Dawn (კოსმოსური ხომალდი)

           Dawn (კოსმოსური ხომალდი)

                     (კოსმოსური ზონდი)

                                          

                                                          კოსმოსური ხომალდის „დაუნის“ ილუსტრაცია

  

(ინგლ. Dawn - აისი) 2007 წლის 27 სექტემბერს გაშვებული ნასას კოსმოსური ზონდი, რომლის მისია ასტეროიდების სარტყლის ორი ყველაზე მასიური წევრის გამოკვლევა იყო: ასტეროიდი ვესტასა და ჯუჯა-პლანეტა ცერერასი. დონმა ვესტას 2011 წელს მიაღწია, ხოლო 2012 წლის სექტემბერში ციური სხეულის ორბიტაზე მუშაობა დაასრულა. მეცნიერთა გათვლებით ზონდი ქარონს 2015 წელს მიაღწევს.

დონი პირველი კოსმოსური ხომალდი იქნება, რომელიც დედამიწისა და მთვარის გარდა ორი პლანეტარული სხეულის ორბიტაზე მოხვდება, და ასევე პირველი, რომელიც ქარონს ეწვევა. ის არის პირველი კვლევითი მისა რ-იც ერთზე მეტი ორბიტის ასევე პირველი მოქედი ასტეოროიდების ზოლში (2011 - 2012წწ) და პირველი ჯუჯა პლანეტის ორბიტაზე გავიდა (2015წ-ს) . მაქსიმალური სიჩქ. აპარატის გახდა 100 000 კმ. სთ

იხ. ვიდეო - NASA's Dawn Mission -- Using Ion Propulsion to Explore New Worlds

2010წ-ს ლაბორატორია რეაქტიული მოძრაობის ნასას კალიფორნიაში განაცხადა, რომ კოსმოსური პაპარატმა დონმა რ-იც იონური ძრავზე მოძრაობს გახდა პირველი ყველაზე სწრაფი კოსმოსური აოარატი, ოდესღაც გაშვებული ადამიანის მიერ გაშვებული კოსმოსში.

ფრენის გეგმა

ფრენა აპარატის

გეგმა ფრენის გათვლილი იყო 8 წელზე გათვალისწინებული იყო სპირალური ტრაექტორია, სამი ბრნვა მზის გარშემო.

2011წ-ს აგვისტოს - 2012წ -მდე იკვლევდა ასტეროიდს ვესტას.

2012წ-ის აგვისტოდან გასვლა ბრუნვით სპირალურად გრავიტაციული ველიდან ვესტოდან და გადასვლა ცერერას ორბიტაზე.

ვესტას სურათი გადაღებული ავტომატური საპლანეტათაშორისო აპარატი ,, დონის მიერ 2011წ-ის 17 ივლისი

2011წ-ის 3 მაისს ზონდმა პირველი ფოტოგრაფია შეძლო ვესტის რ-იც დაშორებული იყო 1,21 მლნ კმ, დაწყო პირველი ეტაპი ასტეროდის კვლევის მაისის განმავლობაში კი ის 640 ათასი - 1 მლნ კმ ხოლო 27 ივლის კი უფრო დაუახლოვდა 16 000 კმ რადრისაც ორი წრე დაარტყა მზეს.

ფოტოსურათი ცერერას

რით იყო საინტერესო  და შედეგებეი ,,დონის '' კვლევებმა აჩვენა, რომ უკიდურეასდ მნიშვნელოვანია მრავლფეროვანი მორფოლოგიური ზედაპირი ვესტას ზედაპირის კვლევებისას: აღმოცენილი იქნა ღრუები, ქანები, კლდეები, ბორცვები და ძალიან დიდი მთა. რეგისტრირებულია ძლიერი დიქოტომია, ანუ ფუნდამენტური განსხვავებაა ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებს შორის. ჩრდილოეთი უფრო ძველი და ძლიერია კრატერებით, ხოლო სამხრეთი უფრო ნათელი და რბილია, აქვს ბაზალტის ლითოლოგია და ჩრდილოეთით მინიმუმ ორჯერ ახალგაზრდაა: მისი ასაკი 1-2 მილიარდი წელია შეფასებული, ხოლო ჩრდილოეთის რელიეფის უძველესი ელემენტები მხოლოდ 4 მილიარდ წელზე ნაკლებია. ანომალიური მუქი ლაქები და ზოლები ზედაპირზე შეესაბამება ვესტას მეტეორიტებში ნაპოვნი მუქი ჩანართებით და მათ წარმოშობას, სავარაუდოდ, შთამბეჭდავ მოვლენებს უძველეს პერიოდში.

დონის ორბიტა ცერცერას გარშემო

„Dawn “ ცერერას ორბიტაზე 2015 წლის 6 მარტს შევიდა „ახალი ჰორიზონტების “ პლუტონზე ჩასვლამდე ოთხი თვით ადრე . ამგვარად, „დაუნი“ პირველი მისია გახდა, რომელმაც ჯუჯა პლანეტა ახლო მანძილიდან შეისწავლა.  თავდაპირველად „დაუნი“ ცერერას გარშემო პოლარულ ორბიტაზე შევიდა და მისი ორბიტის დახვეწა განაგრძო. ამ პერიოდში მან ცერერას პირველი სრული ტოპოგრაფიული რუკა მიიღო. 

2015 წლის 23 აპრილიდან 9 მაისამდე, Dawn შევიდა RC3 ორბიტაზე (როტაციის დახასიათება 3) 13,500 კმ (8,400 მილი) სიმაღლეზე. RC3 ორბიტა 15 დღე გაგრძელდა, რომლის განმავლობაშიც Dawn მონაცვლეობით იღებდა სურათებს და სენსორულ გაზომვებს, შემდეგ კი მიღებული მონაცემები დედამიწას გადასცა.  2015 წლის 9 მაისს, Dawn-მა ჩართო თავისი იონური ძრავები და დაიწყო ერთთვიანი სპირალური დაშვება მეორე რუკების წერტილამდე, Survey ორბიტამდე, რომელიც ცერერასთან სამჯერ უფრო ახლოს იყო, ვიდრე წინა ორბიტა. კოსმოსური ხომალდი ორჯერ გაჩერდა, რათა ცერერას სურათები გადაეღო ახალ ორბიტაზე სპირალური დაშვების დროს.

2015 წლის 6 ივნისს, Dawn-ი ახალ Survey ორბიტაზე 4,430 კმ (2,750 მილი) სიმაღლეზე შევიდა. Survey-ის ახალ ორბიტაზე, Dawn ცერერას გარს ყოველ სამ დედამიწის დღეს უვლიდა.  Survey ფაზა 22 დღეს (7 ორბიტა) გრძელდებოდა და შექმნილი იყო Dawn- ის კადრირების კამერით ცერერას გლობალური ხედის მისაღებად და ხილული და ინფრაწითელი რუკების სპექტრომეტრის (VIR) გამოყენებით დეტალური გლობალური რუკების გენერირებისთვის.

2015 წლის 30 ივნისს, Dawn-მა პროგრამული უზრუნველყოფის გაუმართაობა განიცადა, როდესაც მის ორიენტაციის სისტემაში ანომალია მოხდა. მან რეაგირება მოახდინა უსაფრთხო რეჟიმში გადასვლით და ინჟინრებისთვის სიგნალის გაგზავნით, რომლებმაც შეცდომა 2015 წლის 2 ივლისს გამოასწორეს. ინჟინრებმა დაადგინეს, რომ ანომალიის მიზეზი Dawn-ის ერთ-ერთ იონურ ძრავასთან დაკავშირებული მექანიკური გიმბალის სისტემა იყო . ცალკე იონურ ძრავაზე გადასვლისა და 2015 წლის 14 ივლისიდან 16 ივლისამდე ტესტების ჩატარების შემდეგ, ინჟინრებმა მისიის გაგრძელების შესაძლებლობა დაადასტურეს. 

2015 წლის 17 აგვისტოს, Dawn შევიდა HAMO ორბიტაზე (მაღალი სიმაღლის რუკების ორბიტა).  Dawn დაეშვა 1,480 კმ (920 მილი) სიმაღლეზე, სადაც 2015 წლის აგვისტოში დაიწყო ორთვიანი HAMO ფაზა. ამ ფაზის განმავლობაში, Dawn აგრძელებდა თითქმის გლობალური რუკების გადაღებას VIR და კადრირების კამერით უფრო მაღალი გარჩევადობით, ვიდრე კვლევის ფაზაში. მან ასევე გადაიღო სტერეო გამოსახულება ზედაპირის 3D-ში გადასაჭრელად.

2015 წლის 23 ოქტომბერს, Dawn-მა დაიწყო ორთვიანი სპირალური მოძრაობა ცერერას მიმართულებით, რათა მიეღწია LAMO ორბიტისთვის (დაბალი სიმაღლის რუკების ორბიტა) 375 კმ (233 მილი) მანძილზე. 2015 წლის დეკემბერში ამ მეოთხე ორბიტაზე მიღწევის შემდეგ, Dawn-ს დაგეგმილი ჰქონდა მონაცემების შეგროვება მომდევნო სამი თვის განმავლობაში მისი გამა-სხივებისა და ნეიტრონული დეტექტორის (GRaND) ​​და სხვა ინსტრუმენტების გამოყენებით, რომლებიც განსაზღვრავდნენ ზედაპირზე შემადგენლობას. 

რუკების შექმნის მიზნების გადაჭარბების შემდეგ, „დაუნმა“ 2016 წლის 2 სექტემბრიდან მეხუთე სამეცნიერო ორბიტაზე, 1460 კმ-ზე (910 მილი), ავიდა, რათა სხვა კუთხიდან დამატებითი დაკვირვებები დაესრულებინა.  „დაუნმა“ სიმაღლის მეექვსე სამეცნიერო ორბიტამდე, 7200 კმ-მდე (4500 მილი), 2016 წლის 4 ნოემბერს დაიწყო ამაღლება, 2016 წლის დეკემბრისთვის მისი მიღწევის მიზნით. უფრო მაღალ სიმაღლეზე დაბრუნებამ ამ სიმაღლეზე მონაცემების მეორე ნაკრების მიღების საშუალება მოგვცა, რაც პირველ პარტიას დამატებისას საერთო სამეცნიერო ხარისხს აუმჯობესებს. თუმცა, ამჯერად კოსმოსური ხომალდი ისეთ ადგილას განთავსდა, სადაც ის სპირალურად არ ბრუნავდა და ცერერას ორბიტაზე იმავე მიმართულებით ბრუნავდა, რამაც საწვავის მოხმარება შეამცირა. 

მისიის დასკვნა

ცერერას მისიის დასრულების შემდეგ ასტეროიდ 2 პალასის გადაფრენა იყო შემოთავაზებული, მაგრამ ოფიციალურად არასოდეს განხილულა; პალასის გარშემო ორბიტაზე მოძრაობა დაუნისთვის შეუძლებელი იქნებოდა პალასის ორბიტის ცერერასთან მიმართებაში მაღალი დახრილობის გამო. 

2016 წლის აპრილში, Dawn-ის პროექტის გუნდმა NASA-ს წარუდგინა წინადადება გაფართოებული მისიის შესახებ, რომლის დროსაც კოსმოსური ხომალდი ცერერასგან ორბიტას დატოვებდა და ასტეროიდ 145 ადეონას 2019 წლის მაისში ჩაუვლიდა,  იმ მოტივით, რომ მესამე ასტეროიდის მონახულებით მიღებული სამეცნიერო სარგებელი შესაძლოა ცერერაზე დარჩენით მიღებულ სარგებელს აღემატებოდეს.  თუმცა, NASA-ს პლანეტარული მისიის უფროსი მიმოხილვის ჯგუფმა წინადადება 2016 წლის მაისში უარყო.  მისიის ერთწლიანი გახანგრძლივება დამტკიცდა, მაგრამ მიმოხილვის ჯგუფმა ბრძანა, რომ Dawn ცერერაზე დარჩენილიყო, იმის თქმით, რომ ჯუჯა პლანეტის გრძელვადიანი დაკვირვებები, განსაკუთრებით პერიჰელიონთან მიახლოებისას , პოტენციურად უკეთეს სამეცნიერო მონაცემებს გამოიღებდა. 

ერთწლიანი გახანგრძლივების ვადა 2017 წლის 30 ივნისს ამოიწურა.  კოსმოსური ხომალდი ცერერას გარშემო უკონტროლო, მაგრამ შედარებით სტაბილურ ორბიტაზე მოათავსეს, სადაც ჰიდრაზინის საწვავი 2018 წლის 31 ოქტომბრისთვის ამოეწურა  და სადაც ის „ძეგლის“ სახით მინიმუმ 20 წლის განმავლობაში დარჩება

რეკლამა  -  მომზადება ვოკალში -  პროფესიონალი მომღერალი ოპერის სოლისტი მრავალი კონკურისის ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს ვოკალში საოპერო, კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება, დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით, სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949