟავას pKa დაახლოებით 9.5 აქვს, ამიდის კონიუგირებული მჟავას apKa დაახლოებით -0.5 აქვს . ამიტომ _, ამიდებთან შედარებით, ამიდებს არ აქვთ მჟავა-ტუტოვანი თვისებები, რომლებიც წყალში ისე შესამჩნევია, როგორც 1. ფუძეობის ეს შედარებითი ნაკლებობა აიხსნება კარბონილის მიერ ამინიდან ელექტრონების გამოყოფით. მეორეს მხრივ, ამიდები გაცილებით ძლიერი ფუძეებია , ვიდრე კარბოქსილის მჟავები , ეთერები , ალდეჰიდები და კეტონები (მათი კონიუგირებული მჟავების pKas -6 _- დან -10-მდეა).

პირველადი ან მეორადი ამიდის პროტონი ადვილად არ დისოცირდება; მისი p Ka _, როგორც წესი, 15-ზე გაცილებით მეტია. პირიქით, უკიდურესად მჟავე პირობებში, კარბონილის ჟანგბადი შეიძლება პროტონირებული იყოს დაახლოებით -1 ap Ka- _თი . ეს არა მხოლოდ აზოტის დადებითი მუხტის, არამედ რეზონანსის შედეგად მიღებული ჟანგბადის უარყოფითი მუხტის გამო ხდება.

წყალბადური ბმები და ხსნადობა

რედაქტირება

ჟანგბადის აზოტთან შედარებით უფრო მაღალი ელექტროუარყოფითობის გამო, კარბონილის (C=O) დიპოლი უფრო ძლიერია, ვიდრე N–C დიპოლი. C=O დიპოლის და, უფრო მცირე ზომით, N–C დიპოლის არსებობა ამიდებს საშუალებას აძლევს, იმოქმედონ როგორც H-ბმის აქცეპტორებმა. პირველად და მეორად ამიდებში N–H დიპოლების არსებობა ამიდებს საშუალებას აძლევს, ასევე იმოქმედონ როგორც H-ბმის დონორებმა. ამრიგად, ამიდებს შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ წყალბადურ ბმებში წყალთან და სხვა პროტონულ გამხსნელებთან; ჟანგბადის ატომს შეუძლია წყალბადის ბმების მიღება წყლიდან, ხოლო N–H წყალბადის ატომებს შეუძლიათ H-ბმების გაცემა. ასეთი ურთიერთქმედებების შედეგად, ამიდების წყალში ხსნადობა უფრო მეტია, ვიდრე შესაბამისი ნახშირწყალბადებისა. ამ წყალბადურ ბმებს ასევე მნიშვნელოვანი როლი აქვთ ცილების მეორად სტრუქტურაში .

ამიდებისა და ეთერების ხსნადობა დაახლოებით შედარებადია. როგორც წესი, ამიდები ნაკლებად ხსნადია, ვიდრე შესადარებელი ამინები და კარბოქსილის მჟავები, რადგან ამ ნაერთებს შეუძლიათ წყალბადური ბმების როგორც გაცემა, ასევე მიღება. მესამეული ამიდები, N,N-დიმეთილფორმამიდის მნიშვნელოვანი გამონაკლისის გარდა , წყალში დაბალ ხსნადობას ავლენენ .

რეაქციები

რედაქტირება

ამიდები ადვილად არ მონაწილეობენ ნუკლეოფილურ ჩანაცვლების რეაქციებში. ამიდები წყლის მიმართ სტაბილურია და დაახლოებით 100-ჯერ უფრო სტაბილურია ჰიდროლიზის მიმართ , ვიდრე ეთერები.  თუმცა, ამიდების ჰიდროლიზება შესაძლებელია კარბოქსილის მჟავებამდე მჟავას ან ფუძესთან თანაობისას. ამიდური ბმების სტაბილურობას ბიოლოგიური შედეგები აქვს, რადგან ცილების შემადგენელი ამინომჟავები დაკავშირებულია ამიდური ბმებით. ამიდური ბმები საკმარისად მდგრადია ჰიდროლიზის მიმართ, რათა შეინარჩუნოს ცილის სტრუქტურა წყალხსნარში , მაგრამ მგრძნობიარეა კატალიზირებული ჰიდროლიზის მიმართ. 

პირველადი და მეორადი ამიდები სასარგებლოდ არ რეაგირებენ ნახშირბადის ნუკლეოფილებთან. ამის ნაცვლად, გრინიარის რეაგენტები და ორგანოლითიუმები ახდენენ ამიდური NH ბმის დეპროტონაციას. მესამეული ამიდები ამ პრობლემას არ განიცდიან და რეაგირებენ ნახშირბადის ნუკლეოფილებთან კეტონების წარმოქმნით ; ამიდური ანიონი (NR2− ₎ ^{ძალიან} ძლიერი ფუძეა და შესაბამისად, ძალიან ცუდი გამშვები ჯგუფია, ამიტომ ნუკლეოფილური შეტევა მხოლოდ ერთხელ ხდება. ნახშირბადის ნუკლეოფილებთან რეაქციის დროს, N , N- დიმეთილფორმამიდი (DMF) შეიძლება გამოყენებულ იქნას ფორმილის ჯგუფის შესატანად . 

რადგან მესამეული ამიდები ორგანოლითიუმებთან მხოლოდ ერთხელ რეაგირებენ, მათი გამოყენება შესაძლებელია ალდეჰიდისა და კეტონის ფუნქციონალურობის შესატანად. აქ, დიმეტალ-ფაქტანტი (DMF) ბენზალდეჰიდის სინთეზში ფორმილის ჯგუფის წყაროს წარმოადგენს.

აქ, ფენილლითიუმი 1 ესხმის თავს DMF2- ის კარბონილის ჯგუფს , რაც წარმოქმნის ტეტრაედრულ შუალედურ ნაერთს 3. რადგან დიმეთილამიდური ანიონი ცუდი გამშვები ჯგუფია, შუალედური პროდუქტი არ იშლება და არ ხდება ნუკლეოფილური დამატება. მჟავური დამუშავების შემდეგ, ალკოქსიდი პროტონირდება 4-ის მისაღებად, შემდეგ კი ამინი პროტონირდება 5-ის მისაღებად . დიმეთილამინის ნეიტრალური მოლეკულის ელიმინაცია და პროტონის დაკარგვა წარმოქმნის ბენზალდეჰიდს, 6 .

2015 წელს ნილ გარგისა და კენ ჰოუკის კვლევითმა ჯგუფებმა აღმოაჩინეს ამიდური რეაქციების ახალი კლასი , რამაც აჩვენა, რომ ამიდების ეთერებად გარდაქმნა შესაძლებელია ნიკელის კატალიზის გამოყენებით.  ნიკელის კატალიზატორი წყვეტს ჩვეულებრივ ძლიერ ამიდურ CN ბმას ჟანგვითი დამატების გზით. შემდგომში შემუშავდა მრავალი სხვა ამიდური ჯვარედინი შეერთება ნიკელის ან პალადიუმის კატალიზის გამოყენებით,  მათ შორის სუზუკი-მიაურას შეერთებები,  რაც საშუალებას იძლევა ამიდები ადვილად გარდაიქმნას მრავალ სხვა ფუნქციურ ჯგუფად.

ამიდის მჟავა-განპირობებული ჰიდროლიზის მექანიზმი. 

ჰიდროლიზი

რედაქტირება

ამიდები ჰიდროლიზდება ცხელ ტუტეში , ასევე ძლიერ მჟავე პირობებში. მჟავე პირობებში წარმოიქმნება კარბოქსილის მჟავა და ამონიუმის იონი, ხოლო ფუძე ჰიდროლიზი წარმოქმნის კარბოქსილატის იონს და ამიაკს. თავდაპირველად წარმოქმნილი ამინის პროტონაცია მჟავე პირობებში და თავდაპირველად წარმოქმნილი კარბოქსილის მჟავას დეპროტონაცია ფუძე პირობებში ამ პროცესებს არაკატალიზურს და შეუქცევადს ხდის. პროტონების გარდა სხვა ელექტროფილები რეაგირებენ კარბონილის ჟანგბადთან . ეს ეტაპი ხშირად წინ უსწრებს ჰიდროლიზს, რომელიც კატალიზდება როგორც ბრენსტედის მჟავებით , ასევე ლუისის მჟავებით . პეპტიდაზური ფერმენტები და ზოგიერთი სინთეზური კატალიზატორი ხშირად მოქმედებენ ელექტროფილების კარბონილის ჟანგბადთან მიმაგრებით.

რეაქციის სახელი	პროდუქტი	კომენტარი
დეჰიდრატაცია	ნიტრილი	რეაგენტი: ფოსფორის პენტოქსიდი ; ბენზოლსულფონილის ქლორიდი ; TFAA / py
ჰოფმანის გადალაგება	ამინი ერთი ნახშირბადის ატომით ნაკლები	რეაგენტები: ბრომი და ნატრიუმის ჰიდროქსიდი
ამიდის აღდგენა	ამინები, ალდეჰიდები	რეაგენტი: ლითიუმ-ალუმინის ჰიდრიდი , რასაც მოჰყვება ჰიდროლიზი
ვილსმაიერ-ჰააკის რეაქცია	ალდეჰიდი ( იმინის მეშვეობით )	POCl3 , არომატული სუბსტრატი, ფორმამიდი
ბიშლერ-ნაპიერალსკის რეაქცია	ციკლური არილ იმინი	POCl3 , SOCl2 და ა.შ.​
ტაუტომერული ქლორირება	იმიდილ ქლორიდი	ოქსოფილური ჰალოგენირების აგენტები, მაგ . COCl2 ან SOCl2

სინთეზი

რედაქტირება

კარბოქსილის მჟავებიდან და მონათესავე ნაერთებიდან

რედაქტირება

ამიდები , როგორც წესი, მიიღება კარბოქსილის მჟავას ამინთან შეერთებით . პირდაპირი რეაქცია, როგორც წესი, წყლის გამოსადევნად მაღალ ტემპერატურას მოითხოვს:

RCO 2 H + R' 2 NH → RCO−2+ R' 2 NH+2

რეგიონული საკოორდინაციო საბჭო−2+ R' 2 NH+2→ RC(O)NR' 2 + H 2 O

ეთერები გაცილებით უკეთესი  სუბსტრატებია კარბოქსილის მჟავებთან შედარებით. 

მჟავა ქლორიდების ( შოტენ-ბაუმანის რეაქცია ) და ანჰიდრიდების ( ლუმიერ-ბარბიეს მეთოდი ) შემდგომი „გააქტიურებით“ ამინები რეაგირებენ ამიდების წარმოქმნით:

RCO2R " + R'2NH → RC(O)NR'2 + R "OH

RCOCl + 2R' 2NH → RC ( O)NR' 2 + R' 2NH+2Cl −

(RCO) 2O + R'2NH → RC(O ) NR'2 + RCO2H

პეპტიდების სინთეზი იყენებს შემაერთებელ აგენტებს, როგორიცაა HATU , HOBt ან PyBOP 

იხ.ვიდეო - Properties of Amides

რეკლამა  -  მომზადება ვოკალში -   პროფესიონალი   მომღერალი   ოპერის სოლისტი    მრავალი    კონკურისის      ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს     ვოკალში საოპერო,    კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება,     დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით,      სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949