მეთუსელა (HD 140283) ქვეგიგანტი ვარსკვლავია სასწორის თანავარსკვლავედში, რომელიც დედამიწიდან დაახლოებით 190 სინათლის წლის დაშორებით მდებარეობს. ვარსკვლავი მიეკუთვნება ვარსკვლავების მეორე თაობას (პოპულაცია II), რომელიც დაბალი ლითონის შემცველობით ხასიათდება.
ქვეგიგანტი HD 140283 ძალიან ძველი ვარსკვლავების ჯგუფს მიეკუთვნება, რომლებიც დიდი აფეთქებიდან რამდენიმე ასეული მილიონი წლის შემდეგ დაიბადა. შესაძლოა, ეს მზის უშუალო სიახლოვეს მდებარე უძველესი ვარსკვლავი იყოს; ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს არის ყველაზე ძველი ვარსკვლავი, რომლის ასაკიც საიმედოდ არის განსაზღვრული. ვარსკვლავმა თავისი ევოლუცია ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამის მთავარ თანმიმდევრობაზე დაასრულა და მისგან დაღმართი დაიწყო, რაც მის სიღრმეში პასიური, ძალიან ცხელი ჰელიუმის ბირთვის ფორმირებას უკავშირდება, რომლის პერიფერიაზე წყალბადი აგრძელებს წვას, მაგრამ ჯერ არ მიუღწევია ჰელიუმის აალების და წითელი გიგანტის სტადიაზე გადასვლის წერტილამდე. „ასტროფიზიკურ ჟურნალში“ გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ის ჯუჯა გალაქტიკაში დაიბადა, რომელიც ირმის ნახტომმა 12 მილიარდ წელზე მეტი ხნის წინ შთანთქა.
ვარსკვლავი ასტრონომებმა ას წელზე მეტი ხნის წინ აღმოაჩინეს. ის აღინიშნა, როგორც მაღალი სიჩქარის მქონე ვარსკვლავი, რაც საკმაოდ გავრცელებული მოვლენაა II პოპულაციის ძველი ვარსკვლავებისთვის, რადგან ისინი არ არიან კონცენტრირებულნი გალაქტიკური სიბრტყისკენ (სადაც მზე მდებარეობს), არამედ მიეკუთვნებიან გალაქტიკის სფერულ ჰალოს და მოძრაობენ მასზე გალაქტიკურ დისკში შესვლისას. საწყისი შეფასებით, მისი ასაკი 16 მილიარდი წელი იყო, რაც, თუმცა, შეუძლებელია, რადგან სამყაროს ასაკი 13,8 მილიარდ წელზე მეტი არ არის. ლონგ-ბიჩში (აშშ) ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოების 221-ე კონფერენციაზე გამოცხადებული გადამუშავებული შეფასების თანახმად, მისი ასაკი 13,2 მილიარდ წელს აღემატება. ვარსკვლავის ასაკი გამოთვალა ასტრონომთა ჯგუფმა, რომელსაც პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან ჰოვარდ ბონდი ხელმძღვანელობდა. სამყაროს ასაკის გათვალისწინების გარეშე, ვარსკვლავური ევოლუციის თეორიის გამოყენება ასაკის შეფასებას 13.46±0.8 მილიარდ წელს იძლევა. თუ ამ საზღვრებს დავაწესებთ პირობას, რომ ვარსკვლავის ასაკი არ შეიძლება აღემატებოდეს სამყაროს ასაკს, მაშინ ასაკის ყველაზე სავარაუდო მნიშვნელობა 13.3 მილიარდი წლის ტოლი ხდება.
HD 140283-მა თითქმის ამოწურა თავის ბირთვში არსებული წყალბადის მარაგი, რის გამოც მისი სიკაშკაშე თანდათან შემცირდა. ვარსკვლავის ასაკი ტოლია და შესაძლოა, აღემატება კიდეც კიდევ ერთი დიდი ხნის ვარსკვლავის, HE 1523-0901-ის ასაკს.
ვარსკვლავი უკიდურესად ღარიბია ლითონებით (ანუ ის შეიცავს წყალბადსა და ჰელიუმზე მძიმე ელემენტებს ძალიან ცოტას), რაც განპირობებულია მისი დაბადებით იმ ადრეულ ხანაში, როდესაც ვარსკვლავთშორისი სივრცე ჯერ კიდევ არ იყო გამდიდრებული ვარსკვლავებში წარმოქმნილი მძიმე ელემენტებით. ამგვარად, მის ფოტოსფეროში რკინისა და ჟანგბადის შემცველობა, შესაბამისად, 250 და 50-ჯერ ნაკლებია მზის ფოტოსფეროზე.
ვარსკვლავი შეუიარაღებელი თვალით არ ჩანს, მაგრამ მისი დაკვირვება ბინოკლით ან სამოყვარულო ტელესკოპით არის შესაძლებელი.
იხ.ვიდეო - Самые древние звезды во Вселенной: HD 140283 (Звезда Мафусаил)
„კიდობანი: დროის კიდობანი“ ( ინგლ. ARQ ) 2016 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმია. მისი პრემიერა 2016 წლის 9 სექტემბერს, ტორონტოს კინოფესტივალზე შედგა . ფილმის სიუჟეტის თანახმად, მთავარი გმირები ჩაკეტილ ლაბორატორიაში დროის მარყუჟში არიან ჩარჩენილები . ისინი ცდილობენ თავი დაიცვან ნიღბიანი ბანდიტებისგან და გადაარჩინონ ახალი ენერგიის წყარო, რომელსაც შეუძლია კაცობრიობის გადარჩენა
.
სიუჟეტი
რენტონი ჰანას გვერდით საწოლში იღვიძებს. დრო 6:16-ია. ოთახში სამი ნიღბიანი მამაკაცი შემოდის, რენტონს მეზობელ ოთახში მიათრევს და ჰანას გვერდით სკამზე აბამს, სანამ ისინი სხვა ოთახში შევლენ საჭმელად. კაცები საკუთარ თავს მამას, ძმას და შვილს უწოდებენ; კიდევ ერთი თანამზრახველი, სახელად კუზია, იატაკზე მკვდარი წევს. რენტონი თავს და ჰანას ათავისუფლებს და გაქცევას ცდილობს, მაგრამ კვდება. ის საწოლში ისევ 6:16-ზე იღვიძებს და სიტუაცია რამდენჯერმე მეორდება, მაგრამ რენტონი წინა ინციდენტებს იხსენებს და ყოველ ჯერზე წარსული გამოცდილების საფუძველზე მოქმედებს.
ტელევიზიის საუბრებიდან და ფრაგმენტებიდან ირკვევა, რომ მოქმედება პოსტ-აპოკალიფსურ მომავალში ვითარდება: დედამიწა კატასტროფას გადაურჩა (სავარაუდოდ, ბირთვულ ომს) და მსოფლიოს Taurus Corporation მართავს. მას უპირისპირდებიან ორგანიზაციის, Union-ის მეამბოხეები, რომელსაც სამი კაცი ეკუთვნის. გარკვეულ მომენტში რენტონი ხვდება, რომ ჰანაც Union-დანაა და ჯგუფის ლიდერია. ამავდროულად, სონი Taurus-ის მიერ გამოგზავნილი დაქირავებული აღმოჩნდება. კავშირის თავდასხმა რენტონზე განპირობებულია იმით, რომ ის დიდი ხანია Taurus-ში მუშაობს და ბევრი დანაზოგი აქვს (სპეციალურ ბარათებზე - "ზოლებზე"), რომელთა წაღებაც მეამბოხეებს სურთ. ჰანა ადრე რენტონის მეგობარი იყო, მაგრამ დიდი ხნის განმავლობაში ციხეში იმყოფებოდა. ჰანას, როგორც მისთვის უცხო მეამბოხეების წარმომადგენლის, უნდობლობის გრძნობით, რენტონი საბოლოოდ მასთან ერთად სონის წინააღმდეგ ბრძოლაში ერთობა.
მოვლენების განვითარების მიუხედავად, 3 საათისა და 14 წუთის შემდეგ რენტონი საწყის წერტილს უბრუნდება, როდესაც 6:16 საათზე საწოლში იღვიძებს. თანდათანობით რენტონი იწყებს იმის გაგებას, რომ დროის მარყუჟის გაჩენა მის მიერ შექმნილი ARQ (Arcing recursive quine) მოწყობილობის მოქმედებით არის განპირობებული , რომელიც ძლიერ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს და არსებითად მარადიული მოძრაობის მანქანას წარმოადგენს. მარყუჟი შეიქმნა იმის გამო, რომ კუზიამ მოწყობილობას შეეხო, რამაც დროის მოკლე ჩართვა გამოიწვია. უფრო მეტიც, დროთა განმავლობაში რენტონი კომპიუტერის გადატვირთვის ჟურნალებიდან ხედავს, რომ გაცილებით მეტი მარყუჟი იყო, ვიდრე თავდაპირველად ვარაუდობდა - ალბათ ათასობით. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ გარკვეულ მომენტში ის ARQ-ს განადგურებას აპირებს, საბოლოოდ გადაწყვეტს, რომ ეს არ გააკეთოს, რათა კვლავ სცადოს მოწყობილობის გადარჩენა კუროსგან და, შესაძლოა, ის ხალხის საკეთილდღეოდ გამოიყენოს. ის კომპიუტერში ვიდეო შეტყობინებას იწერს საკუთარი თავისთვის, რომელშიც აფრთხილებს, რომ კურო ცდილობს ARQ-ს ხელში ჩაგდებას და რომ თავიდანვე უნდა ენდოს ჰანას.
ფილმი კიდევ ერთი გამოღვიძებით მთავრდება 6:16-ზე, თუმცა ამჯერად ჰანა პირველი იღვიძებს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ სრულიად ახალი ციკლი შეიქმნა.
ჰავაიზე მდებარე NASA-ს რადიოგადამცემი სადგური 2006 წელს სიგნალებს უგზავნის უახლოეს ეგზოპლანეტას, Gliese 581 g-ს , რომელიც მეცნიერებმა Kepler-ის კოსმოსური ტელესკოპის საშუალებით შეისწავლეს , რაც იმაზე მიუთითებს, რომ იქ სიცოცხლე შესაძლოა არსებობდეს .
სიგნალის მიღების შემდეგ, „პლანეტა G“-ს ინტელექტუალური მაცხოვრებლები - ანთროპომორფული , მაგრამ უფრო დიდი რეგენტები - მის წყაროსთან ხუთ ხომალდს აგზავნიან, რომლებიც დედამიწას 6 წლის შემდეგ აღწევენ.
თუმცა, დაშვებისას უცხოპლანეტელთა საკომუნიკაციო ხომალდი დედამიწის ერთ-ერთ ორბიტალურ თანამგზავრს შეეჯახა და ნამსხვრევები დედამიწის რამდენიმე ადგილას ცვივა, მათ შორის (მთავარში) ჰონგ-კონგში , სადაც მოსახლეობაში მნიშვნელოვანი ნგრევა და მსხვერპლია. ხომალდის ნამსხვრევების ქიმიური ანალიზი ავლენს ლოურენციუმის არსებობას , სხვა ელემენტები, რომელთაგანაც ხომალდი შედგება, პერიოდულ ცხრილში არ გვხვდება . დარჩენილი 4 ხომალდი (დედა ხომალდი და სამი სტინგერი სხვადასხვა ფერის გვერდითი განათებით) წყნარ ოკეანეში, ჰავაის კუნძულებთან ახლოს, კვადრატში ეცემა, სადაც ამავდროულად აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის საერთაშორისო საზღვაო წვრთნები მიმდინარეობს .
რამდენიმე გემი ამჩნევს საეჭვო აქტივობას (კერძოდ, გადამზიდავი გემის ზედა ნაწილში) და იქ მიემართება დაზვერვისთვის. გამანადგურებელი „ჯონ პოლ ჯონსი“ ნავს უშვებს. ადამიანები უცხოპლანეტელთა ხომალდზე ადგებიან, რაც მოკლე ჩართვას იწვევს და სამივე „სტინგერი“ ზედაპირზე ამოდის (ადამიან გემებთან კონტაქტამდე ისინი წყალქვეშ იმყოფებოდნენ). უცხოპლანეტელები კუნძულებს და მიმდებარე ზღვას (სადაც წვრთნების სამი რაკეტსაწინააღმდეგო გამანადგურებელი იმყოფება) გაუვალი ძალის გუმბათით ფარავენ: ადამიანების მცდელობები შიგნით შეღწევის უშედეგოა. გამანადგურებლები ცდილობენ კონტაქტს, სხვადასხვა პიროტექნიკურ და ხმოვან სიგნალებს გადასცემენ. უცხოპლანეტელებმა ხომალდის სიგნალი ხმოვან იარაღად აღიქვეს და ანალოგიურად უპასუხეს, რამაც გამანადგურებელს მცირე ზიანი მიაყენა და ეკიპაჟი გააოგნა. მეთაურები გადაწყვეტენ, ხომალდის ქვემეხებიდან უცხოპლანეტელებზე ცეცხლი გახსნან, მაგრამ ეს უკანასკნელნი მათზე ნაღმტყორცნების ბატარეების ძალას უშვებენ. პირველი დარტყმა „ჯონ პოლ ჯონსმა“ განახორციელა , რომელმაც ჰაერში თითქმის ყველა ჭურვი გაანადგურა, გარდა ერთისა, რომელიც ხიდთან ახლოს დაეცა და აფეთქებით გემის ყველა უფროსი ოფიცერი იმსხვერპლა. მეორე ზალპი „სამპსონმა“ მოიგერია , თუმცა არა სრულად. რის შემდეგაც „სტინგერი“ „ჯონ პოლ ჯონსზე“ თავდასხმას აპირებდა, მაგრამ „სამპსონმა“ მისი ყურადღება გასროლით გადაიტანა, ამის შემდეგ კი ნაღმტყორცნების ცეცხლის ქარცეცხლში გაეხვა და მთელ ეკიპაჟთან ერთად მონსტრული აფეთქებით განადგურდა. მეორე იაპონური გემი, „მიოკო“, „სამპსონის“ შემდეგ ნაღმების სეტყვაში მოყვა, მაგრამ ნაღმები გემის ცხვირის კოშკურასთან ახლოს დაეცა, აფეთქების შედეგად გემი შუაზე გაიყო, მაგრამ „ჯონ პოლ ჯონსმა“ „მიოკოს“ ეკიპაჟის ნაწილის გადარჩენა მოახერხა. ორი გემი, „სამპსონი“ და იაპონური „მიოკო“, განადგურებულია, მესამე გამანადგურებელს, „ჯონ პოლ ჯონსს“, სამეთაურო პუნქტი განადგურებული აქვს, თითქმის ყველა ოფიცერი დაიღუპა და სამეთაურო ლეიტენანტ ალექს ჰოპერს გადაეცემა. ლეიტენანტი ხვდება, რომ უცხოპლანეტელების სენსორებს შეუძლიათ დატენილი და დამიზნებული იარაღის აღმოჩენა და კონტრშეტევის დაწყება. „მიოკოს“ კაპიტანი ნაგატო „ჰოპერს“ ამერიკული გემების „ბრმად“ აღმოჩენის მათი სისტემის შესახებ უყვება, ცუნამის გამაფრთხილებელი ბუიების სისტემის მონაცემების გამოყენებით . ამ ხრიკის გამოყენებით (მსგავსი სამაგიდო თამაშისა „ Battleship “-ისა), გამანადგურებელი ბრძოლაში ერთვება და სამი სტინგერიდან ორს („წითელი“ და „მწვანე“) ანადგურებს ტომაჰაკის რაკეტების გაშვებით განსაზღვრულ კვადრატებში . ეკიპაჟი აღმოაჩენს, რომ უცხოპლანეტელები მზის სხივებს ვერ იტანენ .
ოკეანეში ხოცვა-ჟლეტის შემდეგ, უცხოპლანეტელები ერთ-ერთ კუნძულზე რამდენიმე შრედერ-დრონს აგზავნიან მიწის წინააღმდეგობის ჩასახშობად. შედეგად, ვერტმფრენებით აღჭურვილი სამხედრო ბაზა, ასევე ქალაქის მთავარი სატრანსპორტო კვანძები განადგურებულია. (შრედერ-დრონები არის სფერული კორპუსები, რომლებიც შედგება მრავალი ზეძლიერი პირისგან, რომლებსაც შეუძლიათ ლითონის და რკინაბეტონის დაქუცმაცებაც კი. ამავდროულად, დანადგარს შეუძლია გაუძლოს უზარმაზარ დარტყმით დატვირთვას, თითქმის არ არის მგრძნობიარე მაღალი ტემპერატურის მიმართ და ასევე ადვილად მანევრირებს მიწაზე და შეუძლია ჰაერში გადაადგილება მნიშვნელოვანი მასის მქონე თვითმფრინავის სიჩქარით. ელექტრონული შევსება: ნავიგატორი, ობიექტის ამოცნობისა და ანალიზის სისტემა, მაღალი გარჩევადობის ვიდეოკამერა, ავტოპილოტი. საინტერესო ფაქტი: დრონი ქალაქში ადამიანებს არ კლავდა და მკაცრად იცავდა თავის მიზანს, რის შემდეგაც თვითგანადგურებდა).
გამთენიისას, უკანასკნელი („ლურჯი“) „სტინგერი“ გამანადგურებელ „ჯონ პოლ ჯონსის“ დასასრულებლად მიემგზავრება. თუმცა, ამომავალი მზის სხივები მის ეკიპაჟს აბრმავებს და საქარე მინაზე დაბურული მინებიც კი არ ეხმარება. ჰოპერი და ნაგატა დიდი კალიბრის Barrett M82 სნაიპერული შაშხანებიდან გასროლით ამსხვრევენ „სტინგერის“ სამეთაურო კაბინის სადამკვირვებლო ფანჯარას , რითაც საბოლოოდ ახერხებენ ეფექტის დაფიქსირებას. „სტინგერის“ ეკიპაჟი უუნარო ხდება და გამანადგურებელი პარალიზებულ „სტინგერს“ ყველა თავისი იარაღით ანადგურებს. დედა ხომალდი შორიდან შეტევისთვის შრედერის ორ დრონს აგზავნის, რომლებიც გამანადგურებელს შუაზე ყოფენ და მეზღვაურების უმეტესობა გადარჩება. გემის საზენიტო იარაღი უსარგებლოა, დრონებზე რამდენიმე წარმატებული დარტყმის შემდეგაც კი.
უცხოპლანეტელები კუნძულზე რადიოგადამცემი სადგურის მახლობლად ხდებიან და გმირებისთვის მათი გეგმა ნათელი ხდება: დედამიწის კოსმოსური კომუნიკაციების გამოყენებით მშობლიურ პლანეტაზე შეტყობინების გაგზავნა, რამაც შეიძლება მთავარი შემოჭრილი ძალების დესანტირება გამოიწვიოს. თუ გამანადგურებლების მიერ სტინგერების თავდასხმამდე ისინი მეგობრული დიალოგის განწყობაზე იყვნენ, ახლა ისინი მზად არიან დედამიწელების დამონებისთვის.
ჰოპერს და მის ხალხს, საზღვაო ძალების სრული განადგურების გათვალისწინებით, მოუვიდათ იდეა, გაეშვათ ნაფტალინის საბრძოლო ხომალდი „ მისური “, რომელიც მუზეუმად გამოიყენებოდა. წვრთნებზე ჩასული ვეტერანების დახმარებით, ისინი წარმატებას აღწევენ და უცხოპლანეტელთა გემისკენ მიდიან. მიახლოებისას ჰოპერი ჭკვიანურ მანევრს ახერხებს: ქვემეხები გვერდზე აქვს მიმართული (რათა მტერი არ გააპროვოციროს), ის მკვეთრად ანელებს ღუზას და საბრძოლო ხომალდს მოძრაობაში აბრუნებს - უცხოპლანეტელების მიერ „ტყვიით“ გასროლილი ჭურვები აცდება და საბრძოლო ხომალდის მთავარი კალიბრის ქვემეხების ზალპები კუნძულზე მთავარ გემსა და გადამცემ სადგურს ანადგურებს. ძალის ფარი ქრება და საერთაშორისო ესკადრილიის თვითმფრინავები ასრულებენ დამარცხებას.
ტიტრების შემდეგ ნაჩვენებია, რომ შოტლანდიაში, უცხოპლანეტელთა საკომუნიკაციო ხომალდის ჩამოვარდნის შედეგად, ადგილობრივი მაცხოვრებლები გადარჩენილ უცხოპლანეტელს პოულობენ, მას შემდეგ, რაც ხანგრძლივი მცდელობის შემდეგ გახსნეს საკომუნიკაციო ხომალდის კუთვნილი სამაშველო კაფსულა...
მთავარ როლში
ტეილორ კიტჩი ლეიტენანტი ალექს ჰოპერის როლში , აშშ-ის ხომალდ „ჯონ პოლ ჯონსის“ საბრძოლო ოფიცერი; ტიპიური თავხედი, სტოუნ ჰოპერის ძმა
ალექსანდრ სკარსგორდი, როგორც მეთაური სტოუნ ჰოპერი , USS Sampson-ის კაპიტანი; ალექს ჰოპერის ფხიზელი და წინდახედული ძმა
ტადანობუ ასანო, როგორც კაპიტანი იუგი ნაგატა , იაპონიის თავდაცვის ძალების გამანადგურებელ „მიოკოს“ კაპიტანი
ბრუკლინ დეკერი სამანტა „სემ“ შეინის როლში , ფიზიოთერაპევტი ჰავაის კუნძულ ოაჰუზე მდებარე ფლოტის ფიზიკური თერაპიის ცენტრში; ადმირალ ტერენს შეინის ქალიშვილი
ლიამ ნისონი, როგორც ადმირალი ტერენს შეინი , აშშ-ის წყნარი ოკეანის ფლოტის მეთაური, RIMPAC-ის საზღვაო წვრთნების ხელმძღვანელი; სამანტას მამა
ფილმმა კრიტიკოსებისგან არაერთგვაროვანი შეფასებები მიიღო. მიმოხილვების აგრეგაციის ვებსაიტ Rotten Tomatoes- ზე ფილმს 212 მიმოხილვის საფუძველზე 34%-იანი რეიტინგი აქვს, საშუალო ქულით 4.6/10 . Metacritic- ზე ფილმს 39 კრიტიკოსის მიმოხილვის საფუძველზე 100-დან 41 ქულა აქვს, რაც „შერეულ ან საშუალო მიმოხილვებს“ აღნიშნავს. ფილმმა შეერთებულ შტატებში სალაროებში დიდი შემოსავლები ვერ მოიპოვა. იხ. ფილმი რუსულ ენაზე
