აზბესტი

                                  აზბესტი

ბოჭკოვანი ტრემოლიტური აზბესტი მოსკოვიტზე

Silikatebis klasis selisebr-boWkovan agebulebis mineralTa saerTo saxelw. ganarCeven atomuri struqturiT gansxvavebul ori tipis a-s: qrizotil-azbests- mineral serpetinis boWkovan saxesxvaobas da amfibiol-azbests anu amiant-azbets-moniklinuri an rombuli amfibolebis boWkovan-selisebr saxesxvaobas. Qim. Sedgenilobit a-is mineralebi magniumis, rkinis, mawilobriv kalciumisa da natriumis wyliani siliketebia. Meti mniSvneloba wrizolit azbests aqvs (95% mTeli gamoyenebuli azbetisa)
                      
ასბეს-ცემენტის გოფრირებული გადახურვის ფურცლები ეწ შიფერები

Qrizotil-azbesti orferovani furclovani silikatia. Qim. Sedgeniloba  Mg₆ (OH)₈[Si₄O₁₀]. monatexi momwvano nacrisferia. elvareba-abreSumisebri. simagre meneralogiuri skaliT 2-2,5. simkvrive 2500kg/m³. boWkoebi moqnilia, gawyvetisas aqvT gamZleobis didi unari. [(daaxl. 3gn/m²), (300kgZ/mm²)]. cecxlmedegia (tdn 1500°C), cudad atarebs siTbosa da eleqtroobas. boWkoebis sisqe 0,0001mm-ze naklebia, sigrZe meryeobs mm-is nawilebidan 50mm-mde. iyeneben cexlgamZle  safeiqro  nawarmis, siTbosaizolacio nakeTobebis, azbestcementis dasamzadeblad. sabadoebi warmoiqmneba hidroTermuli xsnarebis zemoqmedebiT magniumiT mdidar ultrafuZe qanebze. moipoveben rus., Cin., kanada, aSS da a.S.
წარმაოდგენს ნომერ პირველი კატეგორიის კლასიფიკაციით  МАИР მიხედვით კანცოგერულს
                                               
აზბესტის ბოჭკოვანი და სხეულის უჯრედები მსუბუქი მიკროსკოპის ქვეშ (ისარი აჩვენებს ბოჭკოს სუფთა ნაწილს ქსოვილის ჰისტოლოგიურ მონაკვეთზე)

amfobil-azbesti  wamodgenilia amfibolis jgufis mineralebiT tremoliti, aqtinoliTi, antofiliti, krovodoliti da sxv. amfibol-azbesti Tmisebri kristalebis agregatia. krist. galnagebulia paralelurad, radialur-sxivosnurad an uwesod. zogierTi msxvrevadia, Seferiloba da sxv. fiz. Tvisebebi Sedgenilobazea damokidebuli. boWkoebis sigrZe 5sm-mdea, xSirad metic amfibol-azbesti mJavagamZlea, medegia zRvis wylis mimarT kargi masalaa cecxlmedegia da sitbosaizolacio nakeTobisaTvis.

წარმოაება  2015 წ -ში  ( 1000 ტ - ში )
1100	400	311	215	0.35
რუსეთი	ჩინეთი	ბრაზილია	ყაზახეთი	სხვა წყარო : აშშ გეოლოგიური სამსახური

აზბესტის მტვერი სასუნთქი გზებში მოხვედრისას წარმოადგენს კანცეროგენულ ნივთიერებას. საკვებში ან წყალში კი დამტკიცებული არ არის. ფიბროგენული და კანცოგერული ბოჭკოვანი სხვადასხვა სახეობები აზბესის გასხვავებულია და დამოკიდებულია ბოჭკოს დიამტრზე ასევე ბოჭკოს ტიპზე. აზბეტი შეიძლება გახდეს მიზეზი აზბეტოზის, ლევრიტის (მეზოტელიზმის ჩათვლით) და კიბოს (ბრონხების კიბო,  საკვერცხეების, თირკმელის და ხორხის).

აზბესტის მავნებლონა ბოჭლოზეა დამოკიდებული მის დიამტრზე და სიგრძეზე. უმრავლესობა ბოჭკოსი არ არის მავნებელი, ვიანიდან ისინი ჩერდებია ზედა სასუნთქი გზებში, საიდანაც მისი ამოღება ხდება ბუსუსები მიერ,  ხოლო ძალინ წვრილი ბოჭკოები იმუნური სისტემას გამოაქვს. უფრო სახიფათოს წარმოადგენს (> 5 მკმ) სიგრძის უფრო წვრილის ( 0,01  მკმ - მდე) ისინი აღწევენ წვედა სასუნთქი გზებში ფილტვებში, სადაც რჩებიან და შედეგედ მრავალწლიანი გაღიზიანების იქვევებ კიბოს. რისკი აზბესტზე მუშაობისას მოხვედრის ადამიანის ორგანიზმში მაღალია და ჭრისას გადამუშავაბელი ქარხნებში. 
იხ.ვიდეო

აზბესტის შემცვლელები მშენებლობაში

მინაბოჭკოვანი იზოლაცია 1938 წელს გამოიგონეს და ამჟამად ყველაზე ხშირად გამოყენებადი საიზოლაციო მასალაა . ამ მასალის უსაფრთხოება ასევე ეჭვქვეშ დადგა მასალის სტრუქტურაში მსგავსების გამო.  თუმცა, კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტომ 2001 წელს მინაბოჭკოვანი მასალა ამოიღო ადამიანის შესაძლო კანცეროგენების სიიდან.  2011 წლის სამეცნიერო მიმოხილვით სტატიაში ნათქვამი იყო, რომ ეპიდემიოლოგიური მონაცემები შეუსაბამო იყო და დაასკვნეს, რომ IARC-ის გადაწყვეტილება მინაბოჭკოვანი მასალის კანცეროგენული პოტენციალის შემცირების შესახებ მართებული იყო, თუმცა ეს კვლევა დაფინანსდა ჩრდილოეთ ამერიკის საიზოლაციო მასალების მწარმოებელთა ასოციაციის მიერ დაფინანსებული კვლევითი კონტრაქტით. 

1978 წელს Bal Dixit- მა გამოიგონა მაღალტექსტურირებული მინაბოჭკოვანი ქსოვილი, სახელწოდებით Zetex . ის ნაკლებად მკვრივია, ვიდრე აზბესტი, მაგრამ იგივე მოცულობას, სისქეს, დამუშავების უნარს, შეგრძნებას და ცვეთამედეგობას გვთავაზობს. მინაბოჭკოვანი ქსოვილი ტექსტურირებული იყო, რათა აღმოიფხვრა მინაბოჭკოვანი ქსოვილის ზოგიერთი პრობლემა, როგორიცაა ცუდი ცვეთამედეგობა და ნაკერის ცუდი სიმტკიცე. 

ევროპაში, მინერალური და მინის ბამბა სახლების მთავარი იზოლატორებია.

ბევრმა კომპანიამ, რომელიც აზბესტის ბოჭკოებით გამაგრებულ აზბესტ-ცემენტის პროდუქტებს აწარმოებდა, შეიმუშავა ორგანული ბოჭკოების შემცველი პროდუქტები. ერთ-ერთი ასეთი პროდუქტი, რომელიც ცნობილია როგორც „ ეტერნიტი “, და მეორე, „ევერიტი“, ამჟამად იყენებენ „ ნუტეკს “, რომელიც შედგება ორგანული ბოჭკოების, პორტლანდცემენტის და სილიციუმისგან . ცემენტთან შეკრული ხის ბოჭკო კიდევ ერთი შემცვლელია. ქვის ბოჭკოები გამოიყენება შუასადებებსა და ხახუნის მასალებში.

კიდევ ერთი პოტენციურად ცეცხლგამძლე მასალაა პოლიბენზიმიდაზოლი ან PBI. პოლიბენზიმიდაზოლის ბოჭკო არის სინთეზური ბოჭკო , რომელსაც აქვს 760 °C (1,400 °F) მაღალი დნობის წერტილი და არ აალდება. განსაკუთრებული თერმული და ქიმიური სტაბილურობის გამო, მას ხშირად იყენებენ სახანძრო სამსახურები და კოსმოსური სააგენტოები .  

გადამუშავება და განადგურება

ჰავაის შტატის ქალაქ ვაილუკუში ფოსტა აზბესტის მოსაშორებლად დაკეტეს.

განვითარებულ ქვეყნებში აზბესტი, როგორც წესი, სახიფათო ნარჩენებად იყრება სპეციალურად განსაზღვრულ ნაგავსაყრელებზე .

აზბესტის შემცველი დიდი რაოდენობით მასალების შემცველი შენობების დანგრევა განსაკუთრებულ პრობლემებს უქმნის მშენებლებსა და უძრავი ქონების დეველოპერებს. ასეთი შენობები ხშირად ნაწილ-ნაწილ უნდა დაიშალოს, ან აზბესტი საფუძვლიანად უნდა მოიხსნას, სანამ კონსტრუქცია მექანიკური ან ასაფეთქებელი საშუალებებით დაიშლება. ერთ-ერთი ასეთი მაგალითია შოტლანდიის ქალაქ გლაზგოში მდებარე „რედ როუდ ფლეტსი“ , სადაც კედლის პანელებისთვის დიდი რაოდენობით აზბესტის ცემენტის დაფა გამოიყენეს. ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოების რეგულაციები ითვალისწინებს, რომ აზბესტის მასალა უნდა მოიხსნას სპეციალურად ადაპტირებული მანქანებით და დღის გარკვეულ დროს ნაგავსაყრელზე გადაიტანონ აზბესტის მიღების შესაბამისი ნებართვით, დამტკიცებული მარშრუტით. 

ამერიკის შეერთებულ შტატებში, EPA მკაცრად არეგულირებს აზბესტის მოცილებასა და განადგურებას. კომპანიები, რომლებიც აზბესტს აშორებენ, უნდა შეესაბამებოდნენ EPA-ს ლიცენზირებას. ამ კომპანიებს EPA-ს მიერ ლიცენზირებული აზბესტის კონტრაქტორები ეწოდებათ. როდესაც ამ აზბესტის კონტრაქტორებიდან ერთ-ერთი ასრულებს სამუშაოს, ტესტირების კონსულტანტი ვალდებულია ჩაატაროს მკაცრი ტესტირება იმის უზრუნველსაყოფად, რომ აზბესტი მთლიანად მოცილებულია. 

აზბესტის განადგურება შესაძლებელია ულტრამაღალტემპერატურული დაწვისა და პლაზმური დნობის პროცესით. 1000–1250 °C (1800–2300 °F) ტემპერატურაზე თერმული დაშლის პროცესი წარმოქმნის არასახიფათო სილიციუმის ბაზაზე დამზადებული ნარჩენების ნარევს, ხოლო 1250 °C (2300 °F) მაღალ ტემპერატურაზე წარმოქმნის სილიკატურ მინას .  მიკროტალღური თერმული დამუშავება შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამრეწველო წარმოების პროცესში აზბესტის და აზბესტის შემცველი ნარჩენების ფაიფურის ფილებად, ფოროვან ერთგამომწვარ კედლის ფილებად და კერამიკულ აგურებად გარდასაქმნელად.    

ოქსალის მჟავასა და ულტრაბგერას შორის კომბინაცია სრულად შლის ქრიზოტილის აზბესტის ბოჭკოებს.

                                       რეკლამა

იხ. ბმულზე ➤➤➤➤

https://shotashota75.blogspot.com/2020/06/blog-post_3.html