ბოსტნეული კულტურები

                 ბოსტნეული კულტურები

                                               

                                              ბოსტნეული ფილიპილენების გაზრობაზე

ბოსტნეული კულინარიული ტერმინია - აღნიშნავს მცენარეები, რ-აც საჭმელად იყენებენ. ბოტანიკის თვალასაზრისით საკვებად ვარგისი მცენარე  არის სადაც შეძლება შევიდეს კენკრაც და ხილი. განეკუთვნება 10 ოჯახს:

• ჯვაროსანნი — კომბოსტო, ჭარხალი, თალგამურა (მიწამხალა), თალგამი, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, პირშუშხა, წიწმატი;
• ქოლგოსანნი — სტაფილო, ოხრახუში, ძირთეთრა, ნიახური, ცერეცო;
• გოგრისებრნი — გოგრა, კიტრი, ნესვი, საზამთრო;
• ძაღლყურძენასებრნი — პამიდორი, წიწაკა, ბადრიჯანი, ფიზალისი;
• პარკოსნები — ცერცვი, ბარდა, ლობიო;
• შროშანასებრნი — ხახვი, ნიორი, პრასა, ჭლიკვი, ღანძილი, სატაცური;
• რთულყვავილოვანნი — სალათა, არდი, ძირშავა, არტიშოკი, ტარხუნა;
• ჯიჯლაყასებრნი — ჭარხალი, ისპანახი;
• მატიტელასებრნი — რევანდი, მჟაუნა;
• მარცვლოვანნი — ტკბილი სიმინდი.

იხ. ვიდეო

სიცოცხლის ხანგრძლივობის მიხედვით განარჩევენ ერთწლოვან, ორწლოვან და მრავალწლოვან ბოსტნეული კულტურებს. საჭმელად გამოსაყენებელი ორგანოების მიხედვით ბოსტნეული კულტურები იყოფა 4 ჯგუფად: ფოთლიანები — კომბოსტო, კამა, ოხრახუში, სალათა, ისპანახი და სხვა; ნაყოფიანები — კიტრი - უხვად შეიცავს კალიუმს, კალციუმს, რკინას, ფოსფორს, იოდს, კაროტინს, და სხვ. სასარგებლო ნივთიერებას, დიდი ხანია კიტრს იყენებენ კოსმეტოლოგიაში მისი წვენი აქრობსჭორფლებს, ფერიმჭალებს, პიგმეტურ ლაქებს, სპეციალისტების რჩევითძირად ღირებულ პროცედურებთან ერთად სასურველია სახე გაიწმინდოთ კიტრით. გთავაზობთ სახის კანის გასაახალგაზრდავებე და გამწენდ რეცეპტს - მსხვილად გახეხილი კიტრი ჩაყარეთ ბოთლში და დაასხით სპირტი(არაყი)2 კვირადადგით მზეზე, ამ ნაყენით დღეში 2 ჯერ გაიწმინდეთ სახე. კიტრი ხელს უწყობს საკვების სწრაფად ათვისებას და ორგანიზმიდან ზედმეტი სითხის გამოდევნას. გასანკუთრებით რეკომენდებულია კუჭნაწლავის (როგორც გამხსნელი საშუალების( ღვიძლისა და თირკმელების დიარეების დროს. პროტონდიტის თმის ცვენის, ნერვიულობისა და ათეროსკლეროზის დროს.ყოველდღე დალიეთ 100მლგრ ახალგამოწურული კიტრის წვენი. ეფექტის გასაძლიერებლად დაამატეთ პომიდვრის, ნისრვის 20:201 ან შავი მოცხარის ვაშლის, გრეიფუტის, წვენი 2:211.

მაღალი ტემპერატურის დროს დღეში 3 - 4-ჯერ მიიღეთ კიტრისწვენისა და თაფლის ნაყენი.

 ნესვი, საზამთრო, პამიდორი, ბადრიჯანი, ლობიო, სიმინდი და სხვა; ძირხვენები — თალგამურა, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, სტაფილო, ჭარხალი და სხვა; ბოლქვიანნი — ხახვი, პრასა, ნიორი. მრავალწლოვანებს გამოყოფენ ცალკე ჯგუფად. ბოსტნეული კულტურები შეიცავს ვიტამინებს, აგრეთვე ნახშირწყლებს, ცილებს, ცხიმებს. ხახვში, ნიორში, ბოლოკსა და სხვა შემავალ ფიტონციდებს ახასიათებთ ბაქტერიციდული თვისებები. თითქმის ყველა ბოსტნეული ძვირფასი საკონსერვო ნედლეულია. ბოსტნეული კულტურების უმეტესობა ტროპიკული და სუბტროპიკული წარმოშობისაა, ბევრი მათგანი სითბოს მოყვარულია და მოითხოვს ნაყოფიერსა და ტენიან ნიადაგს. საქართველოში ბოსტნეული კულტურები ძველთაგანვე ფართოდაა გავრცელებული.

კულინარი

დაბალანსებული დიეტა, პირველ რიგში, გულისხმობს გემრიელი, კარგად მომზადებული საკვების დროულ და სწორად ორგანიზებულ მიწოდებას, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა საკვებ ნივთიერებებს, რომლებიც აუცილებელია მისი ნორმალური განვითარებისათვის. დიეტაში სხვადასხვა ბოსტნეულის კომბინაციამ სასარგებლო გავლენა მოახდინა სხეულზე, ზრდის თითოეული ვიტამინის ასიმილაციის პროცენტს ცალკე. დაბალანსებული დიეტის ორგანიზებაში მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება ბოსტნეულს - ყოველდღიური დიეტის აუცილებელ და არსებით ნაწილს, ვიტამინების საწყობებსა და სხვა ორგანულ და მინერალურ ნივთიერებებს.

ბოსტნეულში ნახშირწყლებია. ბოსტნეულში ცილის შემცველობა მნიშვნელოვნად დაბალია, ვიდრე ხორცში, და მათში ცხიმი თითქმის არ შეიცავს. ბოსტნეულის ძირითადი მნიშვნელობა ის არის, რომ ისინი შეიცავს ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებს: ვიტამინებს (ვიტამინი C, კაროტინი, ფოლიუმის მჟავა), მინერალები, ორგანული მჟავები, ბოჭკოვანი და პექტინი .

ბოსტნეულის ჭამის დროს მცირდება ტოქსინების მოქმედება ადამიანის სხეულზე. ბოსტნეული ამცირებს გულის დაავადებებისა და კიბოს განვითარების რისკს. მეცნიერები ირწმუნებიან, რომ მწვანე და ყვითელი ბოსტნეული ხელს უწყობს კიბოს განვითარებას .

ბოსტნეული გამოიყენება დიეტურ საკვებში. ჯანმრთელმა ზრდასრულმა უნდა მოიხმაროს მინიმუმ 600 გრ ბოსტნეული დღეში .

ანტინივთიერება

                         ანტინივთიერება 

                      

                                                    ატომის სტრუქტურა ანტინივთიერებაში

საწინააღმდეგო ნაწილაკებისგან შემდგარი ნივთიერება, რომელიც სტაბილურად არ წარმოიქმნება (სადამკვირვებლო მონაცემები არ მიუთითებს ანტიმატერიის აღმოჩენაზე ჩვენს გალაქტიკასა და მის მიღმა . ანტიმეტერიის ბირთვები შედგება ანტიპროტონებისა და ანტინეიტრონებისგან, ხოლო გარსი შედგება პოზიტრონებისაგან .

მატერიისა და ანტიმეტერიის ურთიერთქმედება ანიჰილიზაციას განიცდიან, და იქმნება მაღალი ენერგიის ფოტონები ან ნაწილაკ-ანტინაწილაკის  წყვილი.

ჩვენს მიერ დაკვირვებული სამყაროს ნაწილში არ აღმოჩნდა ანტიმეტრიის მნიშვნელოვანი დაგროვება , თუმცა, მიმდინარეობს მსჯელობები იმის შესახებ, მოიცავს თუ არა სამყარო თითქმის ექსკლუზიურად მატერიას, და არსებობს თუ არა სხვა ადგილები შევსებული, პირიქით, თითქმის მთლიანად ანტიმეტრით. სამყაროში მატერიისა და ანტიმეტრიის ასიმეტრია ფიზიკის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გადაუჭრელი პრობლემაა (იხ. სამყაროს ბარიონური ასიმეტრია). ვარაუდობენ, რომ ასიმეტრია წარმოიქმნა დიდი აფეთქების შემდეგ წამის პირველ ფრაქციებში.

იხ. ვიდეო

ანტიმტერის არსებობის შესახებ პირველი თეორიების გამოცხადებიდან მას შემდეგ, რაც მეცნიერებს შესაძლებლობა მიეცათ ემპირიულად შეესწავლათ მისი თვისებები  უპასუხონ კითხვას - რატომ არსებობს სამყარო? "ანტიმეტერიის" მცნება წარმოიშვა სამეცნიერო წრეებში მე -19 საუკუნის ბოლოს და 1928 წელს ლეგენდარულმა ბრიტანელმა ფიზიკოსმა პოლ დირაკმა შეიმუშავა თეორია, რომლის თანახმად, მატერიასა და ანტიმატერიას ერთნაირი თვისებები აქვთ,  მუხტის გარდა,  ახლანდელი კვლევის თანახმად, რომლის შედეგებიც გამოქვეყნდა ჟურნალში Nature, მეცნიერებმა შეძლეს ანტი-წყალბადის ნაწილაკების დაჭერა და მათი არსებობის გახანგრძლივება დიდი ხნის განმავლობაში, რაც მათ აძლევდა საშუალებას ანალიზი გაეკეთებინათ თავიანთი სტრუქტურის შესახებ. ცნობილია, რომ სამყაროში თითოეულ ნაწილაკს აქვს თავისივე ანტინაწილაკები , იდენტური (ანუ სიმეტრიული) მას ყველა თვისება მსგავსი აქვთ, მაგრამ საპირისპირო მუხტით. შესაბამისად, ანტიმატერიაში არსებული ელექტრონისა და პროზიტრონის ანალოგიურად   პოზიტრონი და ანტიპროტონი, რომლებიც ერთად ქმნიან ანტიატომს - ანტიწყალბადს. პრობლემა ის არის,რომ   ანტიმატერია ძალიან არასტაბილურია და, ჩვეულებრივ ნივთიერებებთან ურთიერთობისას, ნაწილაკებსა და ანტინაწილაკებისას   ანიჰილიზიაცია წარმოიშვება და  მაღალი ენერგიის ფოტონები ან წყვილი ნაწილაკა-ატინაწილაკების წყვილი. ამ მომენტში სამყაროს ერთ – ერთი უდიდესი საიდუმლოა: თუ სამყაროს წარმოშობისას  შეიქმნა იგივე ოდენობა მატერია და ანტიმატერია, მაშინ რატომ არ გაქრა იგი განადგურების შედეგად? ექსპერიმენტულად ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად და დაადასტუროს დისერტაცია მატერიისა და ანტიმეტრიული თვისებების მახასიათებლების შესახებ, შვეიცარიის ცერნის ლაბორატორიაში მომუშავე საერთაშორისო სპეციალისტთა ჯგუფს დასჭირდა ანტი-წყალბადის ატომის ხაფანგი და მისი არსებობის გახანგრძლივება საკმაოდ გრძელი პერიოდის განმავლობაში. 2010 წელს, Alpha– ს პროექტის გუნდმა მოახერხა 38 ანტიწყალბადი  ატომის ჩასმა "ვაკუუმური ხაფანგში", გაყოფილი წამით; 2011 წელს მათ გაიმეორეს ექსპერიმენტი, მაგრამ ამჯერად მათ მოახერხეს  მხოლოდ 1000 წამზე მეტი გაჩერება. თანდათანობით, ფიზიკოსებმა შეძლეს ანტიმატერიის თვისებების ანალიზის დაწყება, რაც, ალფა პროექტის ერთ-ერთი თანამშრომლის თქმით, ამ ექსპერიმენტის საწყისი მიზანი იყო. ”თითქმის 20 წელი დაგვჭირდა იმის შესწავლა, თუ რამდენად იდენტურია მატერიისა და ანტიმეტრის თვისებები, ახლა კი ექსპერიმენტულად პასუხი შეგვიძლია,” - თქვა პროექტის მონაწილე ჯეფრი ჰანგსტმა BBC– სთან ინტერვიუში.

იხ. ვიდეო

ახმედ ხალდოს ძე ზაკაევი

              ახმედ ხალიდოს ძე ზაკაევი

                    

                                                   ფოტო ახმედ ზაკაევის. გადაღებული 2002წ

(ჩეჩ. ზაქაევი ხალიტან ვოხ ახმად; 1959 წლის 26 აპრილი, სოფ. კიროვსკი, ტალდი-კურგანის რაიონი, ყაზახეთის სსრ) - იჩკერიის არაღიარებული ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ბრიგადის გენერალი. კულტურის მინისტრი და ჩრი- ს მინისტრის მოადგილე, 1996 წლიდან - CRI საგარეო საქმეთა მინისტრი. 2007 წლის ნოემბერში ჩეჩნეთის ემიგრაციის ნაწილი გამოცხადდა არარსებული ჩრი- ს ”პრემიერ მინისტრად”.

2002 წლის იანვრიდან ცხოვრობს დიდ ბრიტანეთში. ამავე წელს, რუსეთის ფედერაციის გენერალურმა პროკურატურამ დაადანაშაულა ზაქაევი 1991 წელს 2001 წლამდე ბანდების შექმნისთვის, რომლის რიცხვი 300-დან 1,500 მილიციამდე იყო, ასევე ტერორისტული და ჩვეულებრივი დანაშაულები . რუსეთის ხელისუფლებამ სცადა მისი ექსტრადიცია რუსეთის ფედერაციაში . 2003 წელს ლონდონის სასამართლომ უარყო ზაქაევის ექსტრადიციის მოთხოვნა, ბრალდებას უწოდებდა პოლიტიკურად მოტივირებულ და გამოხატავდა შიშებს, რომ ზაქაიევს შეიძლება აწამებდნენ რუსეთში ექსტრადირების შემთხვევაში .

2003 წლის ბოლოს, ზაკაევმა მიიღო პოლიტიკური თავშესაფარი დიდ ბრიტანეთში და ამჟამადაც იქ ცხოვრობს.  იხ. ვიდეო ,, რუსეთი მზად არის დასაშლელად''

ასტროფიზიკა

                                  ასტროფიზიკა

               

ორი  წარმოდგენილი ოპტიკური სპექტრის: ზემოთ ,, ბუნებრივი'' (ხილული სპექტროსკოპი), ქვემოთ - როგორც დამოკიდებული ინტესივობის ტალღის სიგრძეზე. ნაჩვენებია კომბონირებული სპექტრული გამოსხივება მზის. აღნიშნულია შთანთქმის ხაზები ბალმერის სერიის წყალბადის.

ასტრონომიის განყოფილება რ-იც იკვლევს ფიზიკის და ქიმიის პრინციპებს ასტრონომიული ობიექტების (ბერძნ. ἀστήρ - ასტრო ვასრკვლავი და  φυσικά - ,, ბუნება ;;) ისეთი ასტრონიმიული  ობიექტებს იკვლევს როგორებიც არის ვარსკვლავები, გალაქტიკები, ეკზოპლანეტები და სხვ. ფიზიკური მატერიის თვისებებს ყველა მაშტაბის  და მათი წარმოშობას სამყაროში სწავლობს კოსმოსგონია.

იხ. ვიდეო

დაკვირვებითი ასტრონომია არის ასტრონომიული მეცნიერება, ის მოიცავს ჩაწერილ მოცემებს. თეორიულ ასტროფიზიკასთან კონსტრანტში, რომელიც მოიცავს გაზომნვადი შედეგის ფიზიკური მოდელის აღმოჩენას. ის ციურ სცხეულებზე ტელესკოპით და სხვა ახვა აპარეტებით დაკვირბების პრაქტიკაა.

დაკვირვებითი ასტროფიზიკის ძირითადი დაკვირვებები ელექტრომაგნიტური სპექტრით ხორციელდება.

                                                            

                                                                             რადიტელესკოპი РТФ-32

• რადიო ასტრონომია შეისწავლის რადიაციას რომლის გამოსხივებაც რამდენიმე მილიმეტრს უდრის. კვლევის სამაგალითო არეალია რადიოტალღები, როგორც ყოველთვის ის იმიტირებულია ისეთი ცივი ობიექტებით როგორიცაა ინტერსტერალური გაზი და ქვიშის ღრუბლები; კოსმოსური მიკროტალღოვანი ფონის რადიაციის ფერი წითელია თუ ის დიდი აფეთქების, პულსარის ან სუპერნოვადან მოდის. ასეთი კვლევებისთვის საჭიროა უზარმაზარი რადიოსკოპები.

• ინფრაწიტელი ასტრონომია შეისწავლის ისეთ რადიაციულ გამოსხივებას რომელიც იმდენად დიდია რომ შეუიარაღებელი თვალითაც კი შესამჩნევია, მაგრამ ასევე ეს გამოსხივებები რადიოტალღებზე პატარაა პატარაა. ინფრაწითელი დაკვირვებები როგორც წესი ხორციელდება ტელესკოპებით რომლებიც ძალიან გავს ოპტიკურ ტელესკოპებს. ვარსკვლავებზე ცივი ობიექტები (უმეტეს წილად პლანეტები) შეისწავლება ინფრაწითელი ასტრონომიით.

• ოპტიკური ასტრონომია ასტრონომიის ყველაზე ძველი დარგია. ამ დარგში სპეცტროსკოპები ყველაზე მეტად გამოყენებადი ინსტრუმენტია. დედამიწის ატმოსფერო ოპტიკურ ობსერვარტორიებს ხელს უშლის, ამიტომ მაღალი ხარისხის სურათების და გამოსახულებების მისაღებად გამოიყენება კოსმოსური ტელესკოპები და ადაპტირებული ოპტიკები. ტალღის ასეთი სიდიდე განაპირობებს იმას რომ ციური სხეულები უკეთ ჩანან ამიტომ ამითომ იკვეთება მათი ქიმიური სპექტრი და შესაძლებელის ხდება ვარსკვლავების, გალაქტიკების და ნებულის ქიმიური შემადგენლობის დადგენა.

• ულტრაიისფერი, რენგენული და გამა სხივების ასტრონომია სეისწავლის ძალიან ენერგიულ პროცესებს როგორებიცაა ბინალური პულსარები, შავი ხვრელები და მაგნეტარები. რადიაციის ეს სახეები დედამიწის ატმოსფეროში ვერ აღწევენ დამათი გამოკვლევა მხოლოდ კოსმოსური ტელესკოპებით არის შესაძლებელი

                                                                         

 ხაზები გვიჩვენებს სუპერ ნოვას აფეთქების დროს მატერიის ამოფრქვევის მიმართულებას და წარმოდგენას გვიქმნის პულსარების ჩამოყალიბებასზე.

თეორიული ასტროფიზიკა იყენბს ხელსაწყოების ფართო ვარიაციებს მაგალითად ანალიტიკური მოდელი (ვარკვლავის თვისებების დასადგენად) და კომპიუტერული სიმულაცია, თვითოეულ მადგანს გააჩნია საკუთარი დადებითი და უარყოფითი. ასნალიტიკური მოდელით შესაძლებელია ვარსკვლავის ზედაპირის შესწავლა ხოლო კომპიუტერული სიმულაცია გამოიყენება ვარსკვლავის შიგნიდან შესასწავლად და იმის გასაგებათ თუ რა ხდება მის გულში. თეორიტიკოსები ასტროფიზიკაში ცდილობენ რომ შექმნან სახვადასხვა ციური სხეულების კომპიუტერული მოდელები (სიმულაციები) და ისე დააკვირდნენ მას. ეს დამკვირვებლებს ეხმარება რომ მიიღონ მონაცემები სხეულების შესახებ და შემდეგ მათი პრაქტიკული შესწავლის გზები აირჩიონ.

იხ. ვიდეო საინტერესო მოსაზრებებია და ერთგვარი ორიგინალურიც 

თეორიტიკოსები ასევე ცდილობენ რომ შეცვალონ სიმულირებული სხეულები ახალი მონაცემების მიღების მიზნით. ამრიგად თეორიტიკოსების მთავარი მიზანია რაც შეიძლება ნაკლები ცვლილების კაკეთება მონაცემების რეალობასთან მორგების მიზნით, რადგან ბევრი ცვლილების გაკეთება მათ მოდელების მიტოვებისაკენ უბიძგებს.

თეორიული ასტროფიზიკა სეისწავლის: სტერალურ დინამიკას და ევოლუციას; გალაქტიკის ფორმაციას და ევოლუციას; მაგნეტოჰიდროდინამიკას; მატერიის დიდი სტრუქტურებს სამყაროში; კოსმოსური რადიაციის წარმოშობას; ზოგად ფარდობითობის თეორიას და ფიზიკურ კოსმოლოგიას, სიმებიანი კოსმოლოგიის და ასტრონაწილაკური ფიზიკის ჩათვლით. ასტროფიზიკური ფარდობითობა ემსახურება შავი ხვრელების და გრავიტაციული ტალთღების შესწავლას.

ზოგ ზოგადად აღიარებულ თეორიებს შეისწავლის თეორიული ასტროფიზიკა, ესენია დიდი აფეთქებია, კოსმოსური ინფლექცია, შავი მატერია, შავი ენერგია და ფიზიკის ფუნდამენტური თეორიები. ხოლო ჭიის ხვრელები მიეკუთვნებიან იმ ჰიპოთეზების და თეორიების რიცხვს რომლებიც არავი დაუდასტურებია და არავის აღმოუჩენია მაგრამ არსებობს მათი არსებობის თეორიული შესაძლებლობა.

ანტიპროტონი

                          ანტიპროტონი

                                          

                                                           ანტიპრტონის სტრუქტურა

პროტონის ანტინაწილაკი. ანტიპროტონის მასა (938,2 მეგევ) და სპინი (1/2) პროტონის მასისა და სპინის ტოლია. ელექტრული მუხტი, მაგნიტური მომენტი, ბარიონული მუხტი და იზოტოპური სპინის მესამე მდგენელი პროტონის შესაბამისი სიდიდეების საპირისპირო ნიშნისაა.

ანტიპროტონის არსებობა იწინასწარმეტყველა ელემენტარული ნაწილაკების თანამედროვე თეორიამ, ექსპერიმენტულად კი აღმოაჩინა ე. სეგრეს ჯგუფმა 1955 წელს ბერკლიში (აშშ) ბევატრონზე სპილენძის ბირთვებისა და 6,3 გევ ენერგიამდე აჩქარებული პროტონების ურთიერთქმედებისას, რის შედეგადაც p, p წყვილები წარმოიშობა. პროტონებთან და ნეიტრონებთან დაჯახებისას ანტიპროტონი განიცდის ანიჰილაციას დიდი ენერგიის მქონე 4-5 π-მეზონის გამოსხივებით.

ასტრონომებმა დედამიწაზე ანტიპოტონის სარტყელი  აღმოაჩინეს. სტატია გამოქვეყნებულია Astrophysical Journal Letters -ში, ხოლო მისი ანაბეჭდი ხელმისაწვდომია arXiv.org– ზე.

იხ. ვიდეო

ცნობილია, რომ როდესაც კოსმოსური სხივები ეჯახება ზედა ატმოსფეროს, წარმოიქმნება მრავალი ელემენტარული ნაწილაკი, რომელთა შორისაა ანტიპროტონები. ვინაიდან ეს უარყოფითად დატვირთული ნაწილაკებია, ისინი მოძრაობენ დედამიწის ძალის ხაზების გასწვრივ, რითაც ქმნიან ერთგვარ ანტიპროტონულ სარტყელს. თუმცა ბოლო დრომდე ვერ მოხერხდა ამ ნაწილაკების დაფიქსირება.

როგორც ახალი გამოკვლევის ნაწილი, მეცნიერებმა გაანალიზეს PAMELA მოწყობილობის მიერ დაბალი ორბიტაზე შეგროვილი მონაცემები ფრენის 850 დღის განმავლობაში. სხვა საკითხებთან ერთად, ამ მოწყობილობას, რომელიც ერთობლივად შეიქმნა რუსეთის, შვედეთის, იტალიისა და გერმანიის მიერ, შეეძლო ანტიპროტონების რეგისტრაცია. ცალკე, მკვლევარებმა შეისწავლეს ინფორმაცია, რომ მოწყობილობა შეგროვდა სამხრეთ ატლანტიკური ანომალიის გავლით ფრენის დროს - რეგიონი, სადაც ვან ალენის გამოსხივების ქამარი ყველაზე ახლოს მდებარეობს დედამიწის ზედაპირთან. ამ რეგიონში, აპარატურა იყო ფრენის მთლიანი დროის 1.7 პროცენტი.

შედეგად, მეცნიერებმა შეძლეს დაადგინონ, რომ სანამ მოწყობილობა იმყოფებოდა ანომალიაში, მან აღრიცხა 28 ანტიპორტონი. ანტიპაწილაკების რეგისტრაციის ეს სიხშირე მნიშვნელოვნად (მასშტაბის რამდენიმე დავალებით) აღემატება ზედა ატმოსფეროში მათი რეგისტრაციის სიხშირეს. მეცნიერთა აზრით, ეს იმის მტკიცებულებაა ანტიპროტონის ქამრის არსებობის შესახებ, რომელიც ანომალიაში დედამიწასთან ახლოსაა. თავად მკვლევარები ხაზს უსვამენ, რომ ანტიპროტონების რაოდენობა დედამიწის მაგნიტური ველის მიერ დატყვევებულ სხვა დატვირთულ ნაწილაკებთან შედარებით ძალიან მცირეა.

Dawn (კოსმოსური ხომალდი)

           Dawn (კოსმოსური ხომალდი)

                     (კოსმოსური ზონდი)

                                          

                                                          კოსმოსური ხომალდის „დაუნის“ ილუსტრაცია

  

(ინგლ. Dawn - აისი) 2007 წლის 27 სექტემბერს გაშვებული ნასას კოსმოსური ზონდი, რომლის მისია ასტეროიდების სარტყლის ორი ყველაზე მასიური წევრის გამოკვლევა იყო: ასტეროიდი ვესტასა და ჯუჯა-პლანეტა ცერერასი. დონმა ვესტას 2011 წელს მიაღწია, ხოლო 2012 წლის სექტემბერში ციური სხეულის ორბიტაზე მუშაობა დაასრულა. მეცნიერთა გათვლებით ზონდი ქარონს 2015 წელს მიაღწევს.

დონი პირველი კოსმოსური ხომალდი იქნება, რომელიც დედამიწისა და მთვარის გარდა ორი პლანეტარული სხეულის ორბიტაზე მოხვდება, და ასევე პირველი, რომელიც ქარონს ეწვევა. ის არის პირველი კვლევითი მისა რ-იც ერთზე მეტი ორბიტის ასევე პირველი მოქედი ასტეოროიდების ზოლში (2011 - 2012წწ) და პირველი ჯუჯა პლანეტის ორბიტაზე გავიდა (2015წ-ს) . მაქსიმალური სიჩქ. აპარატის გახდა 100 000 კმ. სთ

იხ. ვიდეო - NASA's Dawn Mission -- Using Ion Propulsion to Explore New Worlds

2010წ-ს ლაბორატორია რეაქტიული მოძრაობის ნასას კალიფორნიაში განაცხადა, რომ კოსმოსური პაპარატმა დონმა რ-იც იონური ძრავზე მოძრაობს გახდა პირველი ყველაზე სწრაფი კოსმოსური აოარატი, ოდესღაც გაშვებული ადამიანის მიერ გაშვებული კოსმოსში.

ფრენის გეგმა

ფრენა აპარატის

გეგმა ფრენის გათვლილი იყო 8 წელზე გათვალისწინებული იყო სპირალური ტრაექტორია, სამი ბრნვა მზის გარშემო.

2011წ-ს აგვისტოს - 2012წ -მდე იკვლევდა ასტეროიდს ვესტას.

2012წ-ის აგვისტოდან გასვლა ბრუნვით სპირალურად გრავიტაციული ველიდან ვესტოდან და გადასვლა ცერერას ორბიტაზე.

ვესტას სურათი გადაღებული ავტომატური საპლანეტათაშორისო აპარატი ,, დონის მიერ 2011წ-ის 17 ივლისი

2011წ-ის 3 მაისს ზონდმა პირველი ფოტოგრაფია შეძლო ვესტის რ-იც დაშორებული იყო 1,21 მლნ კმ, დაწყო პირველი ეტაპი ასტეროდის კვლევის მაისის განმავლობაში კი ის 640 ათასი - 1 მლნ კმ ხოლო 27 ივლის კი უფრო დაუახლოვდა 16 000 კმ რადრისაც ორი წრე დაარტყა მზეს.

ფოტოსურათი ცერერას

რით იყო საინტერესო  და შედეგებეი ,,დონის '' კვლევებმა აჩვენა, რომ უკიდურეასდ მნიშვნელოვანია მრავლფეროვანი მორფოლოგიური ზედაპირი ვესტას ზედაპირის კვლევებისას: აღმოცენილი იქნა ღრუები, ქანები, კლდეები, ბორცვები და ძალიან დიდი მთა. რეგისტრირებულია ძლიერი დიქოტომია, ანუ ფუნდამენტური განსხვავებაა ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებს შორის. ჩრდილოეთი უფრო ძველი და ძლიერია კრატერებით, ხოლო სამხრეთი უფრო ნათელი და რბილია, აქვს ბაზალტის ლითოლოგია და ჩრდილოეთით მინიმუმ ორჯერ ახალგაზრდაა: მისი ასაკი 1-2 მილიარდი წელია შეფასებული, ხოლო ჩრდილოეთის რელიეფის უძველესი ელემენტები მხოლოდ 4 მილიარდ წელზე ნაკლებია. ანომალიური მუქი ლაქები და ზოლები ზედაპირზე შეესაბამება ვესტას მეტეორიტებში ნაპოვნი მუქი ჩანართებით და მათ წარმოშობას, სავარაუდოდ, შთამბეჭდავ მოვლენებს უძველეს პერიოდში.

დონის ორბიტა ცერცერას გარშემო

„Dawn “ ცერერას ორბიტაზე 2015 წლის 6 მარტს შევიდა „ახალი ჰორიზონტების “ პლუტონზე ჩასვლამდე ოთხი თვით ადრე . ამგვარად, „დაუნი“ პირველი მისია გახდა, რომელმაც ჯუჯა პლანეტა ახლო მანძილიდან შეისწავლა.  თავდაპირველად „დაუნი“ ცერერას გარშემო პოლარულ ორბიტაზე შევიდა და მისი ორბიტის დახვეწა განაგრძო. ამ პერიოდში მან ცერერას პირველი სრული ტოპოგრაფიული რუკა მიიღო. 

2015 წლის 23 აპრილიდან 9 მაისამდე, Dawn შევიდა RC3 ორბიტაზე (როტაციის დახასიათება 3) 13,500 კმ (8,400 მილი) სიმაღლეზე. RC3 ორბიტა 15 დღე გაგრძელდა, რომლის განმავლობაშიც Dawn მონაცვლეობით იღებდა სურათებს და სენსორულ გაზომვებს, შემდეგ კი მიღებული მონაცემები დედამიწას გადასცა.  2015 წლის 9 მაისს, Dawn-მა ჩართო თავისი იონური ძრავები და დაიწყო ერთთვიანი სპირალური დაშვება მეორე რუკების წერტილამდე, Survey ორბიტამდე, რომელიც ცერერასთან სამჯერ უფრო ახლოს იყო, ვიდრე წინა ორბიტა. კოსმოსური ხომალდი ორჯერ გაჩერდა, რათა ცერერას სურათები გადაეღო ახალ ორბიტაზე სპირალური დაშვების დროს.

2015 წლის 6 ივნისს, Dawn-ი ახალ Survey ორბიტაზე 4,430 კმ (2,750 მილი) სიმაღლეზე შევიდა. Survey-ის ახალ ორბიტაზე, Dawn ცერერას გარს ყოველ სამ დედამიწის დღეს უვლიდა.  Survey ფაზა 22 დღეს (7 ორბიტა) გრძელდებოდა და შექმნილი იყო Dawn- ის კადრირების კამერით ცერერას გლობალური ხედის მისაღებად და ხილული და ინფრაწითელი რუკების სპექტრომეტრის (VIR) გამოყენებით დეტალური გლობალური რუკების გენერირებისთვის.

2015 წლის 30 ივნისს, Dawn-მა პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმართაობა განიცადა, როდესაც მის ორიენტაციის სისტემაში ანომალია მოხდა. მან რეაგირება მოახდინა უსაფრთხო რეჟიმში გადასვლით და ინჟინრებისთვის სიგნალის გაგზავნით, რომლებმაც შეცდომა 2015 წლის 2 ივლისს გამოასწორეს. ინჟინრებმა დაადგინეს, რომ ანომალიის მიზეზი Dawn-ის ერთ-ერთ იონურ ძრავასთან დაკავშირებული მექანიკური გიმბალის სისტემა იყო . ცალკე იონურ ძრავაზე გადასვლისა და 2015 წლის 14 ივლისიდან 16 ივლისამდე ტესტების ჩატარების შემდეგ, ინჟინრებმა მისიის გაგრძელების შესაძლებლობა დაადასტურეს. 

2015 წლის 17 აგვისტოს, Dawn შევიდა HAMO ორბიტაზე (მაღალი სიმაღლის რუკების ორბიტა).  Dawn დაეშვა 1,480 კმ (920 მილი) სიმაღლეზე, სადაც 2015 წლის აგვისტოში დაიწყო ორთვიანი HAMO ფაზა. ამ ფაზის განმავლობაში, Dawn აგრძელებდა თითქმის გლობალური რუკების გადაღებას VIR და კადრირების კამერით უფრო მაღალი გარჩევადობით, ვიდრე კვლევის ფაზაში. მან ასევე გადაიღო სტერეო გამოსახულება ზედაპირის 3D-ში გადასაჭრელად.

2015 წლის 23 ოქტომბერს, Dawn-მა დაიწყო ორთვიანი სპირალური მოძრაობა ცერერას მიმართულებით, რათა მიეღწია LAMO ორბიტისთვის (დაბალი სიმაღლის რუკების ორბიტა) 375 კმ (233 მილი) მანძილზე. 2015 წლის დეკემბერში ამ მეოთხე ორბიტაზე მიღწევის შემდეგ, Dawn-ს დაგეგმილი ჰქონდა მონაცემების შეგროვება მომდევნო სამი თვის განმავლობაში მისი გამა-სხივებისა და ნეიტრონული დეტექტორის (GRaND) ​​და სხვა ინსტრუმენტების გამოყენებით, რომლებიც განსაზღვრავდნენ ზედაპირზე შემადგენლობას. 

რუკების შექმნის მიზნების გადაჭარბების შემდეგ, „დაუნმა“ 2016 წლის 2 სექტემბრიდან მეხუთე სამეცნიერო ორბიტაზე, 1460 კმ-ზე (910 მილი), ავიდა, რათა სხვა კუთხიდან დამატებითი დაკვირვებები დაესრულებინა.  „დაუნმა“ სიმაღლის მეექვსე სამეცნიერო ორბიტამდე, 7200 კმ-მდე (4500 მილი), 2016 წლის 4 ნოემბერს დაიწყო ამაღლება, 2016 წლის დეკემბრისთვის მისი მიღწევის მიზნით. უფრო მაღალ სიმაღლეზე დაბრუნებამ ამ სიმაღლეზე მონაცემების მეორე ნაკრების მიღების საშუალება მოგვცა, რაც პირველ პარტიას დამატებისას საერთო სამეცნიერო ხარისხს აუმჯობესებს. თუმცა, ამჯერად კოსმოსური ხომალდი ისეთ ადგილას განთავსდა, სადაც ის სპირალურად არ ბრუნავდა და ცერერას ორბიტაზე იმავე მიმართულებით ბრუნავდა, რამაც საწვავის მოხმარება შეამცირა. 

მისიის დასკვნა

ცერერას მისიის დასრულების შემდეგ ასტეროიდ 2 პალასის გადაფრენა იყო შემოთავაზებული, მაგრამ ოფიციალურად არასოდეს განხილულა; პალასის გარშემო ორბიტაზე მოძრაობა დაუნისთვის შეუძლებელი იქნებოდა პალასის ორბიტის ცერერასთან მიმართებაში მაღალი დახრილობის გამო. 

2016 წლის აპრილში, Dawn-ის პროექტის გუნდმა NASA-ს წარუდგინა წინადადება გაფართოებული მისიის შესახებ, რომლის დროსაც კოსმოსური ხომალდი ცერერასგან ორბიტას დატოვებდა და ასტეროიდ 145 ადეონას 2019 წლის მაისში ჩაუვლიდა,  იმ მოტივით, რომ მესამე ასტეროიდის მონახულებით მიღებული სამეცნიერო სარგებელი შესაძლოა ცერერაზე დარჩენით მიღებულ სარგებელს აღემატებოდეს.  თუმცა, NASA-ს პლანეტარული მისიის უფროსი მიმოხილვის ჯგუფმა წინადადება 2016 წლის მაისში უარყო.  მისიის ერთწლიანი გახანგრძლივება დამტკიცდა, მაგრამ მიმოხილვის ჯგუფმა ბრძანა, რომ Dawn ცერერაზე დარჩენილიყო, იმის თქმით, რომ ჯუჯა პლანეტის გრძელვადიანი დაკვირვებები, განსაკუთრებით პერიჰელიონთან მიახლოებისას , პოტენციურად უკეთეს სამეცნიერო მონაცემებს გამოიღებდა. 

ერთწლიანი გახანგრძლივების ვადა 2017 წლის 30 ივნისს ამოიწურა.  კოსმოსური ხომალდი ცერერას გარშემო უკონტროლო, მაგრამ შედარებით სტაბილურ ორბიტაზე მოათავსეს, სადაც ჰიდრაზინის საწვავი 2018 წლის 31 ოქტომბრისთვის ამოეწურა  და სადაც ის „ძეგლის“ სახით მინიმუმ 20 წლის განმავლობაში დარჩება

რეკლამა  -  მომზადება ვოკალში -  პროფესიონალი მომღერალი ოპერის სოლისტი მრავალი კონკურისის ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს ვოკალში საოპერო, კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება, დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით, სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949

ზამთრის ცურვა

                       ზამთრის ცურვა

                     

                                                              ყინულის წყალში ცურვა

გაკაჟების ერთერთი ფორმა ცურვის სახით ღია გაყინულ წყალში ზამთარში. წყალი ჯერ არ გადასული ყინულის მდგომარეობაში ქვია ცივი - (+15-დან +4°C) უ გავხრიტავთ ყინულს, მაშინ ყინულის ქვეს - (+4 გრადუსი-დან -2). როგორც წესი ჩვეულებრივ მტკნარი წყალში ხდება ხოლმე რ-იც ტემპ-რა 0 - დან +4 გრადუსამდეა. 

იხ.ვიდეო

ზღვაზე, წყალი   უფრო მძიმეა. ცივ და ყინულოვან წყალში გაჩერება ძალიან პირობითია.

ყველზე პოპულარული ზამთრის ცურბა ფინეთშია, სადაც ის ასოცირდება საუნის, აბანოს კულტურასა და გავრცელების პროცესთან.  აბაზანის ცხელ ჰაერში ყოფნა ალტერნატიულია ცივი ტინულიანი წყალში ყოფნა. იმ ადამინთა რიცხვი რ-ებიც კვირაში 1-2 - ჯერ მაინც იყენებენ ამ პროცედურებს დაახლ. 120 000 და ამდენივეა ვინც  საკუთარ დაჩაზე ან ტურისტული ცენტრებში ზამთარში ამ პროცედურას გადიან.  ფინეთში 1989წ-ს  ჩატარდა შეჯიბრი ზამთრის ცურვაში ქ. ტემპერეში  110 მონაწილე იყო ხოლო ქ. ვარკუსში 2000წ-ს 1250 კაცი მონაწილებდა. 2008წ-ს მსოფლიო ჩემპიონატი ფინეთში (ლონდონში, დიდ ბრტანეთში).

საკმაოდ გავცელდა 1940წ-დან 2006 წლამდე 200 000 ადამიანი მონაიწლეობს.

შეჯიბრი 2007წ-ს ლატვიაში

ჯამრთელობა გავლენა - სწრაფი გაციება იწვევეს დიდ დატვირთვას გულზე და სასუნთქი გზების შეკუმშვას იწვევს. დიდი წრის სისხბრუნვა მცირდება, რაც სწრაფად ხდება აწევა წნევის და პულსის გახშირება ხდება. სედეგად შეიძლება გახდეს გულის გადატვირთვა. წნევის სწრაფმა აწევამ კი შეძლება გამოიწვიოს თავბრუსხვევა. 

მეორე მხრივ მუდმივი გაკაჟება ზამთრის ცურვით ორგანიზმი ხდება უფრო გამძლე იმუნიტეტი. პირველ რიგში გაციებითი დაავადებების მიმართ. არის უარყოფითი უკუჩვენებები რომლებმაც არ უნდა მიიღონ მომაწილეობა ისეთი დაავდებების მქონე ადამიენბმა როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა, ბრონხიალური-ფილტვების, ასევე ფარისებული ჯირკვლების და სხვ.