воскресенье, 8 июля 2018 г.

მარიანას ღარი

ჩელენჯერის უფსკრული (წითლად), მარიანას ღარი, წყნარი ოკეანე

ვიწრო დეპრესია წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, ფილიპინის ზღვაში. გადაჭიმულია დაახლოებით 2500 კმ-ზე მარიანას კუნძულების გასწვრივ. აქვს V-სებრი პროფილი, ციცაბო (ქანობი 7-9°) კალთები, ბრტყელი ძირი (სიგანე 1-5 კმ). სიღრმე 11023 მ (სიღრმე გაზომა 1957 წელს სსრკ-ს საკვლევ გემ „ვიტიაზის“ ექსპედიციამ, პირველი გაზომვა — 11034 მ), რითაც ის მსოფლიო ოკეანის უღრმესი ადგილია. დაზუსტებით, რომელიც იაპონურმა ზონდმა აწარმოა 1995 წელს – 10920 მ–ს არ აღემატება. ბოლო გაზომვით კი, რომელიც 2011 წელს ამერიკულმა ოკეანოგრაფიულმა ექსპედიციამ ჩაატარა, დაფიქსირდა 10,994 მ (± 40 მ) სიღრმე.

ცხოვრება

1960 წელს ჩატარებულმა ბატისკაფურმა ტრიესტელმა ექსპედიციამ განაცხადა, რომ მაღალი წნევის გამო დიდი გაკვირვებით დააკვირდა ფსკერზე მცხოვრებ დიდ არსებებს, როგორიცაა დაახლოებით 30 სმ (12 ინჩი) სიგრძის ბრტყელი თევზი და კრევეტები. პიკარდის თქმით, „ფსკერი ნათელი და გამჭვირვალე ჩანდა, მყარი დიატომური ოჟეს ნარჩენები “. ბევრი საზღვაო ბიოლოგი ამჟამად სკეპტიკურად უყურებს ბრტყელი თევზის სავარაუდო დანახვას და ვარაუდობენ, რომ არსება შესაძლოა ზღვის კიტრი ყოფილიყო . 1996 წელს მეორე ექსპედიციის დროს, უპილოტო ხომალდმა Kaikō-მ ზღვის ფსკერიდან ტალახის ნიმუშები შეაგროვა . ამ ნიმუშებში პაწაწინა ორგანიზმები აღმოაჩინეს.

2011 წლის ივლისში, კვლევითმა ექსპედიციამ განათავსა ციფრული ვიდეოკამერებითა და განათებით აღჭურვილი დაუკავშირებელი სადესანტო ხომალდები, რომლებსაც drop cam-ები ეწოდებათ, რათა შეესწავლათ ეს ღრმა ზღვის რეგიონი. მრავალ სხვა ცოცხალ ორგანიზმთან ერთად, დაფიქსირდა რამდენიმე გიგანტური ერთუჯრედიანი ფორამინიფერანი, რომელსაც ქსენოფიოფორები ეწოდება და რომელთა ზომა 10 სმ-ზე (4 ინჩი) მეტია და მონოთალამების კლასს მიეკუთვნება . ქსენოფიოფორებს, ყველაზე დიდ ცნობილ უჯრედებს, შეუძლიათ მძიმე მეტალების მაღალი დონის ატანა. ამ drop cam-ების გამოყენებით დაფიქსირდა მედუზები და სხვა ორგანიზმები. მონოთალამები აღსანიშნავია მათი ზომით, ზღვის ფსკერზე მათი უკიდურესი სიმრავლით და სხვადასხვა ორგანიზმების მასპინძლის როლით.

2014 წლის დეკემბერში, 8,145 მეტრის (26,722 ფუტი; 4,454 ფათომი) სიღრმეზე აღმოაჩინეს ლოკოკინას თევზის ახალი სახეობა , რითაც მოხსნა ვიდეოზე ნანახი ყველაზე ღრმა ცოცხალი თევზის წინა რეკორდი.

2014 წლის ექსპედიციის დროს რამდენიმე ახალი სახეობა გადაიღეს, მათ შორის უზარმაზარი ამფიპოდები, რომლებიც სუპერგიგანტების სახელით არიან ცნობილი. ღრმა ზღვის გიგანტიზმი არის პროცესი, რომლის დროსაც სახეობები უფრო დიდები იზრდებიან, ვიდრე მათი არაღრმა წყლის ნათესავები.

2017 წლის მაისში, ახლად დასახელებული მარიანას ლოკოკინა თევზი, რომელიც 2014 წელს გამოჩნდა , 8,178 მეტრის (26,800 ფუტის) სიღრმეზე გადაიღეს .

2025 წელს ჟურნალ „Cell“-ში გამოქვეყნებული სამი ნაშრომი ვრცლად აღწერს სიცოცხლეს ჰადალურ ზონაში, 6000-დან 11000 მეტრამდე სიღრმეზე. ამ კვლევებიდან ერთ-ერთმა მარიანას ღრმულში 7000-ზე მეტი ახალი მიკრობული სახეობა გამოავლინა, რომელთაგან 89% მეცნიერებისთვის ახალია.

დაბინძურება

2016 წელს, კვლევითმა ექსპედიციამ შეისწავლა თხრილში 7,841–10,250 მეტრის (25,725–33,629 ფუტი; 4,288–5,605 ფატომი) სიღრმიდან შეგროვებული კიბოსნაირების ქიმიური შემადგენლობა . ამ ორგანიზმებში მკვლევარებმა აღმოაჩინეს პოლიქლორირებული ბიფენილების (PCB ) უკიდურესად მაღალი კონცენტრაცია , ქიმიური ტოქსინი, რომელიც აკრძალული იყო 1970-იან წლებში მისი გარემოსთვის ზიანის გამო, და რომელიც კონცენტრირებული იყო თხრილის ნალექის ყველა სიღრმეზე. შემდგომმა კვლევამ აჩვენა, რომ ამფიპოდები ასევე შთანთქავენ მიკროპლასტმასს , ხოლო ამფიპოდების 100%-ს კუჭში აქვს სულ მცირე ერთი სინთეზური მასალის ნაჭერი.

2019 წელს ვიქტორ ვესკოვომ განაცხადა, რომ თხრილის ძირში პლასტიკური პარკი და კანფეტების შესაფუთი მასალა იპოვა. ^{[ 60 ]} იმავე წელს, Scientific American-მა ასევე განაცხადა, რომ თხრილში ნაპოვნი წყლის ცხოველების სხეულებში ნახშირბად-14 -ის მაღალი დონე აღმოაჩინეს, რაც ბირთვული ბომბის ტესტირების შედეგად იყო გამოწვეული. 2024 წელს, დასავლეთ პულში ლუდის ბოთლი შენიშნეს.

შესაძლო ბირთვული ნარჩენების განთავსების ადგილი

სხვა ოკეანური თხრილების მსგავსად, მარიანას თხრილი შემოთავაზებულია ბირთვული ნარჩენების განთავსების ადგილად იმ იმედით, რომ ამ ადგილას ტექტონიკური ფილების სუბდუქცია საბოლოოდ ბირთვულ ნარჩენებს დედამიწის მანტიაში , დედამიწის მეორე ფენაში, ღრმად ჩაძირავს. 1979 წელს იაპონიამ ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულებზე, მაუგთან ახლოს, დაბალი დონის ბირთვული ნარჩენების გადაყრა დაგეგმა. თუმცა, ბირთვული ნარჩენების ოკეანეში გადაყრა საერთაშორისო სამართლით აკრძალულია. გარდა ამისა, ფილების სუბდუქციის ზონები დაკავშირებულია ძალიან დიდ მეგატასტურ მიწისძვრებთან , რომელთა შედეგები არაპროგნოზირებადია ბირთვული ნარჩენების ჰადოპელაგიურ ეკოსისტემაში გრძელვადიანი განთავსების უსაფრთხოებისთვის .

სქემა წარმოქმნა მარიანას ხეობის.

რეკლამა - მომზადება ვოკალში - პროფესიონალი მომღერალი ოპერის სოლისტი მრავალი კონკურისის ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს ვოკალში საოპერო, კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება, დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით, სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77, 5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი, თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება, აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949

სტრაბონი

სტრაბონი XVI საუკუნის გრავიურაზე

(ბერძნ. Στράβων; დ. ძვ. წ. 64/63 – გ. ახ. წ. 23/24) — ბერძენი ისტორიკოსი და გეოგრაფი.

წარმოშობით პონტოელი ბერძენი ქალაქ ამასიადან, წარჩინებული წრიდან. თავისი დროისთვის ბრწყინვალე განათლება მიუღია. ბევრი უმოგზაურია, ფიქრობენ, რომ კოლხეთშიც ყოფილა. ცნობილია, მისი ორი ნაწარმოები : „საისტორიო ნარკვევები“ და „გეოგრაფია“. პირველი ნაშრომი 47 წიგნისაგან შედგებოდა და წარმოადგენდა პოლიბიოსის ნაშრომის, „ისტორიის“, გაგრძელებას. მისგან მხოლოდ 19 ფრაგმენტია მოღწეული, მეორე ნაშრომი — „გეოგრაფია“, რომელიც 17 წიგნისაგან შედგება, თითქმის მთლიანადაა დაცული. სტრაბონი თხზულების XI-XVI წიგნებში აზიის შესახებ მოგვითხრობს, ხოლო XVII-ში — აფრიკის შესახებ. ავტორის მონათხრობი ნაწილობრივ საკუთარი მოგზაურობის დროს შეკრებილ მასალას ემყარება, ნაწილობრივ კი — უფრო ადრეული ავტორების (ერატოსთენე, არტემიდორე, პოლიბიოსი, მეგასთენე) შრომებს

სტრაბონი წარმოშობით ამასიიდან იყო, პონტოს მეფეების რეზიდენციიდან. მისი ოჯახი მიეკუთვნებოდა მეფე მითრიდატეს უახლოეს გარემოცვას, თუმცა სტრაბონის ბაბუა (დედის მხრიდან), რომელიც გართული იყო პირადი შურისძიებით, გადავიდა რომაელების მხარეს და გამოუყო მათ 15 ციხესიმაგრე. თვითონ სტრაბონი, როგორც მისი რომაული სახელი გვაჩვებენ, ჰქონდა რომაული მოქალაქეობა, რომელიც მისცა მის ოჯახს გნეუს პომპეუსმა პ. პერგამის სკოლის გრამატიკოსი და ტირანიონის გეოგრაფიის ნაშრომების ავტორი იყო მისი მასწავლებელი და შთამაგონებელი. პეგამის სკოლა, ალექსანდრიის მსგავსად დაკავებული იყო გომერის პოემების თარგმნით. გეოგრაფიული სახელების ახსნა ამ პოემებში ქმნიდა ძველთაძველ ბერძნულ გეოგრაფიას სწავლობდა. სტრაბონი არისტარხოვსკის მეშვეობით გაიცნო ცნობილი ალექსანდრიის გეოგრაფი ერატოსთენე და უმზერდა პომერს, როგორც პოეტს.

სტრაბონის მასწავლებელი იყო ასევე პერიპატეტიკი ქსენარიხი. საქმე ის არის, რომ აროსტოტელეს მიმდევრები ასევე დაინტერესებული იყვნენ გეოგრაფიით და მემკვიდრეობით მიიღეს მასწავლებლისგან ზოგიერთი საერთო მდგომარეობა ამ საგანში.

სტარბონზე დიდი გავლენა იქონია ჰომეროსის პოემებმა , თავისი რეალურ-ეთნიკური გაგებით. ამ მხრივ მისი მაგალითი იყო პოლიბიოსი. პოლიბიის თხზულებები სტრაბონმა გააგრძელა ისტორიულ ნაშრომში " ისტორიული ჩანაწერები", რომელიც შედგება 43 წიგნისგან: რომის ისტორიის მოვლენები, კარფაგენის დანგრევიდან დაწყებული (ძვ. წ. 146) დამთავრებული ალბათ აქციუმის ბრძოლით (ძვ. წ. 31) . ამ თხზულებამ ჩვენამდე ვერ მოაღწია. თავის ნაშრომებში სტრაბონი არაერთხელ იხსენებს არტემიდორ აფესკს. სტრაბონმა მალე ვერ მოიპოვა დიდება, თუმცა დიდ უპირატესობას ანიჭებდნენ, მას როგორც გეოგრაფს.სტრაბონის "გეოგრაფია" ერთადერთი თხზულებაა, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია და გვაძლევს საშუალებას გავიგოთ თუ როგორი იყო გეოგრაფიული მეცნიერებები იმ დროს. "გეოგრაფია" 17 წიგნი შემონახულია თითქმის მთლიანად. საუკეთესოა პირელი ცხრა წიგნი. 17 წიგნი არის დიდი ხარვეზებით, განსაკუთრებით კი 7 წიგნი. სტრაბონის ტექსტების ბედს და მისი ტექსტების ღირსებას გვამცნობს კრამერის კრიტიკული გამომცემლობა.

სრული ტექსტის გარდა შემორჩა ეპიტომეხი, რომელიც ცნობილია X საუკუნის ბოლოდან და ხშირად ხმარობდნენ გაფუჭებული ადგილის შესავსებად. "გეოგრაფიის" მე-17 წიგნიდან პირველი ორი შეადგენს შესავალს. თხზულებები გვაძლევდა საშუალებას გაგვეგო სტრაბონის შეხედულება მიწათაღწერილობაზე, როგორც ფილოსოფიურ მეცნიერებაზე, გეოგრაფიის ცოდნის სარებელზე ყველა განათლებულ ადამიანისთვის, განსაკუთრებით მხედარმთავარზე და მმართველზე. დიდი ადილი უკავია ერატოსთენე კრიტიკას და იცავს გომერს, როგორც უდიდეს მწერალთაგან, ასევე გეოგრაფიის მიმართ.

შესავლის ბოლო ეხება სტრაბონის პირად შეხედულებას მიწათმოქმედებაზე, გეოგრაფიის აუცილებლობაზე შეესწავლა ფიზიკა და მათემატიკა. აღწერილობთ გეოგრაფია იწყება III წიგნიდან, აქედან 8 (III-X) წიგნი ეკუთვნის ევროპას, 6 წიგნი (XI-XVI) აზიას, ბოლო ( XVII )-აფრიკას.ევროპის აღწერა იწყება იბერიის ნახევარკუნძულიდან . შემდეგ ავტორი ჩერდება ელადაზე და ახლომდებარე კუნძულებზე. ამას ეძღვნება 3 წიგნი ( VIII, IX, X ). ელადას აღწერა იწყება პელოპონესით და მთავრდება ეტოლის და აკარნანის კუნძულებით. დიდი ყურადღება აქვს გამახვილებული იტალიაზე და მის უახლოვეს კუნძულებზე ( V, VI ) .მე - III წიგნში მოთხრობილია იბერიაზე, მე-IV გალიაზე, მე-VII რეინის გაღმა მცხოვრებ გერმანელებზე, კიმერიელებზე, სკვითებზე, სარმატებზე, გეტებზე. მისთვის ცნობილია მაკედონია, თრაკია, ბრიტანეთის სამხრეთ ნაწილი.აზიაში აღწერილია ტავრი ტროადა, პერგამონი და ლიდია. აზიის იმ ნაწილს მიეკუთვნება ინოეთი (მდ. ინდის და განგის შუაში). დედამიწის აღმოსავლეთ ნაწილს შეადგენს ინდოეთი, სამხრეთ იბერია და ალბანეთი. სერებს (ჩინელებს) ეძახდნენ ინდოეთის ხალხს. გეოგრაფწბი აღნიშნავნენ მათი დიდი ხნის სიცოცხლეს და მათ ბამბის ქსოვილებს.აფრიკას სტრაბონი, როგორც სხვა ანტიკური ავტორები ეძახიან ლივიას. ბევრი ადგილი მიძღვნილი აქვს ეგვიპტეს და ეთიოპიას და მათ შემაერთებელ მდინარე ნილოსს. ხალხიდან ნახსენებია ნასამონები და გარამანტები.

суббота, 7 июля 2018 г.

მონრეალის პროტოკოლი

უდიდესი ოზონის ხვრელი ანტარქტიკის თავზე 2006 წელს

(ინგლ. The Montreal Protocol on Substances That Deplete the Ozone Layer) — 1985 წლის ვენის კონვენციის საერთაშორისო პროტოკოლი, რომელიც შეიმუშავეს ოზონის ფენის დაცვის მიზნით. პროტოკოლი ხელმოსაწერად გაამზადეს 1987 წლის 16 სექტემბერს და ძალაში შევიდა 1989 წლის 1 იანვარს. პროტოკოლის ძალაში შესვლას 1989 წლის მაისში ჰელსინკის შეხვედრა მოჰყვა. ამის შემდეგ პროტოკოლი 7-ჯერ შეიცვალა: 1990 (ლონდონი), 1991 (ნაირობი), 1992 (კოპენჰაგენი), 1993 (ბანგკოკი), 1995 (ვენა), 1997 (მონრეალი) და 1999 (პეკინი) წწ. თუკი ხელმომწერი ქვეყნები დაიცავენ პროტოკოლის მითითებებს ოზონის ფენა აღდგება 2050 წლისთვის. გაეროს გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა (1997 –2006 წწ.) განაცხადა:

„შესაძლებელია, მონრეალის პროტოკოლი ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ საერთაშორისო შეთანხმებად ჩაითვალოს.“

2009 წლის მდგომარეობით პროტოკოლს ხელს აწერს გაეროს 196 წევრი ქვეყანა. ყოველი ქვეყანა ახდენს ყველა მიღებული ჩასწორების რატიფიცირებას. პეკინის შესწორება რატიფიცირებულია 191 ქვეყნის მიერ. საქართველომ პროტოკოლს ხელი მოაწერა 1992 წლის 26 მაისს

ისტორიის პრობლრმრბი 1973წ-ს ქიმიკოსმა ფრანკ შევრუდ რიულანდმა და მსრიომოლინამ კალიფორნისს უნივერსიტეტში დაიწყეს კველვები მოქმედება ქლოროფტორიგედის ზემოქმედებას დედამიწის ატმოსფეროზე. სადაც ისისნი ულტრაისფერი გამოსხივებასთან დისოცირდება და წარმოიქმნება ატმოსფერული ქლორი. როულანდამ და მოლინამ ივირაუდეს, რომ ამ ატომების ქლორს შეუძლიათ გამოაწვიოს დაშლა დიდი რაოდენობის ოზონის სტრატოსფეროში. მათი დასკვნა ანალოგიურია პაულია კრუტცენისა და ჰაროლდ ჯონსუატის, რ-აც აჩვენეს,რომ აზოტის ოქსიდი (II) (NO) შეიძლია დააჩქაროს დაშლა ოზონის. ამ სამუშაოსთვის ამ პრობლომებზე 1995წ-ს კრუტცენს, მოლინას და როულანდს მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში.
იხ. ვიდეო

ცნობილია, რომ სტრატოსფეროში ოზონი პრაქტიკულად სრულად შთანთქავს ულტრაისფერ გამოასხივებას (ელექტყრომაგნიტური გამოსხივება მზის ტალღის სიგრძე λ=290÷320 ნმ) დამოღუპველი ყველა ცოცხალი ორგანიზმისთვის. გამოფიტვა ოზონური შრის მოაქვს გაძლიერება რაოდენობის ულტრაისფერი გამოსხივების მოღწევისას დედამიწის ზედაპირზე. რ-ის შედეგადად იწვევევს შემთხვევებს კანის კიობოს ადამიანებში (ლელონამა, კარცინომა და სხვ.) და იწვევს სხვა სერიოზულ პრობლემებს, როგორიცაა დაზიანებას მარცვლეულის კულტურების და დაღუპვას დიდი რაოდენობის ზიღვის ფიტოპლაქტონის. იხ ლინკზე

ჰიპოთეზა როუნალდის მოლინის მკაცრად დაუპირისპირდა წარმომდაგენლები ინდუსტრიის, აეროზოლების მწარმოებლები და ჰალოგენოალკაიდების. წარმომადგენელი უდიდესი ამერიული ქიმიური კომპანიის,,დიუპონი'' ამბობდა, რომ თეორია გამოფიტვისა ოზონისა ეს სამეცნიერო ფანტასტიკაა და აბსურდი. პრეზიდენტი Precision Valve Corporation რობეტრ აპლანი (გამომგონებელი პირველი პრაქტიკული აეროზოლის სპრეის) წერდა რექტორს უნივერსიტეტის კსლიფორნიის, რომ უკმაყოფილოა პუბლიკაციისა როუნალდის

ოზონის ხვრელი

ანტარქტიკის ოზონის ხვრელის გამოსახულება, სექტემბერი, 2000 წ

დედამიწის ატმოსფეროს ზედა ფენაში, სტრატოსფეროში, ოზონის კონცენტრაციის მკვეთრი შემცირების ფენომენი. ბოლო ათწლეულებში გაძლიერდა, სავარაუდოდ ანთროპოგენული ზემოქმედების შედეგად. კაცობრიობის განსაკუთრებული დაინტერესება გამოიწვია იმის გამო, რომ სტრატოსფერული ოზონი დედამიწის ზედაპირს მზის ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან იცავსოზონის ხვერელი დიამეტრით 1000 კმ პირველად აღმოაჩინეს 1986 წელს სამხრეთ ნახევარსფეროში ანტარქტიკის თავზე. იგი ჩნდებოდა ყოველ აგვისტოს, ხოლო დეკემბერში ან იანვარში კი ქრებოდა. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არქტიკაზე ჩნდებოდა მეორე ხვრელი, თუმცა გაცილებით მცირე ზომებითოზონის საფარის შეთხელების შედეგად იზრდება დედამიწის ზედაპირზე მოხვედრილი ულტრაიისფერი გამოსხივების ინტენსივობა, რაც თავის მხრივ იწვევს კანის დაავადებათა ალბათობის ზრდასაც.ითვლება, რომ სტრატოსფერული ოზონის დაშლა გამოწვეულია ჰალოგენების შემცველი ორგანული ნაერთების: ქლორ–ფტორ–ნახშირწყალბადების (ქფნ–ები), ქლორ–ბრომ–ნახშირწყალბადების და ჰალონების ატმოსფეროში მოხვედრით. ამ ნივთიერებათა წარმოება მეოცე საუკუნის ოციანი წლებიდან დაიწყო. ისინი გამოიყენება როგორც იდეალურად უსაფრთხო მაცივარაგენტები, დეზოდორანტების შემავსებლები, ელექტრომოწყობილობის გამწმენდები, ცეცხლჩამქრობი ნივთიერებები, მცენარეთა დაცვის საშუალებები. ითვლება, რომ ატმოსფეროში მოხვედრილი მოლეკულები ათწლეულების განმავლობაში არ იშლება და სტრატოსფერომდე აღწევს, სადაც მზის ულტრაიისფერი გამოსხივების ზეგავლენით იშლება და ქლორის ატომებს გამოყოფს. ეს უკანასკნელი კი შემდგომ მუშაობს, როგორც ოზონის მოლეკულების დაშლის კატალიზატორი. ითვლება, რომ თითო მოლეკულა ქლორ–ფტორ–ნახშირბადი ას ათასამდე ოზონის მოლეკულას შლის.რიგი მეცნიერები არ ეთანხმებიან სტრატოსფერული ოზონის ქფნ–ების გამო დაშლის თეორიას. მათ მიაჩნიათ, რომ ქფნ–ები ზედმეტად მძიმე მოლეკულებია იმისათვის, რომ სტრატოსფეროს მიაღწიოს. არსებობს მოსაზრება, რომ ოზონის შრის შეთხელება ბუნებრივი ფლუქტუაციაა და თავისთავად გამოსწორდება.1985 წელს ოცმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა ოზონის შრის დაცვის შესახებ ვენის კონვენციას. 1987 წელს კი 43–მა ქვეყანამ _ ამ კონვენციის ოქმს (მონრეალის ოქმი), რომლითაც დადგინდა ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების ხმარებიდან ამოღების ეტაპობრივი გრაფიკი. შემდგომში ამ ხელშეკრულებებს პრაქტიკულად მთელი მსოფლიო შეუერთდა. დღეს ყველაზე აგრესიული ქლორ–ფტორ–ნახშირწყალბადები უკვე ამოღებულია ხმარებიდან. თუმცა სტრატოსფეროდან მათ გაქრობას კიდევ რამდენიმე ათეული წელიწადი დასჭირდება.1987 წლის 16 სექტემბერს მონრეალის პროტოკოლის ხელმოწერის აღსანიშნავად, 1994 წელს გაეროს გენერალური ასამბლეამ 16 სექტემბერი ოზონის მსოფლიო დღედ გამოაცხადა.

ეწოდება პერიოდული სისტემის მეშვიდე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის ელემენტებს – ფტორს, ქლორს, ბრომს, იოდს და არამდგრად ელემენტს ასტატს. სახელწოდება "ჰალოგენები" ამ ელემენტებმა მიიღეს იმის გამო, რომ მათ აქვთ უნარი უშუალოდ შეუერთდნენ მეტალებს და წარმოქმნან მარილები LiF, NaCl, KBr, KI და ა. შ.