ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -
მისია
LISA Pathfinder იყო კონცეფციის დამადასტურებელი მისია, რომლის მიზანი იყო იმის დამტკიცება, რომ ორ მასას (ცნობილი როგორც სატესტო მასები) შეუძლია კოსმოსში ფრენა ხელუხლებელი, მაგრამ კოსმოსური ხომალდით დაცული და შეინარჩუნოს თავისი ფარდობითი პოზიციები სრული გრავიტაციული ტალღების ობსერვატორიის რეალიზაციისთვის საჭირო სიზუსტით. ძირითადი მიზნები იყო სატესტო მასებზე მოქმედი გარე ძალების მინიმიზაცია, გეოდეზიური მოძრაობიდან მცირე გადახრების გარანტირება და მათი ფარდობითი გადაადგილების მაღალი სიზუსტით გაზომვა. გრავიტაციული ფიზიკის ექსპერიმენტების დიდი ნაწილი მოითხოვს თავისუფლად ვარდნილ, გეოდეზიურ საცნობარო სატესტო ნაწილაკებს შორის ფარდობითი აჩქარების გაზომვას.
LISA Pathfinder-ზე განთავსებული იყო კოსმოსში გაფრენილი პირველი სუბპიკომეტრიანი ლაზერული ინტერფერომეტრი , რომელსაც შეუძლია თვალყური ადევნოს ორი სატესტო მასის ფარდობით გადაადგილებას, რომლებიც ერთ კოსმოსურ ხომალდში დაახლოებით 38 სმ დაშორებით მდებარეობს. გრავიტაციული ტალღების ობსერვატორია LISA- სთვის სამი ცალკეული კოსმოსური ხომალდიდან თითოეული ორ სატესტო მასას უმასპინძლებს, რომლებიც ერთმანეთისგან 2.5 მილიონი კილომეტრით არიან დაშორებულნი. [ 17 ] LISA Pathfinder-ის მეცნიერება მოიცავდა ყველა ცრუ ეფექტისთვის - მათ შორის მახეში გადაადგილებული ძალებისა და ოპტიკური გაზომვის ზღვრების - ექსპერიმენტულად დამაგრებული ფიზიკური მოდელის გაზომვას და შექმნას, რაც ზღუდავს თავისუფლად ვარდნილი სატესტო ნაწილაკების იდეალური თანავარსკვლავედის შექმნისა და გაზომვის შესაძლებლობას, რაც იდეალური იქნებოდა LISA- ს შემდგომი მისიისთვის.
LISA-ს სატესტო მასის წყვილები თავისუფლად დაეცემა კოსმოსური ხომალდიდან კოსმოსურ ხომალდზე გადასვლის ღერძების გასწვრივ, მიკრო- ნიუტონის ძრავებით, რომლებიც გააკონტროლებენ კოსმოსური ხომალდის მოძრაობას, რათა მიჰყვნენ სატესტო მასებს. თუმცა, LISA Pathfinder-ში სრული თავისუფალი ვარდნა შეუძლებელი იყო, რადგან ორი სატესტო მასა ერთსა და იმავე კოსმოსურ ხომალდში იყო მოთავსებული. შესაბამისად, კოსმოსურ ხომალდს შეეძლო თავისუფალი ვარდნის დროს მხოლოდ ორი მასიდან ერთ-ერთის მიყოლა და იძულებული იყო მეორე სატესტო მასაზე უკუკავშირის ძალები გამოეყენებინა. ამ გზით, კოსმოსური ხომალდი მოქმედებდა როგორც აქტიური ფარი გარე ხმაურიანი ძალებისგან, განსაკუთრებით მზის რადიაციის წნევისგან, რომლის სიდიდეც ხელს შეუშლიდა მისიას მისი მოთხოვნების მიღწევაში. ამიტომ, LISA Pathfinder-ის მთავარი სამეცნიერო გაზომვა იყო ორ სატესტო მასას შორის არაწრფივი დიფერენციალური აჩქარება .
კოსმოსური ხომალდის დიზაინი
LISA Pathfinder აწყობილი იქნა Airbus Defence and Space- ის მიერ სტივენეიჯში (დიდი ბრიტანეთი), ევროპის კოსმოსური სააგენტოს კონტრაქტით. მას ჰქონდა ევროპული „LISA ტექნოლოგიური პაკეტი“, რომელიც მოიცავდა ინერციულ სენსორებს, ინტერფერომეტრს და მათთან დაკავშირებულ ინსტრუმენტებს, ასევე ორ ხახუნისგან თავისუფალი მართვის სისტემას: ევროპული, რომელიც იყენებდა ცივი გაზის მიკროძრავებს (მსგავსი Gaia- ზე გამოყენებულისა ) და აშშ-ში აწყობილი „შეშლილობის შემცირების სისტემა“, რომელიც იყენებდა ევროპულ სენსორებს და ელექტროძრავის სისტემას, რომელიც იყენებს ელექტრულ ველში აჩქარებული კოლოიდის იონიზებულ წვეთებს . კოლოიდური ძრავის (ან „ ელექტროშეფრქვევის ძრავის“) სისტემა აშენდა ბუსეკის მიერ და გადაეცა JPL-ს კოსმოსურ ხომალდთან ინტეგრაციისთვის.
ინსტრუმენტაცია
LISA ტექნოლოგიური პაკეტი (LTP) ინტეგრირებული იყო Airbus Defence-ისა და Space Germany-ის მიერ, თუმცა ინსტრუმენტები და კომპონენტები მოწოდებული იყო ევროპის მასშტაბით მონაწილე ინსტიტუტების მიერ. ინტერფერომეტრზე ხმაურის უარყოფის ტექნიკური მოთხოვნები ძალიან მკაცრი იყო, რაც იმას ნიშნავს, რომ ინტერფერომეტრის ფიზიკური რეაქცია გარემო პირობების, მაგალითად, ტემპერატურის, ცვლილებაზე მინიმუმამდე უნდა იყოს დაყვანილი.
კოსმოსური ხომალდის ოპერაციები
LISA Pathfinder-ის მისიის კონტროლი გერმანიის ქალაქ დარმშტადტში, ESOC- ში განხორციელდა , ხოლო სამეცნიერო და ტექნოლოგიურ ოპერაციებს მადრიდში, ესპანეთში, მდებარე ESAC აკონტროლებდა .
ლისაჟუს ორბიტა
კოსმოსური ხომალდი თავდაპირველად Vega-ს რეისით VV06 ელიფსურ LEO პარკირების ორბიტაზე გაუშვა . იქიდან ის ყოველ ჯერზე, როცა პერიგეას გაცდებოდა, მოკლე წვას ასრულებდა, ნელ-ნელა აპოგეას დედამიწა -მზის L1 წერტილის გარშემო დაგეგმილ ჰალო ორბიტასთან აახლოებდა .
ქრონოლოგია და შედეგები
კოსმოსური ხომალდი ლაგრანჟის წერტილის L1 გარშემო ორბიტაზე ოპერატიულ ადგილს 2016 წლის 22 იანვარს მიაღწია, სადაც მას ტვირთის გაშვება ჩაუტარდა. ტესტირება 2016 წლის 1 მარტს დაიწყო. 2016 წლის აპრილში ESA-მ გამოაცხადა, რომ LISA Pathfinder-მა აჩვენა, რომ LISA-ს მისია განხორციელებადია.
2016 წლის 7 ივნისს, ESA-მ წარმოადგინა ორთვიანი სამეცნიერო ოპერაციის პირველი შედეგები, რომლებიც აჩვენებს, რომ კოსმოსური გრავიტაციული ტალღების ობსერვატორიისთვის შემუშავებული ტექნოლოგია მოლოდინს აჭარბებდა. კოსმოსური ხომალდის ცენტრში არსებული ორი კუბი თავისუფლად ცვივა სივრცეში მხოლოდ გრავიტაციის გავლენით, სხვა გარე ძალების ზემოქმედების გარეშე, რაც 5-ჯერ აღემატება LISA Pathfinder-ის მოთხოვნებს. 2017 წლის თებერვალში, BBC News-მა განაცხადა, რომ გრავიტაციულმა ზონდმა გადააჭარბა თავის შესრულების მიზნებს.
LISA Pathfinder-ის დეაქტივაცია 2017 წლის 30 ივნისს მოხდა.
იხ.ვიდეო - How To Build A Million Mile Wide Telescope- Europe's Groundbreaking LISA Mission - The Laser Interferometer Space Antenna - LISA is a set of 3 spacecraft which will work together to make a massive gravitational wave telescope in deep space, with arms millions of kilometers long it will be able to detect events at much lower frequencies, meaning we can detect black hole mergers months ahead of the event, and entirely new phenomena involving supermassive black holes.
The LISA spacecraft at there core use free flying gold cubes as reference masses for the telescope arms, and managing these so that they remain in free fall is a core capability that was so critical to the success of the mission that they launched the LISA Pathfinder mission to test the technologies needed for the final mission to prove that the system would maintain the levels of control required for good science
Комментариев нет:
Отправить комментарий