ოლმეკები
ოლმეკური თავი სამიდა ერთერთი სან-ლორენსო-ტენეჩლიტანა, 1200 - 900 ჩვ. წ. აღ.
ოლმეკები ( / ˈɒlmɛk s , ˈoʊl - / ) ანუ ოლმეკები წარმოადგენდნენ ადრეულ მსხვილ მესოამერიკულ ცივილიზაციას, რომელიც აყვავდა თანამედროვე მექსიკის შტატებში, ვერაკრუსსა და ტაბასკოში , დაახლოებით ძვ . წ. 1200 - დან 400 წლამდე , მეზოამერიკის ჩამოყალიბების პერიოდში . თავდაპირველად ისინი განვითარდნენ სან-ლორენცო ტენოჩტიტლანში , მაგრამ ძვ. წ. მე-10 საუკუნეში , სან-ლორენცოს დაცემის შემდეგ, ლა ვენტაში გადავიდნენ . [დაახლოებით ძვ. წ. 400 წლისთვის ოლმეკების ცივილიზაციის ძირითადი ცენტრები მიტოვებული იყო და ოლმეკების ცენტრალური ნაწილის აღმოსავლეთი ნახევრის მოსახლეობა მკვეთრად შემცირდა. ამ ტერიტორიაზე დასახლების სიმჭიდროვე გაცილებით დაბალი დარჩა, ვიდრე ოლმეკების დომინირების პიკზე იყო და მხოლოდ პერიოდული დასახლება შეინიშნება გაცილებით გვიანდელ პერიოდამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ოლმეკების კულტურული სტილი შემცირდა, მათი ტრადიციის ელემენტები გაგრძელდა მემკვიდრე საზოგადოებებში.
იხ. ვიდეო
ეს ცივილიზაცია ყვაოდა ჩვენს ერამდე 1500-400 წლებში. ეს იყო პირველი მესოამერიკული ცივილიზაცია, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა აქ შემდგომი ცივილიზაციების განვითარებას. სხვა მომდევნო, უახლოესი საზოგადოებების მსგავსად, ვარაუდობენ, რომ ოლმეკებიც ასრულებდნენ სისხლის გამოშვების რიტუალს და თამაშობდნენ ბურთს.
,,მებრძოლი'' ქანდაკება ოლმეკების ეპოქის, 1400 - 400 ჩვ. წ. აღ.
ოლმეკებისათვის დამახასიათებელი ყველაზე ცნობილი ასპექტია მათი ხელოვნების ნიმუშები, კოლოსალური ზომის თავები. მე-19 საუკუნის ბოლოსა და მე-20 საუკუნის დასაწყისში, ოლმეკების არტეფაქტები იყიდებოდა კოლუმბამდელი ხელოვნების მაღაზიებშიც კი. ოლმეკების ხელოვნების ნიმუშები მიჩნეულია ყველაზე გასაოცრად და ლამაზად უძველეს ამერიკულ ნიმუშებს შორის, უფრო მეტიც, ისინი მსოფლიო შედევრებს შორის იკავებენ ადგილს.
იხ. ვიდეო - Africans built America’s first civilization - The Olmecs are called the “mother culture” of Mesoamerica—but their stone heads tell a hidden truth. With wide noses, full lips, and features linked directly to Africa, these monuments spark one question: were Africans in America first?
ოლმეკების „ჰართლენდი“ — ამ ტერმინით მოიხსენიებენ არგეოლოგები მექსიკის ყურის სანაპირო დაბლობებს, სადაც დაიბადა ოლმეკების ცივილიზაცია. ამ ტერიტორიას ახასიათებს ჭაობები, პატარა გორაკები, ქედები და ვულკანები. ჩრდილოეთით ის შემოსაზღვრულია ტუშტლასის მთებით. აქ ოლმეკებმა ააშენეს ქალაქი-სალოცავების კომპლექსები: სან-ლორენცო-ტენოჩტიტლანი, ლა-ვენტა, ტრე-საპოტესი და ლაგუნა-დე-ლოს-კეროსი.
დიდი პირამიდა ლა-ვალეტა (ტობალო)
ჩვენთვის დაზუსტებით არაა ცნობილი ოლმეკების ცივილიზაციის მზის ჩასვენების მიზეზი. ერთი, რაც ცნობილია, ისაა, რომ ძვ.წ. 400-350 წლებში “ოლმეკების ჰართლენდის” აღმოსავლეთ ნაწილი მოსახლეობისგან დაცარიელდა და ეს ტერიტორია დაუსახლებელი დარჩა ჩვ.წ. მე-19 საუკუნემდე. ტერიტორიის ასეთი დეპოპულაცია განპირობბული იყო “გარემოს ძალზე სერიოზული ცვლილებით, რომელშიც სერიოზული გახდა მსხვილი ფერმერული აქმიანობის წარმოება”. ოლმეკები კი მთლიანად დამოკიდებულნი იყვნენ სოფლის მეურნეობაზე, ნადირობასა და შემგროვებლობაზე. მეცნიერების აზრით, ეს ცვლილებები გამოწვეული იყო ტექტონიკური ძვრებით ან მდინარეების დაშლამვით
ლა- ვალეტა – ს ოლმეკის კულტურის ცენტრი, „დიდი პირამიდისგან“ არც თუ ისე შორს, გადაშლილია ფართო და ქვის ოთახი, რომელსაც ესაზღვრება ყველა მხრიდან, ვერტიკალურად მდგომი ბაზალტის სვეტები. შუაში იდგა რაღაც გაუგებარი სტრუქტურა - პლატფორმა, რომელიც აშენდა იგივე ქვის სვეტებისგან. ”ჩვენ გაინტერესებთ ამ უცნაური შენობის დანიშნულება,” იხსენებს სტრინლინგი. - ყველაზე გულდასაწყვეტი რამ ითქვა ხმამაღლა, მაგრამ ჩემს გულში ყველას საუკეთესოს იმედი ჰქონდა. ჩვენს წინაშე ფართო შესაძლებლობები იყო. ”ლა ვენტას ძველი მცხოვრებლების მიერ ამ ქვის პლატფორმის მშენებლობაზე დახარჯული შრომის მთლიანი რაოდენობა მიუთითებს მის მნიშვნელობაზე.”
როდესაც პლატფორმა გაიწმინდა, არქეოლოგების წინაშე გამოჩნდა ერთგვარი ბაზალტიკური სახლი, რომელიც ნახევრად მიწაში იყო ჩაფლული. მისი გრძელი მხარე შედგებოდა ცხრა სწორკუთხა სვეტისაგან, ხოლო ხუთი მხრიდან ხუთი მხრიდან. ზემოდან, ეს მართკუთხა სტრუქტურა გადახურული იყო იმავე ბაზალტის საყრდენების ბოძებით. "სახლს" არც ფანჯრები ჰქონდა და არც კარები. უძველესი მშენებლები ნაღმტყორცნების და ნებისმიერი სპეციალური საკინძების დახმარების გარეშე, იმდენად ოსტატურად ეკიდებოდნენ ერთმანეთს გიგანტურ ქვის სვეტებს ერთმანეთთან, რომ თაგვი ვერ შევიდოდა მათ შორის. თითოეული მათგანი იწონიდა თითქმის ორ, ან თუნდაც სამ ტონას და ჰქონდა სიგრძე 3 მეტრი, რომლის დიამეტრი 30 სანტიმეტრია. ხელით ვინჩისა და ძლიერი თოკების დახმარებით, მუშებმა დაიწყეს იდუმალი შენობის ზემოდან გაყვანა. ოთხი ბაზალტის საყრდენის ამოღების შემდეგ, სახურავში არსებული ხვრელი ისეთი ფართო გახდა, რომ შეიძლება გარისკვეს, სადაც გარბოდა იქ, სადაც მრავალი საუკუნის წინ ლა-ვალეტა- ს ქურუმების მიერ ფართო კედლები იყო დაფარული სქელ შავი სამრხი.
ალტერნატიული წარმოშობის სპეკულაციები
2018 წლის მონაცემებით, ოლმეკების ნეშტებზე ჩატარებულმა მიტოქონდრიულმა დნმ-ის კვლევებმა, ერთი სან-ლორენცოდან და მეორე ლომა-დელ-ზაპოტედან, ორივე შემთხვევაში „A“ დედისეული შტოს გამორჩეული მუტაციების ცალსახა არსებობა აჩვენა. ანუ, ოლმეკების დედისეული წინაპრები არა აფრიკაში, არამედ ამერიკაშია, რადგან ისინი კონტინენტის მკვიდრი მოსახლეობისთვის დამახასიათებელი ხუთი მიტოქონდრიული ჰაპლოჯგუფიდან ყველაზე მრავალრიცხოვანს იზიარებენ: A, B, C, D და X.
რეკლამა - მომზადება ვოკალში - პროფესიონალი მომღერალი ოპერის სოლისტი მრავალი კონკურისის ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს ვოკალში საოპერო, კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება, დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით, სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77, 5977 872 64
ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი, თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება, აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949
