მთვარე თევზი ( გვარი)

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                 მთვარე თევზი ( გვარი)

მთვარე თევზი (ლათინურად: Mola) სხივფარფლიანი თევზების გვარი ეკხიფორმების რიგისა. ისინი ცხოვრობენ ატლანტის, ინდოეთის და წყნარი ოკეანეების ზომიერ და ტროპიკულ ზონებში. მათი სიგრძე 80 სმ-დან 3.3 მეტრამდეა, ხოლო წონა 1 ტონაზე მეტი. ისინი ცხოვრობენ ღია ზღვაში 400 მეტრამდე სიღრმეზე. ისინი ძირითადად იკვებებიან მედუზებით, ასევე პლანქტონით, წყალმცენარეებით, კიბოსნაირებითა და თევზებით. გამრავლება ხდება კვერცხუჯრედის გამრავლებით. ყველაზე დიდი სახეობა, ოკეანის მზის თევზი (Mola mola), 300 მილიონამდე კვერცხის დადებას შეუძლია. ამ თევზების უცნაური, „დაჭრილი“ გარეგნობა განპირობებულია ხერხემლის უკანა ნაწილისა და კუდის ფარფლის ატროფიით.

აღწერა

ამ თევზებს აქვთ უზარმაზარი, ძლიერად გვერდითი შეკუმშული სხეული დისკის ფორმის. მენჯის სარტყელი შეკუმშულია. ზურგის და ანალური ფარფლები, რომლებიც უკან არიან გადაწეული და არ აქვთ ეკლიანი სხივები, ქმნიან ელასტიურ ხრტილოვან ფირფიტას, რომელსაც მათი განშტოებული რბილი სხივები უჭერს მხარს. ეს კუდის ფირფიტა ნიჩბის მსგავსად მოქმედებს. ინდივიდუალური განვითარების დროს, ოჯახის ყველა სახეობა განიცდის რთულ მეტამორფოზას. ახლად გამოჩეკილი ლარვები ფუმფულა თევზს ჰგავს. 6-8 მმ სიგრძის მიღწევის შემდეგ იწყება სხეულის ეტაპი - ჩნდება ფართო ძვლოვანი ფირფიტები დიდი სამკუთხა გამონაზარდებით, რომლებიც შემდეგ იშლება პატარა კბილებად სამკუთხა გამონაზარდებით და ქმნიან გრძელ წვეტებს. ამ ეტაპზე, ლარვის კაუდალური ფარფლი კვლავ არსებობს.

ლაყუჩები ხვრელების ფორმისაა, თვალები და პირი პატარაა, გულმკერდის ფარფლები მომრგვალებულია, მენჯის ფარფლები და კუდის ფარფლი არ აქვს. პირი კარგად განვითარებული ნისკარტით მთავრდება, რომელიც შერწყმული კბილებით არის წარმოქმნილი.

ამ ოჯახის წარმომადგენლებს თევზებს შორის ყველაზე მცირე რაოდენობის ხერხემალი აქვთ, ჩვეულებრივ მზის თევზს მხოლოდ 16 აქვს. კუდის ფარფლში ძვლები საერთოდ არ არის და ჩონჩხი ძირითადად ხრტილოვანი ქსოვილისგან შედგება. სქელი და საკმაოდ უხეში კანი მოკლებულია ქერცლებს და დაფარულია ძვლოვანი გამონაზარდებით. საცურაო ბუშტი არ აქვს.

ეს თევზები ცუდი მოცურავეები არიან. ისინი ცურავენ ზურგის და ანალური ფარფლების გამოყენებით, გულმკერდის ფარფლები სტაბილიზატორის როლს ასრულებენ. ბრუნვის შესასრულებლად ისინი პირიდან ან ლაყუჩებიდან წყლის ძლიერ ნაკადს გამოუშვებენ. გარდა ამისა, მათ შეუძლიათ მცირე მანევრირება ანალური და ზურგის ფარფლების პოზიციის შეცვლით, ისევე როგორც ფრინველები იყენებენ ფრთებს მანევრირებისთვის.

ითვლება, რომ მზის თევზებს ფარინგეალური კბილების გამოყენებით შეუძლიათ ღრჭიალის ხმების გამოცემა. მათ აქვთ შერწყმული კბილები, რომლებიც ქმნიან დამახასიათებელ „ნისკარტს“ პუფერფიშების რიგის წარმომადგენლებისთვის, რაც ხელს უშლის მათ პირის მჭიდროდ დახურვაში. ამის მიუხედავად, მათი რაციონი ძირითადად რბილი საკვებისგან შედგება, თუმცა ზოგჯერ პატარა თევზებსა და კიბოსნაირებს მიირთმევენ.

ბიოლოგია

მთვარე თევზის კანი, ისევე როგორც სხვა მრავალი დიდი ზღვის ცხოველის, ხშირად დაფარულია პარაზიტებითა და ბარნაკულებით. მათგან გასაწმენდად, ისინი იმ ადგილებში მიცურავენ, სადაც დამლაგებელი ცხოველები იკრიბებიან. იქ ისინი იწყებენ ცურვას, თავებს თითქმის ვერტიკალურად აწევენ წყლის ზედაპირზე. ზღვის ფრინველების, მაგალითად თოლიების, ყურადღების მისაპყრობად, რომლებიც ასევე კრეფენ პარაზიტებსა და ბარნაკულებს, მზის თევზები ფარფლებს ან ნისკარტებს წყლიდან ამოჰყავთ.

ადამიანებთან ურთიერთქმედება

ამ თევზებს უგემური, ფხვიერი ხორცი აქვთ. თუმცა, დასავლეთ წყნარი ოკეანისა და სამხრეთ ატლანტიკის ზოგიერთ რეგიონში არსებობს მზის თევზის სპეციალიზებული თევზაობა. ზოგჯერ ისინი საზოგადოებრივ აკვარიუმებში ინახება. მათი კვება მარტივია, რადგან ისინი რეფლექსურად წოვენ ნებისმიერ პატარა საკვებს, რომელსაც პირში მოიტანენ. მაგრამ ისინი ხშირად იღუპებიან ტანკების კედლებს შეეჯახებისას. ზოგჯერ, ნაპირზე მთვარის თევზი გვხვდება. მზის თევზის პოპულაცია მცირდება და ხშირად შემთხვევით იჭერენ მათ.

იხ.ვიდეო - Биология самой странной Рыбы на Земле Рыба Луна - Рыба-Луна - это одна из самых странных рыб, которую  видели ученые. У нее нет ни брюшных, ни спинных плавников: они у нее буквально не растут из-за чего она просто барахтается на поверхности, привлекая кучу внимания. У неё всегда открыт рот, и он вообще не закрывается. Кроме этого она еще и вырастает до колоссальных размеров, что делает Рыбу-Луну еще более неуклюжей. Сегодня мы с вами узнаем, как эта рыба использует свою неуклюжесть в выживании? Зачем ей увеличенный спинной и анальный плавник? Как они погружаются без плавательного пузыря аж на тысячу метров? Почему она так глупо выглядит? И как Рыба-Луна противоречит всем законам эволюции 

           ჩვეულებრივი მთვარე თევზი

ჩვეულებრივი ოკეანის მთვარე თევზი, ან მზის თევზი, ან თავთევზა[2] (ლათინურად: Mola mola) არის ოკეანის მზის თევზის გვარის სახეობა ამავე სახელწოდების ოჯახისა. ისინი თანამედროვე ძვლოვან თევზებს შორის ყველაზე მძიმეები არიან. ისინი სიგრძეში სამ მეტრს აღწევენ. გინესის რეკორდების წიგნი მოჰყავს მონაცემები 1908 წლის 18 სექტემბერს სიდნეის მახლობლად დაჭერილი ეგზემპლარის შესახებ, რომლის სიგრძე 3.1 მ, სიმაღლე 4.26 მ და წონა 2,235 კგ იყო. 2022 წლის ოქტომბერში, აზორის კუნძულების სანაპიროსთან დაიჭირეს 2,744 კილოგრამი წონის მკვდარი მზეთოვანი თევზი - ეს ძვლოვანი თევზების აბსოლუტური რეკორდია. მისი სიმაღლე 3.5 მ-ია, ხოლო სიგრძე - 3.6 მ (Live Science).

ჩვეულებრივი მთვარე თევზები ყველა ოკეანის ტროპიკულ და ზომიერ წყლებში ბინადრობენ. ისინი პელაგიურ ზონაში 844 მეტრამდე სიღრმეზე გვხვდებიან. მათ აქვთ განივად შეკუმშული, დისკოს ფორმის სხეული. ზურგის და ანალური ფარფლები უკანაა გადაწეული და კუდის ფირფიტას ქმნის. კანი ქერცლისგან თავისუფალია. კბილები „ნისკარტშია“ შერწყმული. მენჯის ფარფლები არ არის. ფერი მოლურჯო ან მონაცრისფრო-ყავისფერია. ისინი ძირითადად მედუზებითა და სხვა პელაგიური უხერხემლოებით იკვებებიან. ეს ხერხემლიანებს შორის ყველაზე ნაყოფიერი სახეობაა, მდედრი მზის თევზი ერთდროულად 300 000 000-მდე კვერცხს დებს. ამ სახეობის ფრაი მინიატურულ პუფერთევზას წააგავს, დიდი გულმკერდის ფარფლებით, კუდის ფარფლითა და ეკლებით, რომლებიც მომწიფებისას ქრება. ზრდასრული მზის თევზი საკმაოდ დაუცველია. მათზე ნადირობენ ზღვის ლომები, მკვლელი ვეშაპები და ზვიგენები. ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად იაპონიაში, კორეასა და ტაივანში, მათი ხორცი დელიკატესად ითვლება. ევროკავშირის ქვეყნებში აკრძალულია მზის თევზისგან დამზადებული პროდუქციის გაყიდვა. ჩვეულებრივი მზის თევზი ხშირად იჭერენ სათევზაო ბადეებში.

იხ. ვიდეო - Фантастическая Рыба-Луна

ტაქსონომია

გვარის და სახეობის სახელწოდება ლათინური სიტყვიდან მომდინარეობს. მოლა — „წისქვილი“. სახეობა პირველად მეცნიერულად აღწერა კარლ ლინეუსმა 1758 წელს, როგორც Tetraodon mola[. შემდგომში, სხვადასხვა ზოგადი და სპეციფიკური სახელწოდებები განმეორებით მიენიჭათ.

ტერიტორია და ჰაბიტატი

მთვარე თევზი გვხვდება ყველა ოკეანის ტროპიკულ და ზომიერ წყლებში. აღმოსავლეთ წყნარ ოკეანეში ეს თევზები გავრცელებულია კანადიდან (ბრიტანეთის კოლუმბია) პერუსა და ჩილეს სამხრეთით, ინდო-წყნარი ოკეანის რეგიონში - მთელ ინდოეთის ოკეანეში, მათ შორის წითელ ზღვაში, და რუსეთიდან და იაპონიიდან ავსტრალიამდე, ახალ ზელანდიასა და ჰავაის კუნძულებამდე. აღმოსავლეთ ატლანტიკაში ისინი გვხვდება სკანდინავიიდან სამხრეთ აფრიკამდე და ზოგჯერ შედიან ბალტიის, ჩრდილოეთის და ხმელთაშუა ზღვებში. დასავლეთ ატლანტის ოკეანეში, მზის თევზი გვხვდება ნიუფაუნდლენდის სანაპიროდან სამხრეთ არგენტინამდე, მათ შორის მექსიკის ყურესა და კარიბის ზღვაში. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში მცხოვრებ ინდივიდებს შორის გენეტიკური განსხვავებები მინიმალურია.

გაზაფხულსა და ზაფხულში ჩრდილო-დასავლეთ ატლანტიკაში ჩვეულებრივი მზის თევზის პოპულაცია 18 000 ინდივიდით არის შეფასებული. სანაპირო წყლებში შეინიშნება 1 მეტრამდე სიგრძის პატარა თევზების დიდი გროვები. 2003–2005 წლებში ირლანდიისა და კელტური ზღვების წყლებში ამ სახეობის 68 ინდივიდი დაფიქსირდა, რომელთა პოპულაციის სავარაუდო სიმჭიდროვე 100 კმ²-ზე 0,98 ინდივიდი იყო.

ეს პელაგიური თევზები 844 მეტრამდე სიღრმეზე გვხვდება. ზრდასრული ინდივიდები დროის უმეტეს ნაწილს ეპიპელაგიურ და მეზოპელაგიურ ზონებში ატარებენ 200 მეტრზე მეტ სიღრმეზე. სხვა კვლევების თანახმად, ჩვეულებრივი მზესუმზირა დროის 30%-ზე მეტს ზედაპირთან ახლოს, 10 მეტრამდე სიღრმეზე ატარებს და 80%-ზე მეტს წყლის სვეტში, 200 მეტრამდე სიღრმეზე.

ეს თევზები, როგორც წესი, 10°C-ზე მაღალ ტემპერატურაზე გვხვდება. 12°C და უფრო დაბალ ტემპერატურაზე ხანგრძლივმა ზემოქმედებამ შეიძლება გამოიწვიოს მათი ორიენტაციის დაკარგვა და უეცარი სიკვდილი. მზის თევზი ხშირად გვხვდება ღია ოკეანის ზედაპირულ ფენებში; არსებობდა მოსაზრება, რომ ეს თევზი გვერდზე ცურავს, მაგრამ არსებობს ვერსია, რომ გადაადგილების ეს მეთოდი დამახასიათებელია ავადმყოფი პირებისთვის. ასევე შესაძლებელია, რომ თევზები ასე ათბობენ სხეულს ცივ წყლის ფენებში ჩაყვინთვამდე.

აღწერა

ჩვეულებრივი მზის თევზის ძველი ილუსტრაცია (1838), როგორც Orthragoriscus mola

ჩვეულებრივ მთვარე თევზს გვერდით შეკუმშული, მაღალი და მოკლე სხეული აქვს, რაც მათ უკიდურესად უჩვეულო იერსახეს ანიჭებს. სხეულის ფორმა დისკოს მსგავსია: მისი სიგრძე დაახლოებით სიმაღლის ტოლია. მენჯის სარტყელი შეკუმშულია. ევოლუციის დროს მზის თევზებმა კუდის ფარფლი დაკარგეს. იგი შეიცვალა ტუბერკულოზური ფსევდოკუდით - ლათ. კლავუსი. ეს ელასტიური ხრტილოვანი ფირფიტა წარმოიქმნება ზურგის და ანალური ფარფლებით, რომლებიც უკანაა გადახრილი და არ აქვთ ეკლიანი სხივები. მას მათი განშტოებული რბილი სხივები უჭერს მხარს. ეს კუდის ფირფიტა ნიჩბის მსგავსად მოქმედებს. იგი შედგება 12 ფარფლისებრი სხივისგან და ბოლოვდება მომრგვალებული ძვლებით.

ლაყუჩების ნაპრალი ოვალური ფორმისაა, თვალები და პირი პატარაა და არ აქვს გამოხატული მუცლის ან კუდის ფარფლები. სხეულის გვერდებზე განლაგებული გულმკერდის ფარფლები ვენტილატორის ფორმისაა.

ჩვეულებრივ მზის თევზს სხეულის სიგრძესთან შედარებით ძალიან მოკლე ხერხემალი აქვს, თევზებს შორის ხერხემლის ყველაზე მცირე რაოდენობა - მხოლოდ 16-18, ზურგის ტვინი ტვინზე მოკლეა (1.5 ტონა წონისა და 2.5 მ სიგრძის თევზში ზურგის ტვინი მხოლოდ 15 მმ სიგრძისაა). კუდის ფარფლის ძვლები სრულიად არ არსებობს, ხოლო ჩონჩხი ძირითადად ხრტილოვანი ქსოვილისგან შედგება. არ არსებობს საცურაო ბუშტი ან გვერდითი ხაზი.

მთვარე თევზები ზურგის და ანალური ფარფლების გამოყენებით ცურავენ, ხოლო მკერდის ფარფლები სტაბილიზატორის როლს ასრულებს. ბრუნვის შესასრულებლად ისინი პირიდან ან ლაყუჩებიდან წყლის ძლიერ ნაკადს გამოუშვებენ. გარდა ამისა, მათ შეუძლიათ მცირე მანევრირება ანალური და ზურგის ფარფლების პოზიციის შეცვლით, ისევე როგორც ფრინველები იყენებენ ფრთებს მანევრირებისთვის.

ითვლება, რომ მზის თევზებს ფარინგეალური კბილების გამოყენებით შეუძლიათ ღრჭიალის ხმების გამოცემა. პირი მთავრდება კარგად განვითარებული ნისკარტით, რომელიც დამახასიათებელია პუფერთევზების რიგის წარმომადგენლებისთვის და წარმოიქმნება შერწყმული კბილებით. „ნისკარტი“ ხელს უშლის მათ პირის მჭიდროდ დახურვაში.

ჩვეულებრივი მთვარის თევზის ჩონჩხი

სქელი და საკმაოდ უხეში კანი ქერცლისგან თავისუფალია და დაფარულია ძვლოვანი გამონაზარდებითა და ლორწოთი. კუდის ფირფიტის კანი შედარებით რბილია. კანის ქვეშ ხრტილის 5-7,5 სმ სისქის ფენაა, ამიტომ მისი გახვრეტა პირველივე ცდაზე, ჰარპუნითაც კი რთულია. ზრდასრული ინდივიდების ფერი მერყეობს ყავისფერიდან ვერცხლისფერ-ნაცრისფერამდე, ჭრელი ნიმუშით, რაც ზოგიერთ შემთხვევაში მათი ჰაბიტატისთვისაა დამახასიათებელი. სხეულის დორსალური ზედაპირი ოდნავ უფრო მუქია, ვიდრე ვენტრალური ზედაპირი, რაც პელაგიური თევზებისთვის დამახასიათებელი კონტრასტული დამცავი შეფერილობის სახეობაა. გარდა ამისა, მზის თევზებს შეუძლიათ ფერის შეცვლა, განსაკუთრებით საფრთხის შემთხვევაში.

ზოგიერთი წყარო მიუთითებს, რომ ამ სახეობის თევზის შინაგანი ორგანოები შეიცავს ნეიროტოქსინ ტეტროდოტოქსინს, ისევე როგორც პუფერფიშის სხვა წარმომადგენლებში, თუმცა სხვა ავტორები უარყოფენ ამ ინფორმაციას .

სხეულის ზომა და წონა

ზრდასრული ჩვეულებრივი მთვარე თევზის საშუალო სიგრძე 1.8 მეტრს აღწევს, ხოლო ფარფლების წვერებს შორის მანძილი დაახლოებით 2.5 მეტრია. საშუალო წონა 247-დან 1000 კგ-მდე მერყეობს. ასევე გვხვდება უფრო დიდი ზომის ეგზემპლარები: მაქსიმალური დაფიქსირებული სიგრძე 3.3 მ-ია, ხოლო სიმაღლე ფარფლების ჩათვლით 4.2 მ-ია.

მიუხედავად იმისა, რომ მთვარე თევზის წინაპრები ძვლოვანი თევზები იყვნენ, მათი ჩონჩხი შეიცავს დიდი რაოდენობით ხრტილოვან ქსოვილს, რაც ამცირებს ჩონჩხის მასას და საშუალებას აძლევს მათ მიაღწიონ ასეთ შთამბეჭდავ ზომებს.

ბიოლოგია

მთვარე  თევზის ლარვა, 2.7 მმ სიგრძის

გამრავლება და სასიცოცხლო ციკლი

მთვარე თევზი ყველაზე ნაყოფიერი თევზია: ერთ მდედრს ერთი გამრავლების ციკლის განმავლობაში 300 მილიონამდე კვერცხის დადება შეუძლია. თუმცა, სახეობის საერთო პოპულაცია მცირეა. კვერცხების დიამეტრი დაახლოებით 1 მმ-ია, მზის თევზის გამოჩეკილი ლარვები დაახლოებით 2 მმ სიგრძისაა და 0,01 გ-ზე ნაკლებს იწონის. ინდივიდუალური განვითარების დროს, ოჯახის სხვა წარმომადგენლების მსგავსად, ჩვეულებრივი მზესუმზირა რთულ მეტამორფოზას განიცდის. ახლად გამოჩეკილი ლარვები სხვა პუფერთევზებს ჰგვანან. 6-8 მმ სიგრძის მიღწევის შემდეგ იწყება სხეულის სტადია - ჩნდება ფართო ძვლოვანი ფირფიტები დიდი სამკუთხა გამონაზარდებით, რომლებიც შემდეგ იშლება პატარა კბილებად სამკუთხა გამონაზარდებით, ქმნიან გრძელ წვეტებს, რომლებიც შემდეგ მთლიანად ქრება. ამ ეტაპზე ჯერ კიდევ არსებობს ლარვის კაუდალური ფარფლი, რომელიც ზრდასრულ თევზებში არ არის. ზრდასრული მზის თევზის მიერ მიღწეული პოტენციური ზომა მათი დაბადების ზომაზე 60 მილიონჯერ მეტია, რაც ხერხემლიანებს შორის ყველაზე დიდი თანაფარდობაა.

ტყვეობაში ჩვეულებრივი მთვარე თევზები 10 წლამდე ცოცხლობს, თუმცა ველურ ბუნებაში მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა დადგენილი არ არის. სავარაუდოდ, მამაკაცებისა და ქალებისთვის ეს შეიძლება იყოს შესაბამისად 16 და 23 წლამდე. ტყვეობაში წონაში მატება დღეში 0.02-დან 0.49 კგ-მდე მერყეობს, ხოლო სიგრძეში მატება საშუალოდ 0.1 სმ-ია დღეში. მონტერეის ყურის აკვარიუმში მცხოვრები ახალგაზრდა ეგზემპლარის წონა 15 თვეში 26 კგ-დან 399 კგ-მდე გაიზარდა და თევზის სიგრძემ 1.8 მეტრს მიაღწია. მათი დიდი ზომა და სქელი კანი ზრდასრულ მზის თევზს პატარა მტაცებლებისთვის დაუცველს ხდის, თუმცა ახალგაზრდა თევზები შეიძლება თინუსისა და დორადოს მსხვერპლი გახდნენ. დიდ თევზებს ესხმიან თავს ზღვის ლომები, მკვლელი ვეშაპები და ზვიგენები. მონტერეის ყურეში ზღვის ლომები დაკვირვებულნი არიან, თუ როგორ კბენენ მზის თევზებს ფარფლებს და წყლის ზედაპირზე აგდებენ მათ. სავარაუდოა, რომ ეს ქმედებები ძუძუმწოვრებს თევზის სქელი კანის კბენაში ეხმარება. ზოგჯერ, მზის თევზის რამდენჯერმე გადაგდების შემდეგ, ზღვის ლომები დანებებულ თევზს უარს ამბობდნენ და ის უმწეოდ იძირებოდა ფსკერზე, სადაც მას ზღვის ვარსკვლავი ჭამდა.

კვება

მიუხედავად მათი მაგარი „ნისკარტისა“, ჩვეულებრივი მზის თევზის რაციონი ძირითადად რბილი საკვებისგან შედგება, თუმცა ზოგჯერ ისინი პატარა თევზებსა და კიბოსნაირებს მიირთმევენ. მზის თევზის დიეტა ძირითადად პლანქტონისგან, ასევე სალპებისგან, სავარცხელი ჟელეებისა და მედუზებისგან შედგება. გარდა ამისა, მათ საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში აღმოაჩინეს გველთევზას ლარვები, ღრუბლები, ზღვის ვარსკვლავები, კალმარები, კიბოსნაირები, წყალმცენარეები და პატარა თევზები, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ისინი როგორც ზედაპირზე, ასევე სიღრმეში იკვებებიან[7]. მზის თევზების რაციონი, როგორც წესი, საკვები ნივთიერებებით ღარიბია, ამიტომ მათ მათი დიდი რაოდენობით მიღება უწევთ.

მთვარე თევზი, როგორც წესი, ძლიერ არის დაბინძურებული როგორც გარე, ასევე შინაგანი პარაზიტებით (40-მდე სხვადასხვა სახეობა). ყველაზე გავრცელებული პარაზიტია ბრტყელი ჭია Accacoelium contortum. ზომიერ წყლებში მათ პარაზიტებისგან თავის დაღწევაში წყალმცენარეების საწოლებში მცხოვრები უფრო სუფთა თევზები ეხმარებიან. ტროპიკებში მთვარის თევზები სტუმრობენ ადგილებს, სადაც დამლაგებელი ცხოველები იმავე მიზნით იკრიბებიან. ზღვის ფრინველების, მაგალითად თოლიების, ყურადღების მისაპყრობად, რომლებსაც ასევე შეუძლიათ მათი პარაზიტებისგან გათავისუფლება, მზის თევზები ფარფლს ან ნისკარტს წყლიდან ამოჰყავთ.

ქცევა

მთვარე თევზი წყლის ზედაპირთან ახლოს გვერდზე ცურავს

ჩვეულებრივი მზის თევზი, როგორც წესი, მარტოხელა ცხოველები არიან, მაგრამ ზოგჯერ ისინი წყვილებად გვხვდებიან და იმ ადგილებში, სადაც დამლაგებელი ცხოველები იკრიბებიან, შეიძლება ჯგუფურადაც შეიკრიბონ.

მზის თევზი ხშირად შეგიძლიათ ნახოთ წყლის ზედაპირზე გვერდულად მწოლიარე. დროდადრო, მისი ფარფლები ზედაპირზე ჩნდება - ზოგჯერ ისინი ზვიგენის ზურგის ფარფლებად ერევათ. მათი გარჩევა შესაძლებელია ფარფლების მოძრაობის ბუნებით. ზვიგენები, თევზების უმეტესობის მსგავსად, კუდის ფარფლების გვერდიდან გვერდზე აქნევით ცურავენ. ზურგის ფარფლი უმოძრაო რჩება. მზის თევზები ზურგის და ანალური ფარფლებს ნიჩბებივით ამოძრავებენ. ამ სახეობის ლარვები და ფრაი ჩვეულებრივი თევზივით ცურავენ.

ადრე ითვლებოდა, რომ მზის თევზი ცუდი მოცურავე იყო და ძლიერი დინების გადალახვა არ შეეძლო, ამიტომ ის ოკეანის მაკროპლანქტონად კლასიფიცირდა. თუმცა, მიზანმიმართულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ მზის თევზს დღეში 26 კმ-ის გაცურვა შეუძლია, ხოლო მისი მაქსიმალური სიჩქარე 3.28 კმ/სთ-ს აღწევს.

ადამიანებთან ურთიერთქმედება

1910 წელს დაჭერილი თევზი, რომლის წონა 1.5 ტონას აღემატებოდა.

შთამბეჭდავი ზომის მიუხედავად, ჩვეულებრივი მზესუმზირა ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს. ყოფილა შემთხვევები, როდესაც თევზები წყლიდან გადმოხტნენ, ნავებში ჩავარდნენ და ადამიანები ფეხებიდან წააქცია. მათი ჰაბიტატები იზიდავს მყვინთავებს და ისინი ეჩვევიან ადამიანების ყოფნას. ზოგიერთ რაიონში მზის თევზებთან შეხვედრები ხშირია. ამ შეჯახებებმა შეიძლება გემის კორპუსის დაზიანება გამოიწვიოს და ზოგჯერ ამ თევზების სხეულები დიდი გემების პროპელერის პირებს შორის იჭედება (რამაც ასევე შეიძლება ავარიის მიზეზი გახდეს).

ამ თევზებს უგემური, ფხვიერი ხორცი აქვთ. თუმცა, ტაივანსა და იაპონიაში ის დელიკატესად ითვლება და დასავლეთ წყნარი ოკეანისა და სამხრეთ ატლანტიკის ზოგიერთ რეგიონში სპეციალიზებული თევზჭერა არსებობს. თევზის ყველა ნაწილი საკვებად გამოიყენება, მათ შორის ფარფლები და შინაგანი ორგანოები. გარდა ამისა, ისინი მოთხოვნადია ტრადიციულ ჩინურ მედიცინაში. ტოქსინის შესაძლო არსებობის გამო, ევროპაში მზის თევზის პროდუქტების გაყიდვა აკრძალულია. რუსეთში, ღებინების თევზი (Selene vomer) იყიდება სავაჭრო სახელწოდებით „მთვარის თევზი“.

კალიფორნიის სანაპიროსთან ხმალთევზაზე სათევზაოდ გამოყენებული ნავიგაციური ბადეებით დაჭერილი დაჭერის 30%-ს მზის თევზი შეადგენს. ხმელთაშუა ზღვაში ამ სახეობის შემთხვევითი დაჭერის მაჩვენებელი კიდევ უფრო მაღალია და 71–90%-ს აღწევს. ზოგიერთ ადგილას მეთევზეები ამ თევზებს ფარფლებს აჭრიან, რადგან მათ უსარგებლო სატყუარას მპარავებად თვლიან. წყლის ზედაპირზე მოტივტივე პლასტიკური პარკები მედუზას ჰგავს, რომელიც მზის თევზის მთავარი საკვებია. პლასტმასის გადაყლაპული თევზები შეიძლება დაიღუპონ დახრჩობის ან შიმშილისგან, რადგან პლასტმასი მათ კუჭს ახშობს.

ჩვეულებრივი მზის თევზის ბიოლოგიის შესახებ ბევრი რამ გაურკვეველი რჩება; მათი პოპულაციები ჰაერიდან ითვლიან, მათი მიგრაცია იკვლევენ მარკირების გამოყენებით და ქსოვილების გენეტიკური კვლევები ტარდება. ზოგჯერ, ნაპირზე მთვარის თევზი გვხვდება.

ხანგრძლივობა: 1 წუთი და 11 წამი. 1:11

ჩვეულებრივი მზის თევზი ლისაბონის ოკეანარიუმში

ტყვეობაში შენახვა

მზის თევზი ზოგჯერ საზოგადოებრივ აკვარიუმებში ინახება. მათი კვება მარტივია, რადგან ისინი რეფლექსურად წოვენ პირში მოტანილ ნებისმიერ პატარა საკვებს. თუმცა, ისინი ხშირად იღუპებიან აკვარიუმების კედლებს შეეჯახებისას, ამიტომ მათი შენახვისთვის საჭიროა დიდი აკვარიუმები, რომლებიც თევზებს ფართო წრეებში ცურვის საშუალებას აძლევს. ეს თევზები ინახება ლისაბონის ოკეანარიუმში, ვალენსიის ოკეანოგრაფიულ პარკში, დანიის ჩრდილოეთ ზღვის ოკეანარიუმში, ხოლო კაიუკანის ოკეანარიუმში შენახული მზის თევზი ვიზიტორების ყურადღებას არანაკლებ იპყრობს, ვიდრე ვეშაპისებრი ზვიგენი.

მონტერეის ყურის აკვარიუმმა შეიმუშავა საკუთარი მეთოდები ამ სახეობის დაჭერის, კვებისა და პარაზიტირებისთვის. 1998 წელს, ერთი ინდივიდი აქ ერთ წელზე მეტხანს ცხოვრობდა, მასა 14-ჯერ გაზარდა და შემდეგ ველურ ბუნებაში გაათავისუფლეს. ეს თევზები მუდმივად არის გამოფენილი ოკეანარიუმის კოლექციაში. 2008 წელს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ, ერთი დიდი მზეთთევზა ევთანაზიით მოკლეს.

იხ. ვიდეო - Рыба-Луна или Мола-Мола (лат. Mola mola)

ფოსტალიონი (ფილმი 1997)

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

       ფოსტალიონი (ფილმი 1997)

              

„ფოსტალიონი“ არის 1997 წლის ამერიკული ეპიკური პოსტაპოკალიფსური სათავგადასავლო ფილმი, რომლის პროდიუსერი და რეჟისორიც კევინ კოსტნერია, რომელიც მთავარ როლს ასრულებს. სცენარი დაწერეს ერიკ როთმა და ბრაიან ჰელგელანდმა, დევიდ ბრინის 1985 წლის ამავე სახელწოდების წიგნის მიხედვით. ფილმში ასევე მონაწილეობენ უილ პატონი, ლორენც ტეიტი, ოლივია უილიამსი, ჯეიმს რუსო და ტომ პეტი. მოქმედება ვითარდება პოსტაპოკალიფსურ ნეო-დასავლურ შეერთებულ შტატებში, 2013 წლის უახლოეს მომავალში. ფილმი მოგვითხრობს უსახელო მომთაბარეზე, რომელიც აშშ-ის საფოსტო სამსახურის ფორმის პოვნის შემდეგ, უნებლიედ იწვევს მოძრაობას შეერთებული შტატების აღდგენისთვის, რაც ეწინააღმდეგება ტირანი სამხედრო მეთაურის მმართველობას.

„ფოსტალიონი“ 1997 წლის შობას გამოვიდა Warner Bros.-ის მიერ. კრიტიკოსებმა გააკრიტიკეს მისი შესრულება, სცენარი, რეჟისურა და ხანგრძლივი ქრონომეტრაჟი. კოსტნერის გადაწყვეტილება, ფილმში საკუთარი თავი მიეღო, გააკრიტიკეს. ფილმმა მსოფლიო მასშტაბით 30 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა 80 მილიონი დოლარის ბიუჯეტის მიუხედავად. ფილმი ნომინირებული იყო სატურნის სამ ჯილდოზე და მოიგო ოქროს ჟოლოს ჯილდოს ხუთივე ნომინაცია, მათ შორის ყველაზე ცუდი ფილმის კატეგორიაში.

სიუჟეტი

მე-20 საუკუნის ბოლოს აუხსნელმა აპოკალიფსურმა კატასტროფებმა (რომლებიც მესამე მსოფლიო ომს გულისხმობენ) გაანადგურა მსოფლიო და გაანადგურა თანამედროვე საზოგადოება; მას შემდეგ წარსულის ცოდნისა და ტექნოლოგიების უმეტესი ნაწილი დაიკარგა და ყოფილი შეერთებული შტატები დაუბრუნდა ინდუსტრიამდელ საზოგადოებას. 2013 წელს, უსახელო მომთაბარე, რომელიც ორეგონის შტატის ქალაქ სენტ-როუზში მიემგზავრება, დასავლეთ აშშ-ში დახეტიალობს და დიდი ხნის წინ დავიწყებული შექსპირის პიესების წარმოდგენებს საკვებსა და წყალზე ცვლის. ერთ ქალაქში მომთაბარე იძულებით ირიცხება ჰოლნისტებში, ნეოფეოდალისტურ მილიციაში, რომელსაც კულტის მსგავსი აკვიატება აქვს არასწორად ინტერპრეტირებული თვითდახმარების წიგნის გარშემო, რომელიც რეგიონში ტირანული ავტორიტეტის ფუნქციას ასრულებს გენერალ ბეთლემის ხელმძღვანელობით. მომთაბარე, რომელსაც ბეთლემი „შექსპირს“ უწოდებს, დევნას განიცდის ფანატიკოსი კაპიტანი აიდაჰოს მხრიდან, რომელიც მომთაბარეს პოლკოვნიკ გეტის, ბეთლემის მეორე მეთაურის შესახებ უყვება და იმის შესახებ, თუ როგორ დაუპირისპირდა გეტი მას ლიდერობის უფლებისთვის; ბეთლემმა ბრძოლა მოიგო და გეტი ენა მოაჭრა და კასტრაცია ჩაუტარა. მომთაბარე და კიდევ ერთი წვევამდელი ლომის მოსაკლავად იგზავნებიან, მაგრამ აიდაჰო ჩამოდის და მომთაბარესა და წვევამდელს სიკვდილამდე ბრძოლას აიძულებს. აიდაჰო კლავს წვევამდელს, მაგრამ სანამ მომთაბარეს ესროდა, მას ლომი კლავს, რაც მომთაბარეს მდინარეში გადახტომით გაქცევის საშუალებას აძლევს. ის თავშესაფარს პოულობს მიტოვებულ შეერთებული შტატების საფოსტო სამსახურის ჯიპ დიჯეიში, წერილებს წვავს და დიდი ხნის გარდაცვლილი ფოსტის კურიერის პალტოს იცვამს, რომ თბილად არ დარჩეს.

ახლა საფოსტო ფორმასა და საფოსტო ჩანთაში გამოწყობილი მომთაბარე პაინვიუს ქალაქში ჩადის, სადაც მას იარაღით მათი ლიდერი, შერიფი ბრისკო, აკავებს. სიკვდილით დასჯის თავიდან ასაცილებლად სასოწარკვეთილი, მაგრამ გათავისუფლებისთვის საჭირო პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის არქონის გამო, მომთაბარე (ყალბად) აცხადებს, რომ ახლად აღდგენილი აშშ-ის მთავრობის ფოსტალიონია და ამის დასტურად ხანდაზმული სოფლის მცხოვრების, ირინ მარჩისადმი გაგზავნილ წერილს წარადგენს. ფოსტალიონი შთააგონებს მოზარდ ფორდ ლინკოლნ მერკურიუს, რომელსაც ფოსტალიონის თანამდებობაზე ფიცს დებს და ქალაქის მიტოვებული ფოსტის ხელახლა ამოქმედებაში ეხმარება. ფოსტალიონი ასევე ხვდება მეუღლეებს, ები და მაიკლს და ასრულებს მათ კლინიკურ თხოვნას, დააორსულოს იგი. როდესაც ფოსტალიონი ბენინგის ქალაქში მიემგზავრება, ის ქალაქის მოსახლეობის მიერ ფოსტაში დატოვებული ფოსტის გროვას მიაქვს.

პაინვიუზე თავდასხმის დროს, გენერალი ბეთლემი იგებს ფოსტალიონის მტკიცების შესახებ მინეაპოლისში აღდგენილი მთავრობის შესახებ. ძალაუფლების დაკარგვის შიშით, თუ ხმა გავრცელდება, ბეთლემი ფოსტას მიწასთან წვავს, კლავს მაიკლს, იტაცებს ების და ბენინგის დარბევას ახორციელებს ფოსტალიონის საძებნელად, რომელიც არ იცის, რომ მომთაბარეა. ფოსტალიონი ნებდება, მაგრამ აბი იხსნის მას და ისინი გაიქცევიან მიმდებარე მთებში, სადაც ისინი ზამთარს მიტოვებულ ქოხში იზამთრებენ. გაზაფხულზე ისინი მიდიან და ხვდებიან სხვა ფოსტალიონს, რომელიც ამხელს, რომ მერკურიმ შეინარჩუნა ფოსტის სამსახური სხვა ფოსტალიონების დაქირავებით და მეტი ფოსტის ოფისების გახსნით, ყოფილი აშშ-ს მასშტაბით დასახლებების დამაკავშირებელი და შემთხვევით „აღდგენილი შეერთებული შტატების“ კვაზი-საზოგადოების შექმნით.

აღდგენილი აშშ-ს აღზევებით დაფრთხული ბეთლემი დევნის და საჯაროდ სიკვდილით სჯის ფოსტალიონებს. მათი სიკვდილის გამო დანაშაულის გრძნობით შეპყრობილი ფოსტალიონი, რომელიც ამჟამად ფაქტობრივად ფოსტის გენერალია, უბრძანებს ფოსტის სამსახურის დაშლას და წერილს წერს მილიციას, რომელშიც ამხელს, რომ ის ტყუილზე შეიქმნა, მაგრამ ბეთლემი, შეძრწუნებული, როდესაც იგებს, რომ აღდგენილი აშშ კალიფორნიამდე გავრცელდა, აორმაგებს ძალისხმევას ფოსტალიონის დასაჭერად. ფოსტალიონი, აბი და ახალგაზრდა ფოსტალიონების ჯგუფი მიემგზავრებიან ბრიჯ სიტიში, სადაც ისინი მერის დახმარებით გაექცევიან ჰოლისტ მზვერავებს და აერთიანებენ მოსახლეობას ბეთლემის წინააღმდეგობის გასაწევად. იქ ფოსტალიონი და ები ერთმანეთს გრძნობებს უზიარებენ და შეუყვარდებიან.

ფოსტალიონი აწყობს აღდგენილ აშშ-ის არმიას, რათა ჰოლისტებს დაუპირისპირდეს სასტიკ ბრძოლაში. ფოსტალიონი არ სურს სისხლისღვრის დაშვება და ბეთლემს უამბობს, რომ ის „შექსპირია“ და იწვევს მას ძალაუფლებისთვის პირისპირ დუელში, სადაც მათი ჯარები მოწმეებად არიან, რაც მსგავსია იმისა, რაცბეთლემმა გეტისთან იბრძოლა; ჰოლნისტური ტრადიციების თანახმად, ბეთლემი თანხმდება. ფოსტალიონი იმარჯვებს სასტიკ ხელჩართულ ბრძოლაში, მაგრამ ის ბეთლემის სიცოცხლეს ინდობს, რათა შეინარჩუნოს მორალი. ბეთლემი ცდილობს ფოსტალიონის სროლას, როდესაც ის უკან იხევს, მაგრამ გეტი მას კლავს, რომელიც მაშინვე აიარაღებს ჰოლნისტებს.

ოცდაათი წლის შემდეგ, 2043 წელს, ფოსტალიონი 70 წლის ასაკში კვდება. მისი ზრდასრული ქალიშვილი ჰოუპი სიტყვით გამოდის ორეგონის შტატის ქალაქ სენტ-როუზში, აღდგენილი აშშ-ს ნაწილში, მისი ძალისხმევისადმი მიძღვნილ მემორიალის გახსნის ცერემონიაზე, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ თანამედროვე საზოგადოება და ტექნოლოგიები დაბრუნდა.

მსახიობები

კევინ კოსტნერი, როგორც ფოსტალიონი

ვილ პატონი, როგორც გენერალი ბეთლემი

ლორენც ტეიტი, როგორც ფორდ ლინკოლნ მერკური

ოლივია უილიამსი, როგორც აბი

ჯეიმს რუსო, როგორც კაპიტანი აიდაჰო

ტომ პეტი, როგორც ბრიჯ სიტის მერი

დენიელ ფონ ბარგენი, როგორც პაინვიუს შერიფი ბრისკო

სკოტ ბეირსტოუ, როგორც ლუკი

ჯოვანი რიბიზი, როგორც ბანდიტი 20

რობერტა მაქსველი, როგორც ირინ მარჩი

ჯო სანტოსი, როგორც პოლკოვნიკი გეტი

რონ მაკლარტი, როგორც ძველი ჯორჯი

ბრაიან ენტონი უილსონი, როგორც ვუდი

პეგი ლიპტონი, როგორც ელენ მარჩი

რექს ლინი, როგორც მერსერი

შონ ჰეტოსი, როგორც ბილი

რაიან ჰერსტი, როგორც ედი მარჩი

ჩარლზ ესტენი, როგორც მაიკლი

ტაი ო’ნილი, როგორც დრიუ

ჯუდ ჰერერა, როგორც კარიერი

ტომ ბაუერი, როგორც ლარი

მერი სტიუარტ მასტერსონი, როგორც ჰოუპი, ფოსტალიონის ქალიშვილი (დაუსახელებელია)

ჯონ კოინმენი, როგორც ტრუბადური (დაუსახელებელია)

წარმოება

მის პირად ვებსაიტზე ავტორი დევიდ ბრინი ამხელს, რომ სანამ სტუდიები აწარმოებდნენ ტენდერს ფოსტალიონისთვის, მისი „ოცნებების ველის“ ჩვენების დროს მეუღლემ გადაწყვიტა, რომ მთავარი გმირის როლი კევინ კოსტნერს უნდა ეთამაშა. ბრინი დაეთანხმა, რომ „ოცნებების ველის“ მიერ გამოწვეული ემოციები შეესაბამებოდა იმ გზავნილს, რომლის გადმოცემაც მას თავისი რომანით სურდა. ათი წლის შემდეგ, მას შემდეგ, რაც შეიტყო, რომ კოსტნერი მთავარ როლს შეასრულებდა, ბრინმა თქვა, რომ „აღფრთოვანებული“ იყო. კოსტნერმა ძველი სცენარი (სადაც რომანის მორალური გზავნილი შებრუნებული იყო) უარყო და სცენარისტი ბრაიან ჰელგელანდი დაიქირავა; ბრინის თქმით, მათ ორმა „ცენტრალური პერსონაჟის „სული“ გადაარჩინეს“ და სიუჟეტის გზავნილი იმედის საგანი გახადეს. კოსტნერმა, სავარაუდოდ, „ფოსტალიონზე“ სამუშაოდ მთავარი როლი „საჰაერო ძალებში“ უარი თქვა.

გადაღებების დაწყებამდე „მეტროს“ ინტერვიუში ბრინმა იმედი გამოთქვა, რომ „ფოსტალიონს“ „ოცნებების ველის“ „პრო-საზოგადოებრივი განწყობა“ ექნებოდა, კოსტნერის სხვა პოსტ-აპოკალიფსური ფილმის, „წყლის სამყაროს“, ნაცვლად „შეშლილი მაქსის“ განწყობისა. ბრინმა თქვა, რომ ტიპური პოსტ-აპოკალიფსური ფილმებისგან განსხვავებით, რომლებიც აკმაყოფილებენ „პატარა ბიჭების ფანტაზიებს წესების გარეშე სამყაროში უკონტროლოდ სირბილის შესახებ“, „ფოსტალიონის“ მორალი ისაა, რომ „თუ ჩვენ დავკარგავთ ჩვენს ცივილიზაციას, ყველანი მივხვდებით, თუ რამდენად მოგვენატრება ის და რა სასწაულია უბრალოდ ყოველდღე ფოსტის მიღება“.

„ფოსტალიონი“ გადაიღეს მეტალინ-ფოლსსა და ფიდალგოს კუნძულზე ვაშინგტონში; ცენტრალურ ორეგონში; და სამხრეთ არიზონაში, ამადოსა და ნოგალესის მახლობლად. მეტალინ-ფოლსი ფილმში პაინვიუს თემის გადაღების ადგილია.

მიუხედავად იმისა, რომ ფილმმა ორ სატესტო ჩვენებაზე კატასტროფულად დაბალი შედეგი აჩვენა, კოსტნერმა უარი თქვა Warner Bros.-ის თხოვნაზე, რომ სამსაათიანი ხანგრძლივობის ფილმი დაემონტაჟებინა.

მუსიკა

ფოსტალიონი (მუსიკა ფილმიდან)

ფილმის მუსიკა: ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი

გამოსვლის თარიღი: 1997 წლის 23 დეკემბერი

ხანგრძლივობა: 60:13

ლეიბლი: Warner Sunset/Warner Bros.

ნომერი სათაური: ავტორი(ები) შემსრულებელი(ები) ხანგრძლივობა

1. "მთავარი ტიტრები" ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი 2:13

2. "თავშესაფარი ქარიშხალში" ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი 6:23

3. "მხეცის მუცელი" ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი 6:49

4. "გენერალი ბეთლემი" ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი 6:55

5. "ები გვეძახის" ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი 10:50

6. "აღდგენილი შეერთებული შტატები" ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი 6:44

7. "ფოსტალიონი" ჯეიმს ნიუტონ ჰოვარდი 9:50

8. "თითქმის სახლში" ჯონო მენსონი ჯონო მენსონი 3:59

9. "ეს ბუნებრივად მოხდება" მარია მაჩადო და ჯონო მენსონი ჯონო მენსონი 2:18

10. „შემდეგი დიდი რამ“ ჯონო მენსონი, ჯო ფლადი და ჯეფრი ბარი ჯონო მენსონი 2:19

11. „ეს იდეალური სამყარო“ ჯონ კოინმენი და გლენ ბურკი ჯონ კოინმენი 3:38

12. „ერთხელ ეს იყო აღთქმული მიწა“ ჯონ კოინმენი ჯონ კოინმენი 2:06

13. „მენატრება ჩემი რადიო“ ჯონ კოინმენი და ბლერ ფორვარდი ჯონ კოინმენი 2:42

14. „მოდი და მიიტანე შენი სიყვარული“ ლოლი ვეგასი ჯონ კოინმენი 3:07

15. „არ გჭირდებოდა ასე კეთილი ყოფილიყავი“ ჯონ სებასტიანი და სტივ ბუნი ემი გრანტი და კევინ კოსტნერი 3:39

საერთო ხანგრძლივობა: 60:13

მიღება

ბილეთების ოფისი

ფილმი სალაროებში ცნობილი წარუმატებლობის მსხვერპლი გახდა. პრემიერიდან პირველი ოთხი დღის განმავლობაში შეერთებულ შტატებსა და კანადაში 2,207 ეკრანზე მხოლოდ 5.3 მილიონი დოლარი შემოვიდა. დაახლოებით 80 მილიონი დოლარის ბიუჯეტით გადაღებული ფილმის შემოსავალმა შეერთებულ შტატებსა და კანადაში 17 მილიონი დოლარი, ხოლო მსოფლიო მასშტაბით 30 მილიონი დოლარი შეადგინა.

ფილმი შემდგომში VHS და DVD ფორმატებში 1998 წლის 9 ივნისს, ხოლო Blu-ray დისკზე 2009 წლის 8 სექტემბერს გამოვიდა.

კრიტიკული გამოხმაურება

„ფოსტალიონი“ კრიტიკოსების მხრიდან კრიტიკის ქარცეცხლში მოექცა. Rotten Tomatoes-ზე ფილმს 41 მიმოხილვის საფუძველზე 14%-იანი მოწონების რეიტინგი აქვს, საშუალო რეიტინგი კი 4.2/10. საიტის კონსენსუსი ამბობს: „რეჟისორისა და ვარსკვლავის, კევინ კოსტნერის მიერ თვითმითოლოგიზაციის უდიდესი შეცდომაა, „ფოსტალიონი“ კი სასაცილო და კარგ დროს გაატარებდა, რომ არა ასეთი ფატალურად თვითსერიოზული.“ Metacritic ფილმს 14 მიმოხილვის საფუძველზე 100-დან 29 ქულას ანიჭებს, რაც მიუთითებს„ზოგადად არახელსაყრელი შეფასებები“. CinemaScore-ის მიერ გამოკითხულმა მაყურებელმა ფილმს A+-დან F-მდე შკალით საშუალოდ „B−“ მისცა.

„ნიუ-იორკ თაიმსში“ სტივენ ჰოლდენმა ფილმი გააკრიტიკა „ყალბი სენტიმენტალურობისა“ და „მავკი შინგონიზმის“ გამო. „ჩიკაგო სან-თაიმსში“ როჯერ ებერტმა „ფოსტალიონი“ აღწერა, როგორც წარუმატებელი, მაგრამ კეთილი განზრახვით სავსე იგავის შექმნის მცდელობა, რომელიც „სულელური“, „პრეტენზიული“ და „ძალიან გრძელი“, მაგრამ „კეთილი გულის“ იყო. მან გააკრიტიკა კოსტნერის მიერ მთავარი როლის შესრულება და ამტკიცებდა, რომ ასეთი როლები ტიპაჟის საწინააღმდეგოდ უნდა შეირჩეს და რომ კოსტნერმა წარსულ ფილმებში ძალიან ბევრი მსგავსი როლი ითამაშა. ფილმში „სისკელი და ებერტი“, ებერტმა და ჯინ სისკელმა ფილმს „ორი ცერა თითი ქვემოთ“ დაუჭირეს მხარი, ხოლო სისკელმა სარკასტულად უწოდა მას „ჩემთან ცეკვა“ (კოსტნერის ფილმ „მგლებთან ცეკვა“-ის მითითებით), ბრინჯაოს ქანდაკების სცენის მითითებით.

კოსტნერმა ფილმი დაიცვა:

მე ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ ეს მართლაც კარგი ფილმი იყო! ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ ალბათ არასწორად დავიწყე. უნდა მეთქვა რაღაც, მაგალითად „ერთხელ იყო“. რადგან ეს თანამედროვე ზღაპარს ჰგავდა - ის ქანდაკებით მთავრდება და ზღაპრების კრებულით მთავრდება. იცით, მეგონა, რომ ეს საკმაოდ სასაცილო ფილმი იყო სუპერმენის იდეის ფონზე - ვიღაც წინ მიიწევს. მაგრამ ამ შემთხვევაში, ეს არის ძალიან თავმდაბალი ბიჭი, რომელიც მხოლოდ მატყუარაა [იცინის] - აგზავნის ფოსტას და ნახევარს წვავს, რომ გადარჩეს. ასე რომ, ფილმი მომწონს. იხ. ფილმი ბმულზე რუსულ ენაზე

იხ.ვიდეო -   The Postman - Original Theatrical Trailer - The year is 2013 and the future isn't what it used to be.  There are no highways, no I-ways, no dreams of a better tomorrow-only scattered bands of terrorized survivors in what was once called the United States.  Into this apocalyptic wasteland comes an enigmatic drifter with a mule named Bill, a knack for the works of Shakespeare and something he has yet to discover:  the power to inspire hope. 

Kevin Costner, director, co-producer and star of the 1990 Best Picture Academy Award winner Dances with Wolves, again takes on triple duties in this epic futuristic adventure.  Costner plays a wayfarer in a world where might makes right  but destined to lead a heroic rebellion where right makes right.  Sweeping battle scenes, breathtaking wilderness vistas and touching moments of personal triumph all combine to make sure "The Postman delivers!" (Jay Carr, The Boston Globe).

ქრისტიანია (დანია)

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                     ქრისტიანია (დანია)

               

          თავისუფალი ქალაქი ქრისტიანია    Fristaden Christiania     ქრისტიანია

ოფიციალური ენა დანიური

მთავრობა ანარქისტული კომუნა

ფართობი

 - სულ 0,34 კმ2 

მოსახლეობა

 - შეფასება 1,000

ვალუტა დანიური კრონი (დე ფაქტო), Løn (დე იურე)

სასაათო სარტყელი (UTC+1)

თავისუფალი ქალაქი ქრისტიანია, ასევე ცნობილი როგორც ქრისტიანია (დან. Fristaden Christiania) — თვითგამოცხადებული ავტონომიური ანარქისტული დასახლება, დაახლოებით 850 დან 1000 მაცხოვრებლამდე. დასახლება გაშლილია 34 ჰექტარზე და მდებარეობს დანიის დედაქალაქ კოპენჰაგენში. 2011 წელს ეს დასახლება დროებით დაიხურა მაცხოვრებლებისთვის, დანიის მთავრობის მიერ, თუმცა მოგვიანებით ისევ გაიხსნა.

ქრისტიანია 1971 წლიდან, ანუ შექმნის დღიდან იყო სხვადასხვა დაპირისპირების და უთანხმოების მიზეზი. 2004 წლამდე აქ კანაფით ვაჭრობა არ იყო აკრძალული, თუმცა 2004 წელს დასახლებისთვის ლეგალური სტატუსის მინიჭების მოთხოვნამ გამოიწვია კონფლიქტი, რასაც შემდეგ მოჰყვა პოლიციის რეიდები და მოლაპარაკებები.

ისტორია

ქრისტიანიის ცენტრის რუკა

ქრისტიანიაში შესასვლელი

ქრისტიანია შედგება ყოფილი სამხედრო ყაზარმებისგან და სამხედრო გამაგრებებისგან. აქ სამხედრო სიმაგრეები პირველად აშენდა 1617 წელს მეფე ქრისტიან მე-4 ის მიერ. ეს გამაგრებები მოეწყო პლაჟებსა და პატარა კუნძულებზე, რომლებიც მდებარეობდნენ კოპენჰაგენსა და კუნძულ ამაგერს შორის. მე-19 საუკუნეში დასავლეთით მდებარე თავდაცვის ზღუდეები დაანგრიეს და მხოლოდ ქრისტიანიის ტერიტორიაზე შემორჩა. 

ყაზარმები, რომელიც აქ მდებარეობდა ეკუთვნოდა სამეფო არტილერიის, ლოჯისტიკურ და საინჟინრო სამხედრო ნაწილებს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეს ყაზარმები აღარ გამოიყენებოდა, შესაბამისად 1967-1971 წლებში ეს ტერიტორია დაიცალა.

ნაგებობები და ტერიტორიის დაცვა

შუშის სახლი ქრისტიანიაში. მსგავსი ნაგებობები გამოხატავს ქრისტიანიის თანამედროვე არქიტექტურას ანუ „არქიტექტურა აქრიტექტორების გარეშე“

2007 წელს ეროვნული ძეგლთა დაცვის სააგენტომ დაცული სტატუსი მიანიჭა შემდეგ სამხედრო ნაგებობებს:

• „Den grå hal“ (ნაცრისფერი დარბაზი)
• „Den grønne hal“ (მწვანე დარბაზი)
• „Mælkebøtten“
• „სამეთაურო სახლი“

ქრისტიანიის დაარსება

მას შემდეგ რაც სამხედროებმა დატოვეს ეს ტერიტორია, ქრისტიანიას მხოლოდ რამდენიმე დარაჯი იცავდა, ამიტომ უსახლკარო ადამიანები ხშირად იპატრონებდნენ ცარიელ შენობებს. 1971 წლის 4 სექტემბერს, მიმდებარე ტერიტორიის მაცხოვრებლებმა ჩამოხსნეს ღობეები და ტერიტორიის ნაწილი გადააკეთეს საბავშვო სათამაშო მოედნად.

ტერიტორიის ათვისება არ იყო ორგანიზებული, თუმცა ზოგიერთი ამტკიცებს, რომ ეს ყველაფერი დაიწყო დანიის მთავრობის გასაპროტესტებლად. მაშინ კოპენჰაგენში საკმაოდ რთული იყო ხელმისაწვდომი საცხოვრებელი ადგილის შოვნა.

1971 წლის 26 სექტემბერს ქრისტიანია გამოცხადდა ღია ტერიტორიად იაკობ ლუდვიგსენის მიერ, რომელიც იყო საკმაოდ ცნობილი ჟურნალისტი. იაკობი ბეჭდავდა გაზეთ „Hovedbladet“ (მთავარი გაზეთი), რომელიც განკუთვნილი იყო და პოპულარობით სარგებლობდა ახალგაზრდებში. მან ასეთი სტატია დაწერა საკუთარ გაზეთში, სათაურით „მოქალაქეებმა დაიპყრეს აკრძალული სამხედრო ქალაქი“:

ქრისტიანია არის მიწა ახალმოსახლეებისთვის. ეს არის უზარმაზარი შესაძლებლობა რომ ავაშენოთ საზოგადეობა ახლიდან, თუმცა შევინარჩუნოთ არსებული ნაგებობები. საკუთარი ელექტრო სადგური, აბანო, გიგანტური ნაგებობა ათლეტებისთვის, სადაც ყველა მაძიებელმა შეიძლება იპოვოს სიმშვიდე და იოგა ცენტრი. დარბაზები, სადაც თეატრალურ ჯგუფებს შეუძლიათ თავი საკუთარ სახლში იგრძნონ. ეს არის ქალაქის ნაწილი, რომელიც ჩვენგან საიდუმლოდ ინახებოდა, თუმცა ეს დასრულდა.

ლუდვიგსენი ასევე არის ქრისტიანიის მისიის დოკუმენტის თანაავტორი, რომელიც ასევე 1971 შეიქმნა. მასში ეწერა:

ქრისტიანიის მიზანია რომ შეიქმნას თვითმმართველი საზოგადოება, სადაცა თითოეული ინდივიდი პასუხისმგებელია მთლიანი საზოგადოების კეთილდღეობაზე. ჩვენი საზოგადოება უნდა იყოს ეკონომიკურად დამოუკიდებელი.

1976 წლის საპროტესტო სიმღერა „I kan ikke slå os ihjel“ („ჩვენ ვერ მოგვკლავ“) გახდა ქრისტიანიის არაოფიციალური ჰიმნი.

საზოგადოება

„Dyssebroen“ ხიდი, აკავშირებს ქრისტიანიის ძირითად ნაწილს მის გარე ნაწილთან

მედიტაცია და იოგა ყოველთვის პოპულარული იყო ქრისტიანელებში, წლების განმავლობაში ქრისტიანიას ჰყავდა სამსახიობო ჯგუფი, რომლებიც წარმოდგენას მართავდნენ არა მხოლოდ ქრისტიანიაში, არამედ კოპენჰაგენსა და შვედეთშიც. ლუდვიგსენი ხშირად საუბრობდა, რომ ნარკოტიკებზე დამოკიდებული ხალხი, რომლებიც სხვა საზოგადოებების მიერ გარიყულნი იყვნენ, უნდა მიეღოთ საკუთარ რიგებში. ეს მიდგომა დღესაც არ შეცვლილა. თუმცა ბევრი პრობლემა შეექმნა ქრისტიანიას ნარკოტიკების გამო. (მძიმე ნარკოტიკების გამოყენება და გაყიდვა აკრძალულია ქრისტიანიაში) ბევრი ნარკოდამოკიდებული შედის და რჩება ქრისტიანიაში, რადგან აქ ისინი საზოგადოების სრულფასოვან წევრად ითვლებიან, ამის გამო ბევრი დანიელი თვლის, რომ ქრისტიანია წარმატებული სოციალური ექსპერიმენტია.

ქრისტიანია არის სიდიდით მეოთხე ტურისტული ღირთშესანიშნაობა კოპენჰაგენშიბ (ყოველწლიურად ქრისტიანიას ნახევარი მილიონი ადამიანი სტუმრობს).^[ ქრისტიანიის მაცხოვრებლებმა შეიმუშავეს წესები ცხოვრებისათვის, ეს წესები დამოუკიდებელია დანიური მთავრობისგან. წესები კრძალავს ქურდობას, ძალადობას, იარაღს, დანებს, ჯავშანჟილეტებს და მძიმე ნარკოტიკებს.. ქრისტიანიაში არის ცნობილი „Pusher“ ის ქუჩა, სადაც ღიად იყიდება ჰაშიში და კანაფი, თუმცა სხვა ნარკოტიკები როგორიცაა კოკაინი, ამფეტამინი, ექსტაზი და ჰეროინი აკრძალულია.

არეულობა სახლის დანგრევის გამო

2007 წლის 14 მაისს, რამდენიმე მუშა სატყეო და ბუნების სააგენტოდან პოლიციის თანხლებით შევიდა ქრისტიანიაში ძველი, მიტოვებული, პატარა შენობის დასანგრევად. მათ დახვდათ გაბრაზებული და შეშინებული ქრისტიანელები, რომელთაც ეშინოდათ, რომ პოლიცია მათ სახლებსაც დაანგრევდა. მაცხოვრებლებმა მოაწყვეს ბარიკადები, ქვებისა და ფეიერვერკების გამოყენებით ცდილობდნენ პოლიციის მოგერიებას. პოლიციამ გამოიყენა ცრემლსადენი გაზი და 50-მდე აქტივისტი დააკავა.

იხ.ვიდეო - Freetown Christiania | Town with no laws | Copenhagen | Denmark | Things to do in Copenhagen.

შემდგომი მოვლენები

ქრისტიანიამ მთავრობის ნორმალიზაციის გეგმებს საკუთარი, საზოგადოებაზე ორიენტირებული დაგეგმვის წინადადებით დაუპირისპირდა, რომელმაც რვათვიანი შიდა სემინარებისა და შეხვედრების შემდეგ საერთო შეხვედრაზე კონსენსუსი მოიპოვა, სანამ 2006 წლის დასაწყისში გამოქვეყნდებოდა. 2006 წლის ნოემბერში, ქრისტიანიას საკუთარი განვითარების გეგმა კოპენჰაგენის გალამაზების საზოგადოების ინიციატივის ჯილდოთი დაჯილდოვდა.

2007 წლის სექტემბერში, ქრისტიანიას და კოპენჰაგენის საქალაქო საბჭოს წარმომადგენლებმა შეთანხმებას მიაღწიეს, რომლის მიხედვითაც, ბიზნესის განვითარების მიზნით, ქრისტიანიას კონტროლი ათი წლის განმავლობაში ქალაქს გადაეცემოდა. ასევე, 2009 წლის მაისის მდგომარეობით, აღმოსავლეთის უმაღლესმა სასამართლომ პარლამენტის 2004 წლის აქტი დაამტკიცა, რომელმაც კიდევ ერთხელ დაადასტურა სახელმწიფოს იურიდიული პრეტენზია ბაზაზე კონტროლზე. ეს წესი 2011 წლის თებერვალში უზენაესმა სასამართლომ დაადასტურა. სახელმწიფოს ამჟამად ქრისტიანიას ტერიტორიის განკარგვის სრული უფლება აქვს. 2011 წლის ივნისში სახელმწიფომ ქრისტიანიასთან ხელი მოაწერა შეთანხმებას, რომლის თანახმადაც ქრისტიანიას ტერიტორია გადაეცემოდა ახალ ფონდს, ფონდ ფრიტაუნ ქრისტიანიას.

ამ პროცესის ყველაზე საკამათო ნაწილი იყო საკუთრების იდეის ბუნებრივი წინააღმდეგი მაცხოვრებლების იძულება, შეეძინათ მიწის ნაკვეთი, რომელიც მათ 40 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ეკავათ. 2012 წლის ივლისში მათ პირველი გადახდა განახორციელეს და ქრისტიანები მიწის უკანონოდ მოპოვებული მესაკუთრეებიდან კანონიერ მიწის მესაკუთრეებად გადაიქცნენ. შეიქმნა ფონდი, რომელსაც მაცხოვრებლები მართავდნენ თანხების მოსაზიდად და საბანკო სესხის მისაღებად. ქრისტიანებს შეეძლოთ საწყისი 84 ჰექტარი ნაკვეთიდან დაახლოებით 19 ჰექტარის შეძენა.

2013 წლის იანვარში გამოცემულ წიგნში „ხალხის სახელით“, ივო მოსლიმ ქრისტიანია მოიხსენია, როგორც მსოფლიოში არსებული ჭეშმარიტად დემოკრატიული პრინციპებით მართული თემების ერთ-ერთი მცირერიცხოვანი მაგალითი. ექვსი თვის შემდეგ ქრისტიანიას მმართველი კანონები შეიცვალა. 2013 წლის ივლისში, ქრისტიანიას კანონის გაუქმების შესახებ საკანონმდებლო წინადადება L 179 მიიღეს ფოლკეტინგის ყველა პარტიამ, დანიის სახალხო პარტიის გარდა. ამ მომენტიდან ქრისტიანიაზეც იგივე საკანონმდებლო წესები ვრცელდება, რაც დანიის დანარჩენ ტერიტორიაზე ვრცელდება.

კრისტიანიის მკვიდრმა ლუკას ფორჩჰამერმა, დანიური პოპ ჯგუფის წევრმა ლუკას გრეჰემმა, 2016 წელს დაწერა სიმღერა „Mama Said“ საზოგადოებაში მისი ზრდის გამოცდილების შესახებ.

2010-იანი წლების შუა პერიოდის დოკუმენტური ფილმი „კრისტიანია: ოკუპაციის 40 წელი“ საზოგადოების ისტორიას მოიცავს.

ფრიტაუნ ქრისტიანია თვალსაჩინო ადგილას მოხვდა 2016 წლის Trailer Park Boys-ის სპინოფის „Out of the Park: Europe“ მესამე ეპიზოდის სცენარში.

პაულ ერენფესტი

ცოდნა სინათლეა - Knowledge is light - Знание свет -  

                         პაულ ერენფესტი

გერმ. Paul 

პაულ ერენფესტი (დ. 18 იანვარი, 1880, ვენა — გ. 25 სექტემბერი, 1933, ამსტერდამი) — ავსტრიელი და ნიდერლანდელი თეორიული ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია

პაულ სიგიზმინდის ძე ერენფესტი დაიბადა 1880 წლის 18 იანვარს ვენაში. ბავშვობაში უფროსმა ძმამ გამოიწვია მისი ფიზიკისადმი დაინტერესება. გიმნაზიის დამთავრების შედგომ მან სწავლა ვენის უნივერსიტეტის ფილოსოფიურ ფაკულტეტზე განაგრძო, სადაც ისმენდა ბოლცმანის ლექციებს ფიზიკაში. 1901 წელს იგი სასწავლებლად გეტინგენში გადავიდა. 1904 წელს ენერფესტმა გეტინგენში გაიცნო და ცოლად შეირთო რუსი ეროვნების ტატიანა ალექსის ასული აფანასიევა, რომელიც პროფესიით მათემატიკოსი იყო.

მოღვაწეობა

1903 წელს გამოქვეყნდა ერენფესტის პირველი მეცნიერული ნაშრომი და ამ ნაშრომის შემდეგ მუდამ იბეჭდებოდა სტატიები გერმანულ, ამერიკულ და რუსულ ჟურნალებში. 1906 წელს დაიბეჭდა ცოლ-ქმარი ენერფესტების სტატია „ალბათობათა თეორიის ერთი ამოცანა დაკავშირებული ენტროპიის ზრდის კინეტიკურ ახსნასთან“. ამ ნაშრომით იგი გამოვიდა საკუთარი მასწავლებლის, ბოლცმანის იდეების დამცველი და გამგრძელებელი. 1907 წელს გამოვიდა ენერფესტის მეორე სტატია სახელად „ბოლცმანის ${\displaystyle H}$ თეორემის ორი ცნობილი წინააღმდეგობის შესახებ“. ეს სტატია პირველი სტატიის გაგრძელებაა და ბოლცმანის თეორიის ღრმა ანალიზს წარმოადგენს.

1907 ერენფესტები საცხოვრებლად პეტერბურგში გადავიდნენ. 1907-1912 წლების მანძილზე პაულმა დიდი შრომა გასწია, რომ გაეერთიანებინა პეტერბურგის ფიზიკოსები და დაეინტერესებინა ისინი თეორიული ფიზიკით. მისი სემინარებიდან დიიწყო თეორიული ფიზიკის გავრცელება რუსეთში. იგი მალევე გახდა რუსეთის ფიზიკურ-ქიმიური საზოგადოების აქტიური წევრი. ერენფესტი ყურადღებით ადევნებდა თვალს ახალ გამოკვლევებს ფიზიკაში. პეტერბურგში მისი მოღვაწეობა მოიცავს 20 ნაშრომს. თუმცა მისთვის რუსეთი არ წარმოადგენდა შესაფერის სამუშაო ადგილს, ამიტომაც როცა იგი ლეიდენის უნივერსიტეტში (ნიდერლანდები) მიიწვიეს, მან თანხმობა განაცხადა. ნიდერლანდებში ყოფნისას პირველი ხუთი წლის განმავლობაში ერენფესტმა დაასრულა სამუშაოთა ციკლი, რომელიც დაწყებული ჰქონდა პეტერბურგში, ეგრეთ წოდებულ ადიაბატურ ინვარიანტებზე. ერენფესტი ამ ნაშრომში კავშირს ამყარებს ახალ კვანტურ თეორიასა, კლასიკურ მექანიკასა და ელექტროდინამიკას შორის. ამავე ნაშრომში მის მიერ წამოჭრილ ჰიპოთეზას „ერენფესტის ადიაბატური ჰიპოთეზა“ ეწოდება. ამ სტატიაში იგი განსაზღვრავს ადიაბატურ ინვარიანტებს, როგორც ისეთ სიდიდეებს, რომლებიც ინარჩუნებენ თავიანთ მნიშვნელობას სისტემის მოძრაობაზე ადიაბატური ზემოქმედების შედეგად. კერძოდ, ერენფესტმა აჩვენა, რომ ნებისმიერი პერიოდული მოძრაობისათვის, ერთი ან რამდენიმეთავისუფლების ხარისხით, არსებობს ადიაბატური ინვარიანტი ${\displaystyle \frac{2k}{v}}$, სადაც: ${\displaystyle v}$ — სიხშირეა, ${\displaystyle k}$ — სისტემის საშუალო კინეტიკური ენერგია. მოცემული ჰიპოთეზა ხსნის ბორის ატომში სტანციონარულ მდგომარეობათა არსებობას.

ერენფესტის ნაშრომთა შორის ყველაზი დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ნაშრომს, რომელიც შეიცავს თეორემას საშუალო მნიშვნელობების შესახებ. ეს თეორემა შეტანილია კვანტური მექანიკის ბევრ თანამედროვე კურსში. თეორემაში საშუალო მნიშვნელობების შესახებ იგი აერთიანებს კვანტურ და კლასიკურ მექანიკას და აჩვენებს, რომ ახალი თეორია შეიცავს ძველა, როგორც სასაზღვრო შემთხვევისას.

აღსანიშნავია ამ შესანიშნავი ფიზიკოსის განსაკუთრებული ადამიანური ღირსებები: პრინციპულობა, თავმდაბლობა, კეთილგანწყობილება ყველასადმი. ამ თვისებებმა ერენფესტს ფიზიკოსებში მოუპოვა დიდი სიყვარული და პატივისცემა. მისი უახლოესი მეგობრები იყვნენ ნილს ბორი და ალფრედ აინშტაინი. აინშტაინი ერთ-ერთ წერილში წერდა: „მე უფრო მჭირდებოდა შენი მეგობრობა, ვიდრე შენ ჩემი“.

1933 წლის 25 სექტემბერს მძიმე დეპრესიაში მყოფი პაულ ენერფესტი თვითმკვლელობით გარდაიცვალა.

იხ.ვიდეო - Paul Ehrenfest | Wikipedia audio article

სივრცის განზომილება

1917 წელს ერენფესტმა გამოაქვეყნა სტატია სათაურით „როგორ ცხადყოფს ფიზიკის ფუნდამენტური კანონები, რომ სივრცეს აქვს სამი განზომილება?“ (ინგლისური: როგორ ვლინდება ფიზიკის ფუნდამენტურ კანონებში, რომ სივრცეს აქვს სამი განზომილება?). მასში მან გამოიკვლია ზოგიერთი ფუნდამენტური ფიზიკური სისტემის (პლანეტარული სისტემა, ბორის ატომი, ტალღის გავრცელება) ქცევის ცვლილება, როდესაც იცვლება სივრცის განზომილება. მან აღმოაჩინა, რომ სხვადასხვა განზომილების შემთხვევები საკმარისად განსხვავდებოდა, რათა გამოცდილების შედარების საფუძველზე გონივრული დასკვნის გამოტანა შესაძლებელი ყოფილიყო ჩვენი სამყაროს სამგანზომილებიანობის შესახებ. ამრიგად, სივრცის განზომილება, რომელიც ადრე აპრიორი იყო სამის ტოლი, პირველად დაექვემდებარა ფიზიკურ ანალიზს და მიიღო ფიზიკური (ემპირიული) კონცეფციის სტატუსი. ამავე დროს, ერენფესტმა დაადგინა ის საზღვრები, რომლებშიც გამართლებულია ჩვენი ნდობა სივრცის სამგანზომილებიანობის მიმართ: ეს საზღვრები ვრცელდებოდა ატომის მასშტაბიდან მზის სისტემის ზომამდე. ამ საზღვრებს ქვემოთ და ზემოთ, შესწავლილი ფენომენების არეალის გაფართოებისას, აუცილებელია განზომილების საკითხის ცალკე შესწავლა. მიუხედავად მისი პიონერული ბუნებისა, ერენფესტის ნამუშევარი შეუმჩნეველი დარჩა მრავალი წლის განმავლობაში და მხოლოდ მოგვიანებით მიიღო აღიარება, რომელიც იმსახურებდა.

ერენფესტის ინტერესი სივრცის განზომილების პრობლემისადმი, როგორც ჩანს, უბრუნდება გოტინგენში სწავლის დროს, სადაც ასწავლიდნენ დიდი მათემატიკოსები ფელიქს კლაინი და დევიდ ჰილბერტი; ჰოლანდიაში გადასვლის შემდეგ ის შეხვდა ამსტერდამელ ტოპოლოგი ლუიცენ ბროუერს, რომელმაც განავითარა პუანკარეს იდეები. სტატიის დაწერის უშუალო სტიმული იყო ალბათ 1916 წლის ზაფხულში შეხვედრა გუნარ ნორდსტრომთან, რომელიც ორი წლით ადრე ცდილობდა შეექმნა ელექტრომაგნიტური და გრავიტაციული ურთიერთქმედების ერთიანი თეორია ბრტყელ ხუთგანზომილებიან სივრცე-დროში. ტატიანა აფანასიევა, ერენფესტის ცოლი, ასევე სწავლობდა გეომეტრიას და 1922 წელს მეხუთე განზომილების შემოღებით ზოგიერთი კვანტური ამოცანის ამოხსნაც კი სცადა. ულენბეკის მოგონებების მიხედვით, 1920-იანი წლების განმავლობაში მისი მასწავლებელი ინარჩუნებდა ძლიერ ინტერესს განზომილების საკითხის მიმართ, ხშირად ცდილობდა განეზოგადებინა ესა თუ ის შედეგი განზომილებების უფრო დიდ რაოდენობაზე და ენახა სად მიიყვანდა ამას; მას ასევე აინტერესებდა განსხვავება ლუწი და კენტი განზომილებების შემთხვევებს შორის. 1926 წელს ერენფესტი იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც მხარი დაუჭირა ოსკარ კლაინის ნაშრომს, რომელმაც შეიმუშავა კალუზას ხუთგანზომილებიანი თეორია და აჩვენა, თუ როგორ უნდა მიაღწიოთ მეხუთე განზომილების კომპაქტურობას.