ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -
ფორმალდეჰიდი ( / f ɔːr ˈ m æ l d ɪ h aɪ d / ⓘ for- MAL -di-hide, აშშ ასევე / f ə r -/ ⓘ fər-) (სისტემური სახელწოდებამეთანალიფისებისწარმოებაში, როგორიცაანაწილაკების დაფები,საფარები, პლასტმასები, რბილობა, ქაღალდი, სინთეტიკური ბოჭკოები და ტექსტილი. ფორმალდეჰიდის დაახლოებით 5%-იანიხსნარი წყალშიგამოიყენება როგორც სადეზინფექციო საშუალება დაფუმიგანტიქსოვილის ნიმუშებისშესანახადლაბორატორიებში. [ 14 ] 2024 წლისთვის ფორმალდეჰიდის გლობალური წარმოება შეფასდაწელიწადში 26 მილიონ ტონად და წარმოადგენს მრავალი სხვა მასალისა და ქიმიური ნაერთის წინამორბედს.
ეს არის ორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით CH2O და სტრუქტურით H2C = O . აირი სპონტანურად პოლიმერიზდება პარაფორმალდეჰიდად . ის ინახება ~37%-იანი წყალხსნარის სახით, რომელიც ცნობილია როგორც ფორმალინი და რომელიც ძირითადად შედგება ჰიდრატ CH2 (OH) 2- ისგან . ის ალდეჰიდებს შორის უმარტივესია ( R−CHO ).
ფორმალდეჰიდი ასევე ბუნებრივად გვხვდება. ის სერინის , დიმეთილგლიცინის და ლიპიდების დაშლის შედეგად მიიღება . დემეთილაზები მოქმედებენ N- მეთილის ჯგუფების ფორმალდეჰიდად გარდაქმნით .
ფორმალდეჰიდი კლასიფიცირდება, როგორც პირველი ჯგუფის კანცეროგენი და შეიძლება გამოიწვიოს სასუნთქი გზების და კანის გაღიზიანება ზემოქმედებისას.
ფორმები
ფორმალდეჰიდი უფრო რთულია, ვიდრე ნახშირბადის ნაერთების უმეტესობა, რადგან ნორმალურ ტემპერატურაზე რამდენიმე ფორმას იღებს. ეს ნაერთები ხშირად შეიძლება გამოყენებულ იქნას ურთიერთშემცვლელად და შეიძლება გარდაიქმნას ურთიერთდაკავშირებულად.
- მოლეკულური ფორმალდეჰიდი. უფერო აირი დამახასიათებელი მოტკბო-მძაფრი გამაღიზიანებელი სუნით. სტაბილურია დაახლოებით 150 °C ტემპერატურაზე, მაგრამ პოლიმერიზდება სითხედ კონდენსაციისას.
- 1,3,5-ტრიოქსანი , ფორმულით (CH2O ) 3 . ეს არის თეთრი მყარი ნივთიერება, რომელიც იხსნება ორგანულ გამხსნელებში დაშლის გარეშე. ის მოლეკულური ფორმალდეჰიდის ტრიმერია .
- პარაფორმალდეჰიდი , ფორმულით HO(CH2O ) nH . ეს არის თეთრი მყარი ნივთიერება, რომელიც უხსნადია გამხსნელების უმეტესობაში. ოთახის ტემპერატურაზე ის ნელა გამოყოფს მონომერულ ფორმალდეჰიდს.
- მეთანდიოლი , ფორმულით CH2 (OH) 2 . ეს ნაერთი ასევე არსებობს წონასწორობაში სხვადასხვა ოლიგომერებთან (მოკლე პოლიმერებთან), კონცენტრაციისა და ტემპერატურის მიხედვით. გაჯერებულ წყალხსნარს, რომელიც შეიცავს დაახლოებით 40% ფორმალდეჰიდს მოცულობით ან 37% მასით, ეწოდება „100% ფორმალინი“ .
დაჟანგვისა და პოლიმერიზაციის აღსაკვეთად, როგორც წესი, ემატება სტაბილიზატორის მცირე რაოდენობა , როგორიცაა მეთანოლი . ტიპიური კომერციული ფორმალინი შეიძლება შეიცავდეს 10–12% მეთანოლს, ასევე მეტალურ მინარევებს.
„ფორმალდეჰიდი“ პირველად, როგორც ზოგადი სავაჭრო ნიშანი, 1893 წელს გამოიყენეს წინა სავაჭრო სახელწოდების, „ფორმალინის“, შემდეგ. [ 20 ]
- ფორმალდეჰიდის ძირითადი ფორმები
მონომერული ფორმალდეჰიდი (ამ სტატიის საგანი)
ტრიოქსანი ფორმალდეჰიდის სტაბილური ციკლური ტრიმერია.
პარაფორმალდეჰიდი ფორმალდეჰიდის გავრცელებული ფორმაა სამრეწველო გამოყენებისთვის.
მეთანდიოლი, ფორმალდეჰიდის განზავებული წყალხსნარების დომინანტური სახეობა
სტრუქტურა და შეკავშირება
ფორმალდეჰიდის მოლეკულას Y-ის ფორმა აქვს და მისი მოლეკულური სიმეტრია C 2v წერტილოვან ჯგუფს მიეკუთვნება . აირადი ფორმალდეჰიდის ზუსტი მოლეკულური გეომეტრია განისაზღვრა აირისებრი ელექტრონული დიფრაქციით და მიკროტალღური სპექტროსკოპიით . ბმის სიგრძეებია1.21 Å ნახშირბად -ჟანგბადის ბმისთვის და დაახლოებით1.11 Å ნახშირბად-წყალბადის ბმისთვის , ხოლო H–C–H ბმის კუთხე 117°-ია, ახლოსაა იდეალურ სამკუთხა ბრტყელ მოლეკულაში არსებულ 120°-იან კუთხესთან . ფორმალდეჰიდის ზოგიერთი აღგზნებული ელექტრონული მდგომარეობა პირამიდულია და არა ბრტყელი, როგორც ძირითად მდგომარეობაშია .
შემთხვევა
ატმოსფერული
წყაროები
ფორმალდეჰიდი (HCHO) ატმოსფეროში პირველადი გამოსხივებისა და მეორადი ფორმირების გზით ხვდება. ატმოსფერული HCHO-ს პირველადი წყაროებია მცენარეულობისა და ბიომასის წვის პირდაპირი ბიოგენური გამოსხივება, ასევე სატრანსპორტო საშუალებების, სამრეწველო საქმიანობებისა და ქვანახშირის წვის ანთროპოგენური გამოსხივება. ატმოსფერული HCHO-ს უმეტესობა მეორადია, რომელიც წარმოიქმნება მეთანის ( CH4 ) და არამეთანური აქროლადი ორგანული ნაერთების ( VOC ) რადიკალური დაჟანგვით და არა პირდაპირი გამოსხივებით. CH4 დაჟანგვის მეორადი წარმოება დომინირებს შორეულ და საზღვაო გარემოში. ბიოგენური და ანთროპოგენური VOC-ების დაჟანგვა HCHO-ს მთავარი წყაროა კონტინენტურ რეგიონებში. მცენარეულობა გამოყოფს დიდი რაოდენობით იზოპრენს , რომელიც ტროპოსფერული ფორმალდეჰიდის ძირითადი ბუნებრივი წინამორბედია ხმელეთზე.
როლი ატმოსფეროს ქიმიაში
როგორც ხანმოკლე, მაგრამ ძალიან რეაქტიული კარბონილის ნაერთი , HCHO მნიშვნელოვანია ტროპოსფეროს ჟანგვის ქიმიაში . ის წარმოადგენს უცნაური წყალბადის რადიკალების ( HO x = OH + HO 2 ) ძირითად წყაროს, რომლებიც ხელს უწყობენ ატმოსფეროს ჟანგვითი უნარის შენარჩუნებას. ის ასევე წარმოადგენს ოზონის მნიშვნელოვან წინამორბედს.
ტროპოსფეროში HCHO-ს მოცილება ძირითადად ფოტოდისოციაციის გზით ხდება , ორი ძირითადი გზით: მოლეკულური და რადიკალების წარმომქმნელი არხებით, , რომელთა ზღურბლის ტალღის სიგრძეები ფრჩხილებშია მოცემული:
- მოლეკულური: HCHO + hν → H 2 + CO (λ <360 ნმ )
- რადიკალი: HCHO + hν → H + HCO3 (λ < 330 ნმ)
H და HCO რადიკალები რეაგირებენ ატმოსფერულ O2- თან ჰიდროპეროქსილის ( HO2 ) რადიკალების წარმოქმნით , რაც ქმნის შემდეგ ჯამურ რადიკალურ არხს:
- HCHO + hν + 2O 2 → 2HO 2 + CO
ასევე, NO x-ისა და მზის სინათლის თანაარსებობისას , HCHO ხელს უწყობს ტროპოსფერული ოზონის წარმოქმნას, რომელიც ფოტოქიმიური სმოგის ძირითადი კომპონენტია. [ 37 ]
- HCHO + hν + 2O 2 → H 2 O + CO + O 3
დისტანციური მონიტორინგი
დედამიწის დაკვირვების თანამგზავრებზე განთავსებული სპექტრომეტრები ტროპოსფეროში ფორმალდეჰიდის მონიტორინგის საშუალებას იძლევა . ულტრაიისფერი-ხილული სპექტროსკოპიის გამოყენებით , ინსტრუმენტები აფიქსირებენ დედამიწის მიერ არეკლილ მზის შუქში შთანთქმის მახასიათებლებს და იყენებენ დიფერენციალური ოპტიკური შთანთქმის სპექტროსკოპიას ვერტიკალური სვეტის სიმკვრივის გამოსათვლელად. ტროპოსფერული HCHO-ს თითქმის გლობალური რუკები ყოველდღიური დაფარვით და კილომეტრის მასშტაბის სივრცითი გარჩევადობით მიღებულია Aura- ზე განთავსებული OMI ინსტრუმენტიდან , MetOp- ზე განთავსებული GOME-2 ინსტრუმენტიდან და Sentinel-5P- ზე განთავსებული უფრო ახალი TROPOMI სენსორიდან . ჩრდილოეთ ამერიკის საათობრივი დაფარვის მქონე რეგიონალური რუკები ხელმისაწვდომია Intelsat 40e- ზე განთავსებული TEMPO ინსტრუმენტიდან .
იზოპრენსა და ფორმალდეჰიდს შორის მჭიდრო კავშირი ფართოდ გამოიყენება ზემოდან ქვემოთ მიდგომებში, რომლებიც ტროპოსფერული ფორმალდეჰიდის სვეტების თანამგზავრული გაზომვებიდან იზოპრენის რეგიონულ და გლობალურ ემისიებს იღებენ. ეს კვლევები მნიშვნელოვან შეზღუდვებს იძლევა ბიოგენური იზოპრენის ემისიების სიდიდესა და სივრცულ სურათზე.
ზედა ატმოსფეროში მიმდინარე პროცესები გარემოში ფორმალდეჰიდის მთლიანი რაოდენობის 80%-ზე მეტს შეადგენს. ფორმალდეჰიდი წარმოადგენს მეთანის და სხვა ნახშირბადის ნაერთების დაჟანგვის (ან წვის ) შუალედურ პროდუქტს ისეთი წყაროებიდან, როგორიცაა ტყის ხანძარი , ავტომობილების გამონაბოლქვი და თამბაქოს კვამლი . ატმოსფეროში მზის სინათლისა და ჟანგბადის ატმოსფერულ მეთანსა და სხვა ნახშირწყალბადებზე მოქმედებით წარმოქმნისას , ის სმოგის ნაწილი ხდება . ფორმალდეჰიდი ასევე აღმოჩენილია კოსმოსში.
გარემოზე ზემოქმედება
ფორმალდეჰიდი და მისი ადუქტები ბუნებაში ყველგან გვხვდება. საკვები შეიძლება შეიცავდეს ფორმალდეჰიდს 1-100 მგ/კგ დონეზე . ფორმალდეჰიდი, რომელიც წარმოიქმნება ამინომჟავების სერინისა და ტრეონინის მეტაბოლიზმის დროს , გვხვდება ადამიანებისა და სხვა პრიმატების სისხლში დაახლოებით 50 მიკრომოლარის კონცენტრაციით . იმ ცხოველებშიც კი, რომლებიც განზრახ იყვნენ ფორმალდეჰიდის ზემოქმედების ქვეშ, არარესპირატორულ ქსოვილებში ნაპოვნი ფორმალდეჰიდ-დნმ ადუქტების უმეტესობა ენდოგენურად წარმოებული ფორმალდეჰიდიდან მიიღება.
ფორმალდეჰიდი გარემოში არ გროვდება. ის რამდენიმე საათში იშლება მზის სხივების ან ნიადაგსა და წყალში არსებული ბაქტერიების ზემოქმედებით. ადამიანები სწრაფად მეტაბოლიზებენ ფორმალდეჰიდს და გარდაქმნიან მას ჭიანჭველმჟავად . მიუხედავად ამისა, დამაბინძურებლის სახით ის მნიშვნელოვან ჯანმრთელობის პრობლემებს წარმოადგენს .
ვარსკვლავთშორისი ფორმალდეჰიდი
სინთეზი და სამრეწველო წარმოება
ლაბორატორიული სინთეზი
ფორმალდეჰიდი 1859 წელს რუსმა ქიმიკოსმა ალექსანდრე ბუტლეროვმა (1828–1886) აღმოაჩინა , როდესაც ის ცდილობდა მეთანდიოლის („მეთილენგლიკოლი“) სინთეზირებას იოდომეთანისა და ვერცხლის ოქსალატისგან . თავის ნაშრომში ბუტლეროვმა ფორმალდეჰიდს „დიოქსიმეთილენი“ (მეთილენდიოქსიდი) უწოდა, რადგან მისი ემპირიული ფორმულა არასწორი იყო, რადგან ატომური მასები ზუსტად არ იყო განსაზღვრული კარლსრუეს კონგრესამდე .
ავგუსტ ვილჰელმ ფონ ჰოფმანმა პირველად ნაერთი ალდეჰიდად ამოიცნო. მან მისი წარმოება მეთანოლის ორთქლის ჰაერში გატარებით გამოაცხადა ცხელ პლატინის მავთულზე. ცვლილებებით, ჰოფმანის მეთოდი თანამედროვე სამრეწველო გზის საფუძვლად რჩება.
ფორმალდეჰიდის ხსნარის მიღების გზები ასევე მოიცავს მეთანოლის ან იოდომეთანის დაჟანგვას .
ინდუსტრია
ფორმალდეჰიდი სამრეწველო გზით მიიღება მეთანოლის კატალიზური დაჟანგვით . ყველაზე გავრცელებული კატალიზატორებია ვერცხლის ლითონი (მაგ. FASIL პროცესი ), რკინის (III) ოქსიდი , რკინის მოლიბდენის ოქსიდები (მაგ. რკინის (III) მოლიბდატი ) მოლიბდენით გამდიდრებული ზედაპირით, ან ვანადიუმის ოქსიდები . ფართოდ გამოყენებულ ფორმოქსის პროცესში , მეთანოლი და ჟანგბადი რეაქციაში შედიან დაახლოებით 250–400 °C ტემპერატურაზე რკინის ოქსიდის თანაობისას მოლიბდენთან ან ვანადიუმთან ერთად, ქიმიური განტოლების მიხედვით ფორმალდეჰიდის წარმოსაქმნელად.
- 2CH3OH + O2 → 2CH2O + 2H2O
ვერცხლის ბაზაზე დამზადებული კატალიზატორი, როგორც წესი, უფრო მაღალ ტემპერატურაზე, დაახლოებით 650 °C-ზე მუშაობს. მასზე ერთდროულად ორი ქიმიური რეაქცია წარმოქმნის ფორმალდეჰიდს: ზემოთ ნაჩვენები და დეჰიდროგენიზაციის რეაქცია.
- CH3OH → CH2O + H2
პრინციპში, ფორმალდეჰიდის წარმოქმნა შესაძლებელია მეთანის დაჟანგვით , მაგრამ ეს გზა სამრეწველო თვალსაზრისით სიცოცხლისუნარიანი არ არის, რადგან მეთანოლი უფრო ადვილად იჟანგება, ვიდრე მეთანი.
ბიოქიმია
ფორმალდეჰიდი წარმოიქმნება ფერმენტებით კატალიზირებული რამდენიმე გზით. ცოცხალი არსებები, მათ შორის ადამიანები, ფორმალდეჰიდს მეტაბოლიზმის ნაწილად წარმოქმნიან. ფორმალდეჰიდი ორგანიზმის რამდენიმე ფუნქციისთვისაა მნიშვნელოვანი (მაგ. ეპიგენეტიკა ), მაგრამ მისი რაოდენობაც მკაცრად უნდა იყოს კონტროლირებადი თვითმოწამვლის თავიდან ასაცილებლად.
- სერინ ჰიდროქსიმეთილტრანსფერაზას შეუძლია სერინის დაშლა ფორმალდეჰიდად და გლიცინად , შემდეგი რეაქციის მიხედვით : HOCH2CH ( NH2 ) CO2H → CH2O + H2C ( NH2 ) CO2H .
- მეთილოტროფული მიკრობები მეთანოლ დეჰიდროგენაზას მეშვეობით მეთანოლს ფორმალდეჰიდად და ენერგიად გარდაქმნიან : ` CH3OH → CH2O + 2e − + 2H +
- ფორმალდეჰიდის მიღების სხვა გზებია ჟანგვითი დემეთილირება , სემიკარბაზიდის მიმართ მგრძნობიარე ამინოქსიდაზები , დიმეთილგლიცინ დეჰიდროგენაზები , ლიპიდური პეროქსიდაზები , P450 ოქსიდაზები და N- მეთილის ჯგუფის დემეთილაზები.
ფორმალდეჰიდი კატაბოლიზდება ალკოჰოლდეჰიდროგენაზა ADH5-ის და ალდეჰიდდეჰიდროგენაზა ALDH2-ის მიერ .
ორგანული ქიმია
ფორმალდეჰიდი წარმოადგენს საშენ მასალას სპეციალიზებული და სამრეწველო მნიშვნელობის მრავალი სხვა ნაერთის სინთეზში. ის ავლენს სხვა ალდეჰიდების ქიმიური თვისებების უმეტესობას, მაგრამ უფრო რეაქტიულია.
პოლიმერიზაცია და ჰიდრატაცია
მონომერული CH2O არის აირი და იშვიათად გვხვდება ლაბორატორიაში. წყალხსნარი ფორმალდეჰიდი, სხვა მცირე ალდეჰიდებისგან განსხვავებით (რომლებსაც ალდოლის კონდენსაციის გზით ოლიგომერიზაციისთვის სპეციფიკური პირობები სჭირდებათ ) , სპონტანურად ოლიგომერიზდება საერთო მდგომარეობაში. ტრიმერი 1,3,5-ტრიოქსანი (CH2O ) 3 ტიპიური ოლიგომერია. გამოყოფილია სხვადასხვა ზომის მრავალი ციკლური ოლიგომერი . ანალოგიურად, ფორმალდეჰიდი ჰიდრატდება და წარმოქმნის გემინალურ დიოლს მეთანდიოლს , რომელიც შემდგომ კონდენსირდება ჰიდროქსი-ტერმინირებული ოლიგომერების HO(CH2O ) nH2- ის წარმოქმნით . პოლიმერს პარაფორმალდეჰიდი ეწოდება . რაც უფრო მაღალია ფორმალდეჰიდის კონცენტრაცია, მით უფრო მეტად იხრება წონასწორობა პოლიმერიზაციისკენ. წყლით განზავება ან ხსნარის ტემპერატურის გაზრდა, ასევე სპირტების (მაგალითად, მეთანოლის ან ეთანოლის) დამატება ამცირებს ამ ტენდენციას.
აირადი ფორმალდეჰიდი პოლიმერიზდება ჭურჭლის კედლებზე აქტიურ უბნებზე, მაგრამ რეაქციის მექანიზმი უცნობია. აირადი ფორმალდეჰიდში არსებული წყალბადის ქლორიდის , ბორის ტრიფტორიდის ან კალის ქლორიდის მცირე რაოდენობა უზრუნველყოფს კატალიზურ ეფექტს და აჩქარებს პოლიმერიზაციას.
ჯვარედინი შეკავშირების რეაქციები
ფორმალდეჰიდი ჯვარედინი ბმების წარმოქმნას იწყებს ცილასთან შეერთებით , მეთილოლის წარმოქმნით , რომელიც კარგავს წყლის მოლეკულას და წარმოქმნის შიფის ფუძეს . შემდეგ შიფის ფუძე შეიძლება რეაგირებდეს დნმ-თან ან ცილასთან ჯვარედინი ბმების წარმოქმნით. ეს რეაქცია ქიმიური ფიქსაციის ყველაზე გავრცელებული პროცესის საფუძველია .
დაჟანგვა და აღდგენა
ფორმალდეჰიდი ადვილად იჟანგება ატმოსფერული ჟანგბადით ჭიანჭველმჟავად . ამ მიზეზით, კომერციული ფორმალდეჰიდი, როგორც წესი, ჭიანჭველმჟავით არის დაბინძურებული. ფორმალდეჰიდის ჰიდროგენიზაცია მეთანოლად შესაძლებელია .
კანიცაროს რეაქციაში ფორმალდეჰიდი და ფუძე რეაგირებენ ჭიანჭველმჟავასა და მეთანოლს წარმოქმნით , რაც დისპროპორციული რეაქციის შედეგია .
ჰიდროქსიმეთილირება და ქლორომეთილირება
ფორმალდეჰიდი რეაგირებს მრავალ ნაერთთან, რაც იწვევს ჰიდროქსიმეთილირებას :
- XH + CH2O → X-CH2OH ( X = R2N , RC(O)NR', SH ).
შედეგად მიღებული ჰიდროქსიმეთილის წარმოებულები, როგორც წესი, შემდგომ რეაქციაში შედიან. ამრიგად, ამინები იძლევა ჰექსაჰიდრო-1,3,5-ტრიაზინებს :
- 3 RNH 2 + 3 CH 2 O → (RNCH 2 ) 3 + 3 H 2 O
ანალოგიურად, წყალბადის სულფიდთან შერწყმისას , ის წარმოქმნის ტრითიანს : [ 70 ]
- 3 CH2O + 3 H2S → ( CH2S ) 3 + 3 H2O
მჟავების თანაობისას, ის მონაწილეობს ელექტროფილურ არომატულ ჩანაცვლების რეაქციებში არომატულ ნაერთებთან, რაც იწვევს ჰიდროქსიმეთილირებულ წარმოებულებს:
- ArH + CH2O → ArCH2OH
წყალბადის ქლორიდის თანაობისას, პროდუქტი არის ქლორომეთილის ნაერთი, როგორც ეს აღწერილია ბლანკის ქლორომეთილირებაში . თუ არენი ელექტრონებით მდიდარია, როგორც ფენოლების შემთხვევაში, წარმოიქმნება რთული კონდენსაციები. 4-ჩანაცვლებული ფენოლებით მიიღება კალიქსარენები . [ 71 ] ფენოლი იწვევს პოლიმერების წარმოქმნას.
სხვა რეაქციები
ბევრი ამინომჟავა რეაგირებს ფორმალდეჰიდთან. ცისტეინი გარდაიქმნება თიოპროლინად .
გამოყენება
სამრეწველო გამოყენება
ფორმალდეჰიდი უფრო რთული ნაერთებისა და მასალების გავრცელებული წინამორბედია. მოხმარების დაახლოებითი კლების თანმიმდევრობით, ფორმალდეჰიდისგან წარმოებული პროდუქტებია შარდოვანას ფორმალდეჰიდის ფისი , მელამინის ფისი , ფენოლ-ფორმალდეჰიდის ფისი , პოლიოქსიმეთილენის პლასტმასები , 1,4-ბუტანდიოლი და მეთილენდიფენილ დიიზოციანატი . [ 62 ] ტექსტილის ინდუსტრია ფორმალდეჰიდზე დაფუძნებულ ფისებს იყენებს დასრულების საშუალებად , რათა ქსოვილები ნაკეცებისადმი მდგრადი იყოს. [ 72 ]
ფენოლთან , შარდოვანასთან ან მელამინთან კონდენსაციისას , ფორმალდეჰიდი შესაბამისად წარმოქმნის მყარ თერმომყარ ფენოლ-ფორმალდეჰიდის ფისს, შარდოვანა-ფორმალდეჰიდის ფისს და მელამინის ფისს. ეს პოლიმერები წარმოადგენს მუდმივ წებოვან მასალებს, რომლებიც გამოიყენება პლაივუდსა და ხალიჩაში . ისინი ასევე ქაფდება იზოლაციის დასამზადებლად ან ჩამოსხმულია ჩამოსხმული პროდუქტების სახით. ფორმალდეჰიდის ფისების წარმოება ფორმალდეჰიდის მოხმარების ნახევარზე მეტს შეადგენს.
ფორმალდეჰიდი ასევე წარმოადგენს პოლიფუნქციური სპირტების , როგორიცაა პენტაერითრიტოლი , წინამორბედს , რომელიც გამოიყენება საღებავებისა და ასაფეთქებელი ნივთიერებების დასამზადებლად . ფორმალდეჰიდის სხვა წარმოებულებს მიეკუთვნება მეთილენდიფენილ დიიზოციანატი, პოლიურეთანის საღებავებისა და ქაფების მნიშვნელოვანი კომპონენტი , და ჰექსამინი , რომელიც გამოიყენება ფენოლ-ფორმალდეჰიდის ფისებში, ასევე ასაფეთქებელ RDX- ში .
აცეტალდეჰიდთან კონდენსაცია იძლევა პენტაერითრიტოლს , ქიმიურ ნივთიერებას, რომელიც აუცილებელია PETN-ის სინთეზირებისთვის , რომელიც მაღალი ასაფეთქებელი ნივთიერებაა:
ნიშური გამოყენება
სადეზინფექციო და ბიოციდი
ფორმალდეჰიდის წყალხსნარი შეიძლება სასარგებლო იყოს დეზინფექციის სახით, რადგან ის კლავს ბაქტერიებისა და სოკოების უმეტესობას (მათ სპორებსაც კი). ის გამოიყენება დანამატად ვაქცინების წარმოებაში ტოქსინებისა და პათოგენების ინაქტივაციისთვის. ფორმალდეჰიდის გამომთავისუფლებელი ნივთიერებები გამოიყენება ბიოციდების სახით პირადი მოვლის საშუალებებში, როგორიცაა კოსმეტიკა. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი იმ დონეზე არიან წარმოდგენილი, რაც ჩვეულებრივ არ ითვლება მავნედ, ცნობილია, რომ ისინი იწვევენ ალერგიულ კონტაქტურ დერმატიტს გარკვეულ მგრძნობიარე პირებში.
აკვარიუმები ფორმალდეჰიდს იყენებენ პარაზიტების Ichthyophthirius multifiliis და Cryptocaryon irritans სამკურნალოდ . [ ფორმალდეჰიდი ერთ-ერთი მთავარი სადეზინფექციო საშუალებაა, რომელიც რეკომენდებულია ჯილეხის გასანადგურებლად .
ფორმალდეჰიდი ასევე დამტკიცებულია ცხოველთა საკვების წარმოებაში გამოსაყენებლად აშშ-ში. ეს არის ანტიმიკრობული აგენტი, რომელიც გამოიყენება ცხოველთა სრული საკვების ან საკვების ინგრედიენტების სალმონელას მიმართ ნეგატიური 21 დღის განმავლობაში შესანარჩუნებლად.
ქსოვილების ფიქსატორი და ბალზამირების საშუალება
ფორმალდეჰიდი ინარჩუნებს ან აფიქსირებს ქსოვილებს ან უჯრედებს. პროცესი გულისხმობს პირველადი ამინოჯგუფების ჯვარედინი შეკავშირებას . ევროკავშირმა აკრძალა ფორმალდეჰიდის, როგორც ბიოციდის გამოყენება (მათ შორის ბალზამირება ) ბიოციდური პროდუქტების დირექტივის (98/8/EC) შესაბამისად, მისი კანცეროგენული თვისებების გამო. ისეთმა ქვეყნებმა, რომლებსაც აქვთ გვამების ბალზამირების ძლიერი ტრადიცია, როგორიცაა ირლანდია და სხვა ცივი ამინდის ქვეყნები, შეშფოთება გამოთქვეს. საპირისპიროს შესახებ ინფორმაციის მიუხედავად, 2009 წლის სექტემბრის მდგომარეობით, არ იყო მიღებული გადაწყვეტილება ფორმალდეჰიდის ბიოციდური პროდუქტების დირექტივის I დანართში 22-ე პროდუქტის ტიპისთვის (ბალზამირებისა და ტაქსიდერმისტის სითხეები) შეტანის შესახებ. .
ფორმალდეჰიდზე დაფუძნებული ჯვარედინი შეერთება გამოიყენება ChIP-ზე ჩიპზე ან ChIP-სექვენირების გენომიკურ ექსპერიმენტებში, სადაც დნმ-შემაკავშირებელი ცილები ჯვარედინი შეერთებით ხდება ქრომოსომაზე მათ შესაბამის შეკავშირების ადგილებთან და ანალიზით ხდება იმის დადგენა, თუ რომელი გენები რეგულირდება ცილების მიერ. ფორმალდეჰიდი ასევე გამოიყენება დენატურაციის აგენტად რნმ- გელის ელექტროფორეზში , რაც ხელს უშლის რნმ-ის მეორადი სტრუქტურების წარმოქმნას. 4%-იანი ფორმალდეჰიდის ხსნარი აფიქსირებს პათოლოგიური ქსოვილის ნიმუშებს საათში დაახლოებით ერთი მილიმეტრის სიჩქარით ოთახის ტემპერატურაზე.
ნარკოტესტირება
ფორმალდეჰიდი და 18 M (კონცენტრირებული) გოგირდმჟავა ქმნის Marquis-ის რეაგენტს , რომელსაც შეუძლია ალკალოიდების და სხვა ნაერთების იდენტიფიცირება .
ფოტოგრაფია
ფოტოგრაფიაში ფორმალდეჰიდი დაბალი კონცენტრაციით გამოიყენება C-41 პროცესის (ფერადი ნეგატიური ფირი) სტაბილიზატორად საბოლოო რეცხვის ეტაპზე , ასევე E-6 პროცესის წინასწარი გათეთრების ეტაპზე, რათა საბოლოო რეცხვის დროს მისი გამოყენება ზედმეტი გახდეს. საღებავის შემაერთებელი ქიმიის გაუმჯობესების გამო, უფრო თანამედროვე (2006 ან უფრო გვიანდელი) E-6 და C-41 ფირებს ფორმალდეჰიდი არ სჭირდებათ, რადგან მათი საღებავები ისედაც სტაბილურია.
იხ.ვიდეო - Making Formaldehyde (CH2O)
Комментариев нет:
Отправить комментарий