ერთეულთა საერთაშორისო სისტემა

                                                                                            

თარიღები გადასვლის მეტრული სისტემის. ქვეყნები,რ-იც არ მიიღეს სისტემა SI ძრითადი ქვეყნები არიან (ლიბერია, მიანმა. აშშ) აღნიშნული შავ ფრად.

ან შემოკლებით სი (ფრანგ. Système international d'unités, SI) — ფიზიკური სიდიდეების ერთეულთა სისტემა, რომელიც მიღებულია ზომა-წონის XI გენერალური კონფერენციის მიერ (1960 წლის ოქტომბერი, პარიზი). იგი წარმოადგენს დღეისათვის ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ საზომ ერთეულთა სისტემას, როგორც მეცნიერებაში ასევე ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

                                                                         

ელექტრომაგნიტური ველი და მისი სიდიდე

სი ოფიციალურად შემოღებულ იქნა 1960 წელს და მას საფუძვლად დაედო ე. წ. მეტრული სისტემა. სი-მ მალევე ჩაანაცვლა მანამდე არსებული ზომის ისტორიული ერთეულები თითქმის ყველა ქვეყანაში. გამონაკლისია მხოლოდ აშშ, ბირმა და ლიბერია, ასევე ნაწილობრივ იმპერიალურ სისტემის ელემენტებს იყენებენ დიდი ბრიტანეთი და ანგლო-კანადა. იხ. ვიდეო

სი შედგება ზომათა ერთეულებისა და წინსართებისაგან. სი ზომათა ერთეულები იყოფა ორ ჯგუფად: შვიდი ძირითადი და მათგან წარმოებული ერთეულები.

ძირითადი სი ერთეულები
ერთეული	მოკლე აღნიშვნა	ფიზიკური სიდიდე
მეტრი	მ	სიგრძე
კილოგრამი	კგ	მასა
წამი	წმ	დრო
ამპერი	ა	დენის ძალა
კელვინი	K	ტემპერატურა
მოლი	მოლ	ნივთიერების რაოდენობა
კანდელა	კდ	სინათლის ძალა

ბევრი ერთეული რომელიც ფართოდ გამოიყენება მეცნიერებასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში, სი ერთეულებისაგან არ იწარმოება კანონიკური წინსართების დამატებით. მნიშვნელოვან მაგალითებს განეკუთვნება:

• დროის ერთეულების უმეტესობა — წუთი, საათი, წელიწადი.
• ტემპერატურის ერთეული ცელსიუსი (გამოიყენება სი ერთეული - კელვინის ნაცვლად).
• ელექტრული ენერგია იზომება კილოვატსაათებში მეგაჯოულების ნაცვლად.
• სიჩქარეები იზომება კილომეტრ/საათებში მეტრ/წამის ნაცვლად.
• საზღვაო საქმეში მანძილის და სიჩქარის ერთეულად ხშირად იყენებენ საზღვაო მილს და კვანძს (საზღვაო მილი/საათში).
• ასტრონომიაში მანძილებს ზომავენ ასტრონომიულ ერთეულებში, პარსეკებსა და სინათლის წლებში.
• ფიზიკასა და ქიმიაში, ატომურ მაშტაბებში გამოიყენება ისეთი ერთეულები როგორიცაა ანგსტრემი, ელექტრონვოლტი და ბარნი
• მედიცინაში სისხლის წნევა იზომება ვერცხლისწყლის სვეტის მილიმეტრებში და არა პასკალებში.

                                                 

                                                        საერთაშორისო ეტალონი მეტრი

2010 წლიდან ევროკავშირი კრძალავს იმპორტირებულ საქონელზე არა სი ერთეულების გამოყენებას. აკრძალვა ეხება პროდუქციის აღწერას, შეფუთვას, გამოყენების ინსტრუქციებს და რეკლამას.

ერთეული	ფრანგული ინგლისური გერმანული	აღნიშვნა		სიდიდე  რთეულთა СИ
		ქართული	საერთაშორისო
წუთი	minute	წთ	min	60 წმ
საათი	heure/hour	სთ	h	60 წთ= 3600 წმ
დღე-ღამე	jour/day	დღ	d	24 სთ = 86 400 წმ
კუთხის გრადუსი	degré/degree	°	°	(π/180) რად
მინუტი	minute	′	′	(1/60)° = (π/10 800)
სეკუნდა	seconde/second	″	″	(1/60)′ = (π/648 000)
ლიტრი	litre	ლ	l, L	0,001 მ³
ტონა	tonne	ტ	t	1000 კგ
ნეპერი	neper	ნპ	Np	განუსაზღვრელი
ბელი	bel	ბ	B	განუსაზღვრელი
ელექტროვოლტი	electronvolt	ევ	eV	1,602 176 634⋅10−19 ჯ (ზუსტად)
მასის ატომური ერთეული, დალტნი	unité de masse atomique unifiée, dalton/unified atomic mass unit, dalton	ა. მ.	u, Da	≈1,660 539 0⋅10−27 კგ
ასტრონომიული ერთეული	unité astronomique/astronomical unit	ა. ე.	au	149 597 870 700 მ (ზუსტად)
ჰექტარი	hectare	ჰ	ha	10000 მ²

                           ევკარიოტები

               ჩვენ ვიკვლევთ სიცოცხლის წარმოშობის ისტორიასა და ფოორმებს

(ინგ. Eukaryote. გავრცელებულია, თუმცა მცდარია დასახელება ეუკარიოტი) გააჩნიათ პლაზმური მემბრანა, ბირთვი, ბირთვაკი, ენდოპლაზმური ბადე, რიბოსომა, მიტოქონდრია, გოლჯის აპარატი, ლიზოსომა, ცენტრიოლები. ევკაროტული უჯრედებია: ერითროციტები, სპიროგირა (წყალმცენარე), ამება, საფუარა სოკო, ქალამანა, ტრიპანოსიმები, ქლამიდომონადა და სხვა. ევკარიოტებში პროკარიოტებისაგან განხვავებით დნმ არის მოთავსებული ბირთვში.

ევკარიოტები, საერთო სახელწოდება ორგანიზმებისა, რომელთაც აქვთ მორფოლოგიურად გაფორმებული ბირთვი. ევკარიოტების პროტოპლაზმა მორფოლოგიურად და ფუნქციურად დიფერენცირებულია ციტოპლაზმად და კარიოპლაზმად, რომელიც საკუთარი გარსით (კარიოლემით) არის გარემოცული და ქმნის ბირთვს. ბირთვში თავმოქყირილია თითქმის მთელი მემკვიდრული ნივთიერება (დნმ). ევკარიოტებს განეკუთვნება ყველა უჯრედოვანი ორგანიზმი (ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი მცენარე და ცხოველი) ე. წ. პროკარიოტების (ბაქტერიებისა და ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეების) .

იხ.ვიდეო

ცხოველები, მცენარეები სოკოები, ასევე ჯგუფები ორგანიზმების საერთო სახელწოდებით პროტისტები. ყველა წარმოადგენს ევკარიოტულ ორგანიზმების პირველი წარმოიშვა 2 მლრდ წის წინ უძველესი სიცოცხლის ფორმა. მათ შეუძლიათ იყვენენ როგორც ერთუჯრედიანები ასევე მრავალუჯრედიანი, მაგრამ ყველას აწვს საერთო გეგმა აშენების უჯრედების, მიჩნეულია, რომ ყველა ეს არა თანხვედრითი ორგანიზმებს გააჩნიათ საერთო წარმოშობა, ამიტომ ჯგუფი ბირთვების განიხილება მონოფილიტური ტაქსონი მღალი დონის.

იხ. ვიდეო

ეუკარიოტების წარმოშობა

სიმბიოგენეზის თეორიაში , არქეულისა და აერობული ბაქტერიის შერწყმის შედეგად წარმოიქმნა ეუკარიოტები აერობული მიტოქონდრიებით ; მეორე შერწყმის შედეგად დაემატა ქლოროპლასტები , რამაც შექმნა მწვანე მცენარეები . 

ეუკარიოტული უჯრედის წარმოშობა, ანუ ეუკარიოგენეზი , სიცოცხლის ევოლუციის ეტაპს წარმოადგენს, რადგან ეუკარიოტები მოიცავს ყველა რთულ უჯრედს და თითქმის ყველა მრავალუჯრედიან ორგანიზმს. ბოლო ეუკარიოტული საერთო წინაპარი (LECA) ყველა ცოცხალი ეუკარიოტის ჰიპოთეტური წარმოშობაა  და, სავარაუდოდ, ბიოლოგიური პოპულაცია იყო და არა ერთი ინდივიდი.  ითვლება, რომ LECA იყო პროტისტი ბირთვით, სულ მცირე ერთი ცენტრიოლით და ფლაგელით , ფაკულტატურად აერობული მიტოქონდრიებით, სქესით ( მეიოზი და სინგამია ), მიძინებული კისტით ქიტინის ან ცელულოზის უჯრედის კედლით და პეროქსისომებით . 

მოძრავ ანაერობულ არქეანსა და აერობულ ალფაპროტეობაქტერიას შორის ენდოსიმბიოზურმა კავშირმა წარმოშვა LECA და მიტოქონდრიის მქონე ყველა ეუკარიოტი . მეორე, გაცილებით გვიანდელმა ენდოსიმბიოზმა ციანობაქტერიასთან წარმოშვა მცენარეების წინაპარი, ქლოროპლასტებით . 

არქეებში ეუკარიოტული ბიომარკერების არსებობა არქეულ წარმოშობაზე მიუთითებს, გარდა მიტოქონდრიული დნმ-ისა, რომელიც ბაქტერიული წარმოშობისაა. Promethearchaeota archaea-ს გენომებში უამრავი ეუკარიოტული ხელმოწერის ცილოვანი გენია, რომლებიც გადამწყვეტ როლს ასრულებენ ციტოჩონჩხისა და ეუკარიოტებისთვის დამახასიათებელი რთული უჯრედული სტრუქტურების განვითარებაში. 2022 წელს კრიოელექტრონულმა ტომოგრაფიამ აჩვენა, რომ Promethearchaeota archaea-ს აქვს აქტინზე დაფუძნებული რთული ციტოჩონჩხი, რაც ეუკარიოტების არქეული წარმოშობის პირველ პირდაპირ ვიზუალურ მტკიცებულებას წარმოადგენს. 

ნამარხები

ეუკარიოტების წარმოშობის დროის დადგენა რთულია, თუმცა აქამდე აღმოჩენილი ყველაზე ადრეული მრავალუჯრედიანი ეუკარიოტის, ჩრდილოეთ ჩინეთში მცხოვრები Qingshania magnifica- ს წარმოშობის დროის დადგენა, რომელიც 1,635 მილიარდი წლის წინ ცხოვრობდა, მიუთითებს, რომ გვირგვინის ჯგუფის ეუკარიოტები გვიან პალეოპროტეროზოულ ( სტატერიულ ) პერიოდში წარმოიშვნენ. ჩრდილოეთ ჩინეთში მცხოვრები ყველაზე ადრეული ცალსახა ერთუჯრედიანი ეუკარიოტები, Tappania plana , Shuiyousphaeridium macroreticulatum , Dictyosphaera macroreticulata , Germinosphaera alveolata და Valeria lophostriata , დაახლოებით 1,65 მილიარდი წლის წინ ცხოვრობდნენ. 

ზოგიერთი აკრიტარქი ცნობილია სულ მცირე 1.65 მილიარდი წლის წინანდელით, ხოლო ნამარხი, გრიპანია , რომელიც შესაძლოა წყალმცენარე იყოს, 2.1 მილიარდი წლისაა.  „ პრობლემური“  დისკაგმას ნამარხი 2.2 მილიარდი წლის წინანდელ პალეოსოლებში იქნა ნაპოვნი . 

პრობლემური  Diskagma buttonii- ს რეკონსტრუქცია , ხმელეთის ნამარხი, რომლის სიმაღლე 1 მმ-ზე ნაკლებია და დაახლოებით 2.2 მილიარდი წლის წინანდელი ქანებიდან არის აღებული.

ნეოარქის ნამარხი Thuchomyces სოკოებთან გარკვეულ მსგავსებას ავლენს. ის განსაკუთრებით ჰგავს პრობლემურ ნამარხს Diskagma-ს  ^, ჰიფებითა და მრავალი დიფერენცირებული შრით.  თუმცა, ის ყველა სხვა შესაძლო ეუკარიოტზე 600 მილიონ წელზე მეტით უფროსია და მისი „ეუკარიოტული მახასიათებლების“ უმეტესობა არ არის დამახასიათებელი მხოლოდ ამ კლადისთვის, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის თითქმის დანამდვილებით მიკრობული ხალიჩაა. 

პალეოპროტეროზოიკის შავ ფიქლებში აღმოჩენილია სტრუქტურები, რომლებიც, სავარაუდოდ, „დიდ კოლონიურ ორგანიზმებს“ წარმოადგენენ, მაგალითად , გაბონში ფრანცვილის B ფორმაცია , რომელსაც „ ფრანცვილის ბიოტას “ უწოდებენ და რომლის ასაკი 2.1 მილიარდი წელია.  თუმცა, ამ სტრუქტურების ნამარხებად სტატუსი სადავოა, სხვა ავტორები ვარაუდობენ, რომ ისინი შესაძლოა ფსევდონამარხებს წარმოადგენდნენ .  უძველესი ნამარხები, რომლებიც ცალსახად შეიძლება მივაკუთვნოთ ეუკარიოტებს, ჩინეთის რუიანგის ჯგუფიდანაა, რომელიც დაახლოებით 1.8-1.6 მილიარდი წლის წინანდელია.  თანამედროვე ჯგუფებთან აშკარად დაკავშირებული ნამარხები დაახლოებით 1.2 მილიარდი წლის წინ ჩნდება წითელი წყალმცენარეების სახით, თუმცა ბოლოდროინდელი კვლევები ვარაუდობენ ვინდჰიას აუზში ნამარხი ძაფისებრი წყალმცენარეების არსებობას, რომლებიც შესაძლოა 1.6-1.7 მილიარდი წლის წინანდელი იყოს. 

ავსტრალიურ ფიქლებში სტერანების , ეუკარიოტებისთვის სპეციფიკური ბიომარკერების , არსებობა ადრე მიუთითებდა, რომ ამ ქანებში ეუკარიოტები იმყოფებოდნენ, რომელთა ასაკი 2.7 მილიარდი წელია,  თუმცა, ეს არქეული ბიომარკერები უარყოფილ იქნა, როგორც გვიანდელი დამაბინძურებლები.  ბიომარკერების უძველესი ვალიდური ჩანაწერები მხოლოდ დაახლოებით 800 მილიონი წლისაა.  ამის საპირისპიროდ, მოლეკულური საათის ანალიზი მიუთითებს სტეროლების ბიოსინთეზის გაჩენაზე ჯერ კიდევ 2.3 მილიარდი წლის წინ.  სტერანების, როგორც ეუკარიოტული ბიომარკერების ბუნება, კიდევ უფრო რთულდება ზოგიერთი ბაქტერიის მიერ სტეროლების წარმოებით . 

ეუკარიოტები შესაძლოა ეკოლოგიურად დომინანტურები გაცილებით გვიან გახდნენ; 800  მილიონი წლის წინ ზღვის ნალექებში თუთიის შემადგენლობის მასიური ზრდა მიეწერება ეუკარიოტების მნიშვნელოვანი პოპულაციების ზრდას, რომლებიც პროკარიოტებთან შედარებით უპირატესად მოიხმარენ და შეიწოვენ თუთიას , მათი წარმოშობიდან დაახლოებით მილიარდი წლის შემდეგ (უგვიანეს).

რაკლამა  -  მომზადება ვოკალში -  პროფესიონალი მომღერალი ოპერის სოლისტი მრავალი კონკურისის ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს ვოკალში საოპერო, კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება, დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით, სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მისწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949

                              დაღესტანი

                                                          
                                                  კავკასიური პოლიტიკა

სრული სახელწოდება დაღესტნის რესპუბლიკა (რუს. Респу́блика Дагеста́н) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში.

დედაქალაქი — ქალაქი მახაჩყალა.

ძირითადი ტერიტორია ესაზღვრება სამხრეთით აზერბაიჯანს, სამხრეთ-დასავლეთით — საქართველოს, აგრეთვე დასავლეთით — ჩეჩნეთს, ჩრდილო-დასავლეთით — სტავროპოლის მხარეს და ჩრდილოეთით — ყალმუხეთის რესპუბლიკას.

შეიქმნა 1921 წლის 20 იანვარს.

რუსეთის უდიდესი რესპუბლიკა ჩრდილოეთ კავკასიაში, როგორც მოსახლეობის, ისე ტერიტორიის მხრივ

სიტყვა „დაღესტანი“, ან „დაღსტანი“ ნიშნავს „მთების ქვეყანას“, მომდინარეობს თურქული სიტყვისგან dağ („დაღ“), რაც ნიშნავს მთას და სპარსული სუფიქსის მნიშვნელობიდან — „ქვეყანა“. სპარსულად და არაბულადმისი სახელია داغستان‎ („დაღსთან“).

• ხუნძურად 
• დარგუულად 
• ლეზგურად 
• ლაკურად
• თაბასარანულად 

ხალხი	მოსახლეობა 2002 წელს, ად.	მოსახლეობა 2010 წელს ად.
ხუნძები	758 400 (29,4 %)	900 000
დარგუელები	425 500 (16,5 %)	700 000
ყუმუხები	365 800 (14,2 %)	600 000
ლეზგები	336 300 (13,1 %)	550 000
ლაკები	139 700 (5,4 %)	210 000
თაბასარანელები	110 200 (4,3 %)	155 672
ნოღაელები	36 200 (1,4 %)	40 400
აღულები	23 300 (0,9 %)	28 100
რუთულელები	24 300 (0,9 %)	27 800
წახები	8200	9800
თათები	1100	500

ბოლო დროს დაღესტან ჩეჩნეთის ხელოვნური აჟიაოტაჟის და დაპირისპირების გამო რომელიც დაყავი და იბატონეს პოლიტიკური ფილოსოფიით აისხნება კრემლის პოლიტიკით გთავაზობთ ვიეოს იხ. ქვემოთ