ხალხთა დიდი გადასახლება                      

                                          

პირობითი სახელი ხალხის მასობრივი გადასახლებებისა რომის იმპერიის პერიფერიებიდან მის ტერიტორიაზე, IV-VII საუკუნეებში. ეს გადასახლება შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ნაწილი გლობალური მიგრაციის პერიოდისა, რომელიც 8 საუკუნეს გაგრძელდა. რომის იმპერიის ბირთვი, რომელიც მოიცავდა იტალიას, გალიასა და ესპანეთს, სადაც გადასახლებული გერმანელების მასა მიემართებოდა, V საუკუნეში უკვე მჭიდროდ იყო დასახლებული გარომაელებული კელტებით. ამიტომ ხალხთა გადასახლებებს თან სდევდა კულტურული, ენობრივი და რელიგიური კონფლიქტები. ამ გადასახლებაში გერმანელების გარდა აქტიურად მონაწილეობდნენ სლავური ხალხები, თურქული, ირანული და ფინურ-უნგრული ტომები.

გერმანელი ტომების გადაადგილება დროდადრო ახლდებოდა. II საუკუნის დასასრულსა და III საუკუნის დასაწყისში მოძრაობა დაიწყეს აღმოსავლეთ გერმანულმა ტომებმა - გუთებმა, ბურგუნდებმა, ვანდალებმა. უშუალოდ გუთების გადაადგილების უახლოესი შედეგი იყო მარკომანთა ომი (165-180 წწ.), გუთები ჩრდილო-დასავლეთ ევროპიდან გამოემართნენ და II-III საუკუნეების მიჯნაზე შავიზღვისპირეთის სტეპებში დასახლდნენ; მოგვიანებით ისინი განცალკევდნენ ოსტგუთებად და ვესტგუთებად. III საუკუნეშირომის იმპერიის საზღვრებში შეიჭრნენ დასავლეთ გერმანული ტომები - ალემანები და ფრანკები. ალემანები თავს ესხმოდნენ გალიას. 261 წელს მათ დაიკავეს რომაული პროვინცია რეცია და იტალიაში შევიდნენ. ფრანკები 258-260 წლებში შეიჭრნენ გალიაში. III საუკუნის ბოლოს რომაელებმა დატოვეს გალია, მას გუთები დაეპატრონენ

IV საუკუნის 70-იანი წლებიდან ჰუნების, სარმატების, ალემანებისა და სხვა ტომების აქტივიზაციასთან დაკავშირებით ტომთა გადაადგილებანი კიდევ უფრო ინტენსიური გახდა. სწორედ ჰუნების გადაადგილებას უკავშირდება ხალხთა დიდი გადაადგილების დაწყება. 375 წელს გერმანულ ტომებს თავს დაესხნენ ჰუნები. ჰუნები თურქულ-მონღოლური ტომები იყვნენ, რომლებიც ცენტრალურ აზიაში სახლობდნენ. ისინი შეუდარებელი მხედრები იყვნენ და კარგი შეიარაღებაც ჰქონდათ. ჭენებისას ნებისმიერი მდგომარეობიდან შეეძლოთ ისრის სროლა.

მათ გაანადგურეს ჰერმანარიხის კავშირი, დაიმორჩილეს ოსტგუთების დიდი ნაწილი და დასავლეთისაკენ გაემართნენ. ჰუნებისაგან შევიწროებულმა ვესტგუთებმა 376 წელს დასასახლებლად მიიღეს რომაული პროვინცია - მეზია-ბულგარეთის ტერიტორია. რომის მთავრობამ ვესტგუთები (დაახლ 1 მლნ კაცი) ფედერატობის საფუძველზე შეიფარა. 378 წელს ვესტგუთები აუჯანყდნენ რომს და ადრიანოპოლის ბრძოლაში 378 წელს გაანადგურეს იმპერატორ ვალენტის ჯარი.

ალარიხ I-ის ხელმძღვანელობით 410 წელს ვესტგუთებმა აიღეს და გაძარცვეს რომი. რიგი გადაადგილების შემდეგ ისინი გადავიდნენ სამხრეთ-დასავლეთ გალიაში (შემდეგ კი ესპანეთში), სადაც 413 წელს დააარსეს ტულუზის სამეფო. ეს იყო პირველი ბარბაროსული სამეფო დასავლეთ რომის იმპერიის ტერიტორიაზე, რომელიც რომმა ოფიციალურად ცნო 419 წელს. V საუკუნის შუა წლებში დასავლეთ რომის იმპერიის დიდი ნაწილი დაიპყრეს სხვადასხვა ტომებმა (უმთავრესად გერმანელებმა) და თითოეულმა საფუძველი ჩაუყარა თავის სახელმწიფოს. ფრანკებმა V საუკუნის დასასრულს დასაბამი მისცეს გალიაში ფრანკთა სახელმწიფოს. ანგლები, საქსები და იუტები კი რომაელების მიერ დატოვებულ (407 წელი) ბრიტანეთში გადასახლდნენ და საფუძველი ჩაუყარეს შვიდმეფობას ანუ ჰეპტარქიას. ამავე პერიოდში ჰუნები დამკვიდრდნენ პანონიაში, აქედან კი ატილას (განაგებდა 434-453 წწ.) მეთაურობით ისინი გალიისაკენ დაიძრნენ, სადაც კატალაუნის ბრძოლაში 451 წელს დამარცხდნენ რომაელების, ვესტგუთების, ფრანკებისა და ბურგუნდების გაერთიანებულ ჯართან. 455 წელს ვანდალებმა აიღეს და გაძარცვეს რომი. ბარბაროსმა ტომებმა ოდოაკრის წინამძღოლობით 476 წელს საბოლოოდ მოუღეს ბოლო დასავლეთ რომის იმპერიას. 568 წელს ლანგობარდები შეიჭრნენ ჩრდილოეთ და შუა იტალიაში, სადაც აღმოცენდა ლანგობარდების სახელმწიფო.

იხ.ვიდეო

ხალხთა დიდ გადასახლებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს სლავური მოდგმის ტომებმაც, რომლებიც VI-VII საუკუნეებში მასობრივად იჭრებოდნენ აღმოსავლეთ რომის იმპერიის ტერიტორიაზე. VII საუკუნის შუა წლებში სლავები დასახლდნენ ბალკანეთის ნახევარკუნძულის თითქმის მთელ ტერიტორიაზე.

ვანდალები - გერმანული ტომები, რომლებმაც ორივე კონტინენტი (ევრაზია და აფრიკა) მოიარეს. ისინი სკანდინავიის ნახევარკუნძულსა და ბალტიის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ცხოვრობდნენ. მათ აღმოსავლეთიდან ჰუნებს გამოქცეულ ალანებთანგაერთიანების შემდეგ დასავლეთისკენ იწყეს მიგრაცია, გაიარეს გალია და გადავიდნენ თანამედროვე ესპანეთის ტერიტორიაზე. აქ მათ თავიანთი ბარბაროსული სამეფოც შექმნეს, რომელსაც შემდგომ ვესტგუთები დაესხნენ თავს და აქ დამკვიდრებული ალანებიდა ვანდალები გააძევეს, რომლებმაც ამჯერად გიბრალტარის სრუტის გავლით აფრიკის კონტინენტზე გადავიდნენ და აქ არსებული რომის აფრიკული პროვინციები დაიკავეს. ისინი რომის იმპერიის შინაომებშიც იღებდნენ მონაწილეობას. ვანდალთა სამეფომ არც ჩრდილოეთ აფრიკაში იარსება დიდხანს. იგი VI საუკუნის 30-იან წლებში ბიზანტიამ გაანადგურა და საკუთარ ტერიტორიას შეუერთა.

ხალხთა დიდი გადასახლების უახლოესი შედეგები იყო მონათმფლობელური წყობილების დამხობა ხმელთაშუაზღვისპირეთის ვრცელ ტერიტორიაზე. თავის მხრივ მონათმფლობელურ წყობილებასთან შეხებამ დააჩქარა გვაროვნული წყობილების დაშლა ბარბაროსებში და ყველაფერმა ამან ერთად ხელი შეუწყო ფეოდალური წყობილების განვითარებას.

                     ნეიტრონული ვარსკვლავი

                                                  

10-დან 29-მდე მზის მასის მქონე კოლაფსირებული ვარსკვლავი. ნეიტრონული ვარსკვლავები პატარა და მყარი ვარსკვლავებია, რომლებიც არ მიეკუთვნებიან სავარაუდო კვარკულ და უცნაურ ვარსკვლავებს^[1]. როგორც წესი, ნეიტრონულ ვარსკვლავებს 10 კილომეტრის (6,2 მილი) რადიუსი და მზის 1,4 – 2,16 მასა გააჩნიათ. წარმოიქმნებიან მასიური ვარსკვლავის აფეთქებისშედეგად, რომლის გრავიტაციული კოლაფსი მასას, თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავის სიმკვრივისგან განსხვავებით, ატომის ბირთვებამდე კუმშავს. ჩამოყალიბებული ნეიტრონული ვარსკვლავი სითბოს აქტიურად აღარ გამოიმუშავებს და დროთა განმავლობაში ცივდება, თუმცა, შეიძლება შეჯახების ან აკრეციის გზით კვლავ განვითარდეს. ამ ობიექტების ძირითადი მოდელი გულისხმობს, რომ ისინი თითქმის მთლიანად ნეიტრონებისგან არიან შექმნილი (სუბატომური ნაწილაკები, რომელთაც ელექტრული მუხტი არ გააჩნიათ, მათი მასა კი პროტონების მასას ოდნავ აღემატება). ნორმალურ ნივთიერებაში წარმოდგენილი ელექტრონები და პროტონები, ნეიტრონული ვარსკვლავის პირობებში გაერთიანებულია ნეიტრონების წარმოებისთვის. პაულის პრინციპის გათვალისწინებით, იმის მსგავსად, როგორც თეთრი ჯუჯა არ ექვემდებარება ელექტრონული დეგენერაციით კოლაფსს, ეს ობიექტები ნეიტრონული დეგენერაციით გამოწვეულ კოლაფსს არ ექვემდებარებიან. თუ დარჩენილი ვარსკვლავი 3 მზის მასაზე მეტია, ის განაგძობს კოლაფსს და შავ ხვრელად ყალიბდება.

იხ.ვიდეო

ნეიტრონული ვარსკვლავები ძალიან ცხელია და ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით 599 726,85 (600 000 კ) ცელსიუსს აღწევს. ისინი იმდენად მკვრივია, რომ ნეიტრონულ-შემცველი მასალის მქონე ნორმალური ზომის ასანთის კოლოფი, დაახლოებით 3 მილიარდი ტონა (800 მეტრის კიდეებით მიწის 0,5 კუბური კილომეტრი) იქნება. მათი მაგნიტური ველის სიმძლავრე 10⁸-დან 10¹⁵-მდეა, (100 მლნ-დან 1 კვარდრილიონამდე) უფრო ძლიერია ვიდრე დედამიწაზე. ზედაპირის გრავიტაციული ველის სიმძლავრე კი 2 × 10¹¹, დედამიწისაზე 200 მილიარდჯერ ძლიერია.

                                                 

                      კიბორჩხალსახის ნისლეულის ცენტრში არსებული ნეიტრონული ვარსკვლავი

როგორც კი ვარსკვლავის ბირთვი კოლაფსირდება, მისი ბრუნვის სიჩქარე იმპულსის მომენტის შედეგად იზრდება, შესაბამისად ახლად ჩამოყალიბებული ნეიტრონული ვარსკვლავის ბრუნვა წამში რამდენიმე ასეულს აღწევს. ზოგიერთი ნეიტრონული ვარსკვლავი ელექტრომაგნიტურ რადიაციას ასხივებს, რაც პულსაციის სახით ვლინდება. 1967 წელს ჯოსელინ ბელ ბერნელის მიერ პულსარის აღმოჩენა, ნეიტრონული ვარსკვლავების არსებობასთან დაკავშირებით, დაკვირვებით გამყარებული პირველი მოსაზრება იყო. ნავარაუდევია, რომ პულსარის რადიაცია ძირითადად მათი მაგნიტური პოლუსების მახლობლად მდებარე რეგიონებიდან გამოიყოფა. იმ შემთხვევაში, თუ მაგნიტური პოლუსები ნეიტრონული ვარსკვლავის ღერძის გარშემო ბრუნვის მიმართულებას არ ემთხვევა, რადიაცია სივრცეში (შუქურის მსგავსად) გადის და ფიქსირდება მაშინ, როდესაც გამოსხივება დედამიწისკენ არის მომართული. ნეიტრონულ ვარსკვლავებს შორის ყველაზე სწრაფად მბრუნავი, ცნობილი როგორც PSR J1748-2446ad, წამში 716 ბრუნს აღწევს (43 000 ბრუნი წუთში), ზედაპირის სწორხაზოვანი სიჩქარე კი 0,24 c-ს, სინათლის სიჩქარის თითქმის მეოთხედს აღწევს.

ირმის ნახტომში დაახლოებით 100 მილიონი ნეიტრონული ვარსკვლავის არსებობაა ნავარაუდევი. ეს საშუალო რაოდენობა უკავშირდება ვარსკვლავებს, რომლებმაც სუპერნოვად აფეთქება განიცადეს, თუმცა, უმეტესი მათგანი ძველია და ცივი, ამიტომ მათი ადვილად გამოვლინება მხოლოდ გარკვეულ შემთხვევებშია შესაძლებელი, მაგალითად, თუ ის პულსირებს ან ბინარული სისტემის ნაწილია. ნელი სიჩქარით მბრუნავი და არააკრეცირებული ნეიტრონული ვარსკვლავების გამოვლინება თითქმის შეუძლებელია, თუმცა, ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ გამოვლენილ RX J185635-3754-ზე დაკვირვებამ ცხადყო რამდენიმე ახლომდებარე ნეიტრონული ვარსკვლავის მხოლოდ სითბური გამოსხივებით არსებობა. განმეორებადი რბილი გამა-გამოსხივების წყაროდ მიჩნეულია მძლავრი მაგნიტური ველის მქონე, მაგნეტარის სახელით ცნობილი ან ნარჩენების დისკოს მქონე ნეიტრონული ვარსკვლავები.

იხ. ვიდეო

ამ ობიექტებმა ბინარულ სისტემაში შეიძლება განიცადონ ნივთიერების შეზრდა, იმ დროს, როდესაც აკრეცირებული მატერია ცხელ წერტილებს წარმოქმნის. ამ დროს სისტემა პულსარული რენტგენული გამოსხივების წყაროა. აცრეციას ასევე შეუძლია აამუშაოს ძველი პულსარები, გამოიწვიოს მათი მასის ზრდა და ბრუნვის სიჩქარის მომატება, რაც მილიწამური პულსარების წინაპირობაა. ბინარული სისტემები არსებობენ და ვითარდებიან, საბოლოოდ კი კომპანიონი ობიექტები შეიძლება ჩამოყალიბდნენ ისეთ კომპაქტურ ობიექტებად, როგორიცაა თეთრი ჯუჯა ან თავად ნეიტრონული ვარსკვლავი. თუმცა, სხვა შესაძლებლობები მოიცავს ობიექტების სრულად განადგურებას აბლაციის ან შერწყმის გზით. ბინარულ სისტემაში ნეიტრონული ვარსკვლავების შერწყმა შეიძლება მოკლე გამა-გამოსხივების და ძლიერი გრავიტაციული ტალღების წყარო იყოს. 2017 წელს მოხდა გრავიტაციული ტალღების პირდაპირი გამოვლინება (GW170817), ასევე არაპირდაპირი გამოვლინება ბინარული სისტემაში, სადაც ორი ნეიტრონული ვარსკვლავი ერთმანეთის გარშემო მოძრაობდნენ.

ნეიტრონული ვარსკვლავის საკუთარი ღერძის გარშემო უკიდურესად სწრაფ ბრუნვას იმპულსის მომენტი განაპირობებს, ისევე როგორც მოციგურავის მიერ მკლავების მოკეცვა ბრუნვის სიჩქარის მატებას იწვევს. ახლადჩამოყალიბებული ნეიტრონული ვარსკვლავის ბრუნვა წამში შესაძლოა რამდენიმე ასეულს აღწევდეს. იხ. ვიდეო

                                  პაგანიზმი

                                               

                      Vergilius Romanus, «ღმერთების თავისუფლება». ვატიკანის ბიბლიოთეკა

(ლათინურიდან paganus, ნიშნავს „სოფლის მცხოვრებს“) — სხვადასხვა იდეის გამაერთიანებელია ტერმინი, ძირითადად ამ სიტყვით გულისხმობენ არა-აბრაამისეულ, ადგილობრივ პოლითეისტურ რელიგიურ ტრადიციებს. იგივე კერპთაყვანისმცემლობა

ისტორიულ კონტექსტში, ამ ტერმინით მოიხსენიებენ ბერძნულ-რომაულ პოლითეიზმს, ასევე ევროპისა და ჩრდ. ამერიკის პოლითეისტურ ტრადიციებს გაქრისტიანებამდე. უფრო ფართო ჭრილში, ტერმინი მოიაზრებს თანამედროვე რელიგიებსაც, იგი მოიცავს აღმოსავლური რელიგიების უმეტესობას, ამერიკის, ცენტრალური აზიის, ავსტრალიისა და აფრიკის ადგილობრივ ტრადიციებს; ასევე არა-აბრაამისტული ხალხების რელიგიას. უფრო ვიწრო ჭრილში, ტერმინი არ გულისხმობს მსოფლიო რელიგიებს და მიეწერება ადგილობრივ, სასოფლო ტრადიციებს, რომლთაც ცივილიზებულ რელიგიებთან არ აქვთ კავშირი. პაგანურ ტრადიციებს პროზელიტიზმის ნაკლებობა და ცოცხალი მითოლოგიის არსებობა ახასიათებს.

                                                 

                                       ვენერა არლეზიიდან ქრისტეშობამდე გვიანი  I საუკუნე

ქრისტიანული გადმოსახედიდან ტერმინი მოიაზრებს ყველა არა-აბრაამისტულ რელიგიას. იგი მონოთეისტებს შორის გამოიყენება დამამცირებელი მნიშვნელობით - წარმართი, ურწმუნო. ისლამში ამგვარი მნიშვნელობით გვხვდება სიტყვები კაფირი (كافر) და მუშრიკი.

პოლითეისტური რელიგიები და მითოლოგიები

სომხური მითოლოგია

ძველგერმანული მითოლოგია

ძველბერძნული მითოლოგია

დასავლეთსემიტური მითოლოგია

შუმერულ-აკადიური მითოლოგია

ძველეგვიპტური მითოლოგია

ძველსალავური მითოლოგია

ლილირიული მითოლოგია

კავკასიურ-იბერიული სალხების მითოლოგია

ბალტიისპირელი ხალხების მითოლოგია

ვაინახური მითოლოგია

თურქმანების მითოლოგია

ფინურ-უგარელების მითოლოგია

სურვილების ასრულების ხე, არქაული შეკვეთები

იხ. ვიდეო საიდუმლო უძველესი წესჩვეულებების, ბედის ნიშნები.

                                     სატურნი

სატურნი და მისი თვალსაჩინო რგოლები, გადაღებული კასინის ორბიტერის მიერ 

(ძვ. ქართული სახელწოდება კრონოსი ან ზუალი) — სიშორით მეექვსე პლანეტაა მზიდან. ეს გაზის გიგანტი სიდიდით მეორე პლანეტაა მზის სისტემაში იუპიტერის შემდეგ. პლანეტას რომაული ღმერთი სატურნის სახელი ჰქვია. მისი სიმბოლოა ღმერთის კვერთხის სტილიზებული რეპრეზენტაცია - ♄. ჩინურ, კორეულ, იაპონურ და ვეიტნამურ კულტურებში პლანეტას მიწის ვარსკვლავად მოიხსენიებენ (土星), ხუთი ელემენტის ციკლის მიხედვით. სატურნს ადრე სანამ ტელესკოპს გამოიგონებდნენ ყურებიან პლანეტას ეძახდნენ, რადგან შორიდან მისი რგოლები ყურებს გავდა.

                                              

სატურნის ჩრდილოეთ პოლუსზე პოლარული შუქები

სატურნის პირველი ფოტოსურათი პიონერ 11 -მა 1979 წლის სექტემბერში გადაიღო 20 000 კმ-ის მანძილიდან. მაშინ აგრეთვე მისი რამდენიმე თანამგზავრი აღმოაჩინა და სურათები გადაუღო. სატურნს 62 თანამგზავრი ჰყავს, მათ შორის ყველაზე დიდია ტიტანი. სატურნის ატმოსფეროს 96,3 % წყალბადისგან შედგება, 3,25 % ჰელიუმისგან, დანარჩენი 0,45 % სხვა აირებია.

                                          სატურნი აფელიუმში მზიდან 1 513 325 783 კმ-ზე (10.11595804 ა.ე.) იმყოფება, ხოლო პერიფელიუმში 1 353 572 956 კმ (9.04807635 ა.ე.). მზიდან საშუალო დაშორების მანძილია 1 433 449 370 კმ (9.58201720 ა. ე.). სიდერული ბრუნვის პერიოდია 10 სთ 34 წთ. ორბიტაზე მოძრაობის სიდერული პერიოდია 29 წელი 5 თვე 15 დღე. ორბიტის ექსცენტრისიტეტია 0.055723219. მისი ეკვატორული დიამეტრია 120 540 კმ, ხოლო პოლარული დიამეტრი 108 730 კმ. მზის ირგვლივ ორბიტაზე მოძრაობის სიჩქარეა 9690 მ/წმ. მისი მასა 95 დედამიწის მასის ტოლია. გარე ღრუბლების ფენის მაქსიმალური ტემპერატურაა -139 °C (134 °K), მინიმალური -190 °C (83 °K).

                                          

სატურნს ირგვლივ მკვეთრად შესამჩნევი რგოლები აკრავს, რომლის 93 % ყინულის ნაწილაკებისგან და 7 % ქვიანი მასისა და მტვრისგან შედგება. რგოლების სისქეა დაახლოებით 20 მ.

 ყველაზე ახლო რგოლი სატურნის ეკვატორის ზედაპირიდან 6630 კმ-ზეა, ყველაზე შორი 120 700 კმ-ზე. ამ რგოლების შესახებ 2 თეორია არსებობს.
                                         
                                                                   სატურნის თანამგზავრები

 პირველი თეორია იმაში მდგომარეობს, რომ ეს რგოლები სატურნის რომელიღაც დაშლილი თანამგზავრის ნაწილებია, ხოლო მე 2 თეორიის მიედვით, მილიარდობით წლის წინ მზის სისტემის ამ ადგლზე სატურნი სწორედ ამ მტვრის ნაწილაკების შეერთებით წარმოიქმნა.

 იხ ვიდეო

კოსმოსური ფრენების მისიები

Pioneer 11-ის გადაფრენა

სატურნის Pioneer 11-ის გამოსახულება

Pioneer 11-მა სატურნს პირველი გადაუფრინა 1979 წლის სექტემბერში, როდესაც ისპლანეტის ღრუბლების ზედაპირს 20 000 კმ-ის (12 000 მილი) რადიუსში ჩაუარა. გადაიღეს პლანეტის და მისი რამდენიმე თანამგზავრის სურათები, თუმცა მათი გარჩევადობა ძალიან დაბალი იყო ზედაპირის დეტალების გასარჩევად. კოსმოსურმა ხომალდმა ასევე შეისწავლა სატურნის რგოლები, რამაც გამოავლინა თხელი F-რგოლი და ის ფაქტი, რომ რგოლებში მუქი ნაპრალები კაშკაშაა მაღალი ფაზური კუთხით (მზის მიმართ) დაკვირვებისას, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი შეიცავს სინათლის გაფანტვის წვრილ მასალას. გარდა ამისა, Pioneer 11-მა გაზომა ტიტანის ტემპერატურა. 

ვოიაჯერის გადაფრენები

1980 წლის ნოემბერში, Voyager 1- ის ზონდმა სატურნის სისტემა მოინახულა. მან პლანეტის, მისი რგოლებისა და თანამგზავრების პირველი მაღალი გარჩევადობის სურათები გამოაგზავნა. სხვადასხვა თანამგზავრის ზედაპირის მახასიათებლები პირველად იქნა დაფიქსირებული. Voyager 1-მა ტიტანის ახლო გადაფრენა განახორციელა, რამაც მთვარის ატმოსფეროს შესახებ ცოდნა გააფართოვა. ამან დაამტკიცა, რომ ტიტანის ატმოსფერო ხილული ტალღის სიგრძეებზე შეუღწევადია ; ამიტომ ზედაპირის დეტალები არ დაფიქსირებულა. გადაფრენამ კოსმოსური ხომალდის ტრაექტორია მზის სისტემის სიბრტყიდან გამოსვლისას შეცვალა. 

თითქმის ერთი წლის შემდეგ, 1981 წლის აგვისტოში, Voyager 2-მა განაგრძო სატურნის სისტემის შესწავლა. მიღებული იქნა სატურნის თანამგზავრების უფრო ახლო ხედის სურათები, ასევე ატმოსფეროსა და რგოლების ცვლილებების მტკიცებულებები. გადაფრენის დროს, ზონდის მბრუნავი კამერის პლატფორმა რამდენიმე დღის განმავლობაში გაიჭედა და დაგეგმილი ფოტოების ნაწილი დაიკარგა. სატურნის გრავიტაცია გამოყენებული იქნა კოსმოსური ხომალდის ურანისკენ მოძრაობის ტრაექტორიის წარმართვისთვის. 

ზონდებმა აღმოაჩინეს და დაადასტურეს პლანეტის რგოლების მახლობლად ან მათ შიგნით მოძრავი რამდენიმე ახალი თანამგზავრის არსებობა, ასევე მცირე მაქსველის ნაპრალი ( C რგოლში არსებული ნაპრალი ) და კილერის ნაპრალი ( A რგოლში არსებული 42  კმ სიგანის ნაპრალი ). 

კასინი-ჰიუგენსის კოსმოსური ხომალდი

ენცელადის სამხრეთ პოლუსზე, გეიზერები წყალს ვეფხვის ზოლების გასწვრივ მრავალი ადგილიდან ასხურებენ . 

კასინი -ჰიუგენსის კოსმოსური ზონდი სატურნის გარშემო ორბიტაზე 2004 წლის 1 ივლისს შევიდა. 2004 წლის ივნისში მან ფიბის ახლო გადაფრენა განახორციელა , რის შედეგადაც მაღალი გარჩევადობის სურათები და მონაცემები გამოგზავნა. სატურნის უდიდესი თანამგზავრის , ტიტანის , კასინის გადაფრენისას დიდი ტბებისა და მათი სანაპირო ზოლის რადარის სურათები გადაიღეს მრავალი კუნძულითა და მთით. ორბიტერმა ტიტანის ორი გადაფრენა დაასრულა, სანამ ჰიუგენსის ზონდს 2004 წლის 25 დეკემბერს გაუშვებდა. ჰიუგენსი ტიტანის ზედაპირზე 2005 წლის 14 იანვარს დაეშვა. 

2005 წლის დასაწყისიდან მეცნიერებმა სატურნზე ელვის თვალყურის დევნებისთვის კასინი გამოიყენეს . ელვის სიმძლავრე  დედამიწაზე ელვის სიმძლავრეს დაახლოებით 1000-ჯერ აღემატება. 

2006 წელს NASA-მ განაცხადა, რომ კასინიმ აღმოაჩინა თხევადი წყლის რეზერვუარების კვალი ზედაპირიდან არაუმეტეს ათობით მეტრის სიღრმეზე, რომლებიც სატურნის მთვარე ენცელადზე გეიზერებად იფრქვევა . ყინულის ნაწილაკების ეს ჭავლები სატურნის გარშემო ორბიტაზე მთვარის სამხრეთ პოლარულ რეგიონში არსებული ხვრელებიდან გამოდის.  ენცელადზე 100-ზე მეტი გეიზერი იქნა აღმოჩენილი.  2011 წლის მაისში NASA-ს მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ ენცელადი „მზის სისტემაში დედამიწის მიღმა ყველაზე საცხოვრებლად ვარგის ადგილად იქცევა ჩვენთვის ცნობილი სიცოცხლისთვის“. 

კასინის კოსმოსური ხომალდიდან დანახული პლანეტის მიხედვით, სატურნი მზეს დაბნელებს . რგოლები ჩანს, მათ შორის F რგოლი .

კასინის ფოტოებმა გამოავლინა აქამდე აღმოუჩენელი პლანეტარული რგოლი, სატურნის კაშკაშა მთავარი რგოლების გარეთ და G და E რგოლების შიგნით . ამ რგოლის წყარო, სავარაუდოდ, იანუსისა და ეპიმეთეს  პლანეტებთან მეტეოროიდის ჩამოვარდნაა .  2006 წლის ივლისში, ტიტანის ჩრდილოეთ პოლუსთან ახლოს ნახშირწყალბადის ტბების სურათები დაბრუნდა, რომელთა არსებობა 2007 წლის იანვარში დადასტურდა. 2007 წლის მარტში, ჩრდილოეთ პოლუსთან ახლოს ნახშირწყალბადის ზღვები აღმოაჩინეს, რომელთაგან ყველაზე დიდი თითქმის კასპიის ზღვის ზომისაა .  2006 წლის ოქტომბერში, ზონდმა აღმოაჩინა 8000 კმ (5000 მილი) დიამეტრის ციკლონის მსგავსი შტორმი, რომელსაც თვალის კედელი ჰქონდა სატურნის სამხრეთ პოლუსზე.  

2004 წლიდან 2009 წლის 2 ნოემბრამდე ზონდმა აღმოაჩინა და დაადასტურა რვა ახალი თანამგზავრი.  2013 წლის აპრილში, კასინიმ გამოაგზავნა პლანეტის ჩრდილოეთ პოლუსზე ქარიშხლის სურათები, რომლებიც დედამიწაზე აღმოჩენილ ქარიშხლებზე 20-ჯერ დიდი იყო და ქარის სიჩქარე 530 კმ/სთ-ზე (330 მილი/სთ) მეტი იყო .  2017 წლის 15 სექტემბერს, კასინი-ჰიუგენსის კოსმოსურმა ხომალდმა შეასრულა თავისი მისიის „დიდი ფინალი“: რამდენიმე გავლა სატურნსა და სატურნის შიდა რგოლებს შორის არსებულ ნაპრალებში.  კასინის ატმოსფეროში შეღწევამ მისია დაასრულა.  

შესაძლო სამომავლო მისიები

NASA-ს Dragonfly-ის მისია — New Frontiers პროგრამის მეოთხე — წარმოადგენს როტორკრაფტის ზონდს, რომელიც შექმნილია სატურნის თანამგზავრ ტიტანის შესასწავლად და პრებიოტიკური ქიმიური პროცესების ნიშნების მოსაძებნად. NASA-მ მისია 2019 წელს შეარჩია; 2025 წლის მდგომარეობით. მისი გაშვება 2028 წლის ივლისშია დაგეგმილი, სასიცოცხლო ციკლის საერთო ღირებულება კი 3.35  მილიარდი დოლარია. ის ტიტანზე 2034 წელს ჩავა. ^{[ 178 ]} 2025 წლის აპრილისთვის მისიამ კრიტიკული დიზაინის მიმოხილვა გაიარა. მისი გაშვება კენედის კოსმოსური ცენტრიდან SpaceX Falcon Heavy რაკეტით იგეგმება .

მხატვრულ ლიტერატურაში

სატურნი ხშირად ჩნდება მხატვრულ ლიტერატურაში, სულ მცირე 1752 წლიდან, როდესაც ვოლტერმა გამოაქვეყნა თავისი რომანი „მიკრომეგა“ . ადრეულ ნაშრომებში ის ზოგადად მყარი იყო წარმოდგენილი,  ხოლო სატურნი მოგვიანებით სწორად არის აღწერილი, როგორც აირისებრი პლანეტა. სატურნის თანამგზავრებიც ფიგურირებს მხატვრულ ლიტერატურაში, განსაკუთრებით ტიტანი .

                                სატურნი (მითოლოგია)

                                                         

                                          სატურნი. რომის ქანდეკება  II ს  ბარდოს ეროვნული მუზეუმი

(ლათ. Saturnus) — მიწათმოქმედების ღმერთი რომაულ მითოლოგიაში. ერთერთი უძველესი ღმერთი, კულტი რ-იც იყო ყველაზე გავრცელებული იტალიაში. უმაღლესი ღვთაება შეესიტყვება ბერძნ. კრონოსი. ღმერთი-მიწამოწმედების, რ-იც მითოლოგიური სიუჟეტის მიხედვით ჭამდა საკუთარ შვილებს. მისი სახელი დაარქვეს პლანეტას, რ-ის სედის მზის სისტემაში სატურნის სიმბოლოს წარმოადგენს ნამგალს - ნიშანს მიწათმოქმედებისა.

                             ნანგრევები სალოცავის სატურნის (რვა კოლონა მარჯვნივ), სამი კოლონა  სალოცავის ვესპასიენესა და ტიტეს (მარცხნივ) ტრიუმფალური არკა სეპტიმუს სევერუსის (ცენტრში)

რეკლამა    -  მომზადება ვოკალში -  პროფესიონალი მომღერალი ოპერის სოლისტი მრავალი კონკურისის ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს ვოკალში საოპერო, კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება, დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით, სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949

საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის რეფერენდუმი (1991)

                       საქართველოს უახლოეს ისტორიაში მნიშვნელოვანი თარიღი

1991 წლის 31 მარტს, საქართველოს ეროვნულმა ხელისუფლებამ, უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის, ზვიად გამსახურდიას ხელმძღვანელობით, ჩაატარა რეფერენდუმი — საერთო-სახალხო კენჭისყრა სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის საკითხზე.

რეფერენდუმი დაინიშნა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს 1991 წლის 28 თებერვლის დადგენილების საფუძველზე. ამ დადგენილებით გაუქმდა საქართველოს რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს მიერ 1991 წლის 17 მარტს დანიშნული რეფერენდუმი სსრ კავშირის შენარჩუნების საკითხზე და 1991 წლის 31 მარტს დაინიშნა საქართველოს რესპუბლიკის რეფერენდუმი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის თაობაზე კითხვით „თანახმა ხართ თუ არა აღსდგეს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა 1918 წლის 26 მაისის დამოუკიდებლობის აქტის საფუძველზე?“

იხ. ვიდეო

რეფერენდუმი ჩატარდა 1991 წლის 31 მარტს მთელი საქართველოს მასშტაბით. რეფერენდუმში მონაწილეობა მიიღო სამხრეთ ოსეთის ყოფილი ოლქისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამაც. რეფერენდუმში მონაწილეთა რაოდენობა შეადგენდა 3.302.572 ადამიანს (ამომრჩეველთა 90,3 პროცენტი). მონაწილეთა 98,9 პროცენტმა მხარი დაუჭირა საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენას. რეფერენდუმის შედეგად, იმავე წლის 9 აპრილს, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ მიიღო საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი.