ვასრკვლავთმფრენი

                                       ვასრკვლავთმფრენი

                             სისინათლის სიჩქარის ხტომა  ვარსკვლვათმფრენის მხატვრის წარმოდგენით

                                             გადაფრენა შორეულ კოსმოსში

კოსმოსური აპარატები (კოსმოსური ხომალდი), რ-საც შეუძლია გადაადგილება ვარსკვლავთ სისტემებში, შეასრულოს ასეთი სახით ვასკლვავთშორისო ფრენები.

იმისათვის, რომ აპარატი გახდეს ვარსკვლავთმფრენი, საკმარისია, რომ მან განავითაროს მესამე კოსმოსური სიჩქარე, ან გამოიყენოს გრავიტაციული მანევრი.ეხლანდელი მდგომარებით ვარსკვლავთმდრენის მეორე ტიპის წარმოადგენს რ-ბმაც დასტოვეს მზის სიტემა აპარატები ,,პიონერ-10''  ,,პიონერ-11'' , ,,ვოიჯერ-1'', ,,ვოიჯერ-2''
იხ. ვიდეო

იყი ვერსია, რომ სიგნალი Wow!» იყო გამოგზავნილიუცხოპლანეტელთა ვარსკვლავთმფრენიდან

სიგნალი „wow“ — ძლიერი დაბალი სიხშირის სიგნალი რომელიც დააფიქსირა ჯერი ეიმანმა 1977 წლის 15 აგვისტოს პროექტ SETI-ზე მუშაობის პროცესსში. სიგნალი გადმოცემული სწორედ იმ სახით იყო, როგორითაც თეორიის მიხედვით, დედამიწას დაუკავშირდებოდა არამიწიერი ცივილიზაცია. სიგნალის ხანგრძლივობამ შეადგინა ზუსტად 72 წამი, რის შემდეგაც იგი შეწყდა. არაერთი მცდელობის და ძიების მიუხედავად, სიგნალი აღარ განმეორებულა. გაოცებულმა ეიმანმა მიღებული სიგნალის შესაბამისი კოორდინატები შეიყვანა კომპიუტერში, რის შემდეგაც ინფორმაცია დაბეჭდა ზედ კი დააწერა „wow“, რის გამოც სიგნალს შემდეგ უწოდეს სიგნალი „wow“.ამ ფაქტმა დიდი ინტერესი გამოწვია როგორც სამეცნიერო წრეებში, ისე მედიასა და საზოგადოებაში.

იხ. ვიდეო

არის სხვადა სხვა სამეცნიერო ვერსიები და  თეორიბი ასევე სამეცნიერო ფანტასტიკა ფართოდ შოროელუ კოსმოსში მოგზაურობის საიკთხებს ერთ ერთია იხ.ლიკზე ანაბიოზია.

ანაბიოზი (იგივე ჰიპერძილი, კრიოძილი ან Suspended Animation) სამეცნიერო ფანტასტიკაში ვარსკვლავთშორისი გადაფრენების აუცილებელი ელემენტია. ვინაიდან კოსმოსში მანძილები გიგანტურია და მგზავრობას ათწლეულები ან საუკუნეები სჭირდება, ეკიპაჟის სასიცოცხლო პროცესებს მაქსიმალურად ანელებენ, რათა მათ დროში არ დაბერდნენ და ხომალდის რესურსები (საკვები, ჟანგბადი) არ დახარჯონ. 

ჩვენ მიერ ნახსენებ ფილმებში მხატვრებმა და რეჟისორებმა ანაბიოზი განსხვავებული ვიზუალური სტილით ასახეს:

🛌 ანაბიოზის კაფსულები ფილმებში

• „ინტერსტელარი“ (Interstellar): ფილმში გამოყენებულია ე.წ. „სველი“ კაფსულები (Hypersleep Pods). ასტრონავტები ჩაძირულები არიან სპეციალურ თხევად ხსნარში, რომელიც მათ სხეულს იცავს და ჟანგბადით ამარაგებს. კაფსულები მართკუთხაა და ვიზუალურად სარკოფაგებს ან მომავლის სამედიცინო აკვნებს ჰგავს. 
• „მგზავრები“ (Passengers): აქ ნაჩვენებია მაღალტექნოლოგიური „მშრალი“ ჰიბერნაციის კაფსულები. ისინი გამჭვირვალე, ოვალური ფორმისაა, აქვთ ნეონური განათება და პერსონალური მონიტორები, რომლებიც მგზავრის ორგანიზმის მდგომარეობას აკონტროლებენ. გაღვიძების პროცესი კი ავტომატიზებულ, კომფორტულ სპა-პროცედურას ჰგავს (თუმცა ფილმში სისტემური შეცდომის გამო მთავარი გმირი 90 წლით ადრე იღვიძებს). 

Is deep sleep or hibernation plausible for interstellar ...

Facebook

Chris Pratt Up From Hibernation On The Spaceship Too Early ...

YouTube

🔬 რეალური მეცნიერება ფანტასტიკის მიღმა

მხატვრული ჩანაფიქრი შორს არ არის მეცნიერებისგან. დღეს NASA და კერძო ლაბორატორიები მუშაობენ ტექნოლოგიაზე, რომელსაც ტორპორი (Torpor) ეწოდება. ეს არის ადამიანის სხეულის ხელოვნური გაცივება (თერაპიული ჰიპოთერმია) რამდენიმე გრადუსით, რაც მეტაბოლიზმს საგრძნობლად ანელებს, მაგრამ უჯრედებს არ ყინავს. სწორედ ამ მეთოდს განიხილავენ მარსზე მომავალი ფრენებისთვი

საინტერესოა, რომ სამეცნიერო ფანტასტიკა ამ თემას ორ სხვადასხვა სამეცნიერო მიდგომად ყოფს: ჰიბერნაციად (ღრმა ბიოლოგიური ძილი) და კრიოკონსერვაციად (სრული გაყინვა).

ქვემოთ მოცემულია ამ ორი მეთოდის მთავარი განსხვავებები და მათი საუკეთესო მაგალითები კინემატოგრაფიიდან.

🔬 1. ჰიბერნაცია (ბიოლოგიური ძილი)

ამ დროს სხეული არ იყინება. მეტაბოლიზმი და გულისცემა მცირდება მინიმუმამდე, სხეულის ტემპერატურა კი რამდენიმე გრადუსით ეცემა. 

• როგორ მუშაობს: ორგანიზმი აგრძელებს სიცოცხლეს, მაგრამ უკიდურესად ნელა. უჯრედები არ ზიანდება. 
• „უცხო“ (Alien, 1979): კოსმოსური ხომალდ Nostromo-ს ეკიპაჟი თეთრ, მინიმალისტურ კაფსულებში წევს. ისინი უბრალოდ ღრმა ძილში არიან და გაღვიძებისას თავს ჩვეულებრივად გრძნობენ.
• „ავატარი“ (Avatar, 2009): პლანეტა პანდორამდე 5-წლიანი მგზავრობისას პერსონალს სპეციალურ კაფსულებში სძინავს, რათა კოსმოსური რადიაციისგან დაცულები იყვნენ და რესურსები დაზოგონ.

❄️ 2. კრიოკონსერვაცია (სრული გაყინვა)

ეს მეთოდი გულისხმობს სხეულის ტემპერატურის ნულს ქვემოთ დაწევას და მის სრულ გაყინვას საუკუნეების განმავლობაში.

• როგორ მუშაობს: მთავარი პრობლემა უჯრედებში წყლის კრისტალიზაციაა (ყინული ხეთქავს უჯრედებს). ამის თავიდან ასაცილებლად სისხლს ანაცვლებენ სპეციალური ქიმიური ნივთიერებით — კრიოპროტექტორით (ანტიფრიზის მსგავსი სითხე). 
• „ვარსკვლავური გზა: სიბნელეში“ (Star Trek Into Darkness, 2013): ხომალდზე ინახება გენეტიკურად მოდიფიცირებული ადამიანების 72 კრიო-კაფსულა, სადაც ისინი საუკუნეების მანძილზე გაყინულ მდგომარეობაში არიან სიცოცხლის ნიშნების გარეშე.

თანამედროვე მედიცინა და კოსმოსური სააგენტოები (NASA, ESA) აქტიურად მუშაობენ ამ მიმართულებით და ფანტასტიკა რეალობად აქციეს. ბოლო პერიოდში ამ სფეროში რამდენიმე მნიშვნელოვანი გარღვევა მოხდა. 

🧠 უახლესი სამეცნიერო მიღწევები

• ტვინის ქსოვილის გაცოცხლება (2026 წლის მარტი): გერმანელმა მეცნიერებმა (ერლანგენის უნივერსიტეტი) პირველად ისტორიაში შეძლეს თაგვის ტვინის ქსოვილის კრიო-გაყინვა და მისი ისე დნობა, რომ ნეირონებმა სრულად აღადგინეს ელექტრული სიგნალების გადაცემა, მეხსიერება და სწავლის ფუნქციები. ეს უდიდესი ნაბიჯია ადამიანის გაყინვა-გაღვიძებისკენ. 
• კვლევები ადამიანებზე (NASA/TRISH): პიტსბურგის უნივერსიტეტში ჯანმრთელ მოხალისეებზე ჩატარდა ცდები სპეციალური პრეპარატით (დექსმედეტომიდინი). მეცნიერებმა წარმატებით, უსაფრთხოდ და შექცევადად შეამცირეს ადამიანის მეტაბოლიზმი 20%-ით და დაუწიეს სხეულის ტემპერატურა. ამას „სინთეტიკურ ტორპორს“ (ხელოვნურ ჰიბერნაციას) უწოდებენ. 
• ულტრაბგერითი ჰიბერნაცია: ლაბორატორიებში მიაგნეს გზას, რომ არავეზავირებადი ულტრაბგერითი ტალღებით ტვინის კონკრეტულ უბნებზე ზემოქმედებით ცხოველები, რომლებიც ბუნებრივად არ ზამთრობენ, ხელოვნურ ძილში გადაიყვანონ. 

📊 რეალური სტატუსი: ჰიბერნაცია vs კრიონიკა

მახასიათებელი	🐻 სინთეტიკური ტორპორი (NASA)	❄️ კრიონიკა (სრულყოფილი გაყინვა)
ტემპერატურა	მცირდება მხოლოდ 32°C - 34°C-მდე	უკიდურესი სიცივე (-196°C თხევად აზოტში)
მდგომარეობა	ადამიანი ცოცხალია, გული ცემს, მეტაბოლიზმი შენელებულია	ბიოლოგიური პროცესები სრულად გაჩერებულია (კლინიკური სიკვდილის შემდეგ)
გამოყენება	მარსზე ფრენისთვის (დაზოგავს ხომალდის მასის 1/3-ს)	მომავალში გაცოცხლებისთვის (უკვე გაყინულია 650-ზე მეტი ადამიანი)
მთავარი გამოწვევა	უსაფრთხო გაღვიძება გართულებების გარეშე	სხეულის უსაფრთხო გამლღობი ტექნოლოგიის არარსებობა

კოსმოსური სააგენტოების გეგმით, მარსისკენ მიმავალ 6-9 თვიან გზაზე ასტრონავტები არა სრულად გაყინულები, არამედ სწორედ ამგვარ ხელოვნურ ღრმა ძილში (ტორპორში) იქნებიან, რაც მათ დაიცავს კოსმოსური რადიაციისგან, კუნთების ატროფიისგან და ფსიქოლოგიური სტრესისგან.

კრიოპროტექტორები არის სპეციალური ქიმიური ნივთიერებები (ნივთიერებათა ნაზავი), რომლებიც მოქმედებენ როგორც ორგანიზმის ბუნებრივი „ანტიფრიზი“. მათ გარეშე ადამიანის კრიო-გაყინვა შეუძლებელია, რადგან უჯრედებში არსებული წყალი გაყინვისას ფართოვდება, წარმოქმნის ბასრ ყინულის კრისტალებს და შიგნიდან ხეთქავს უჯრედის კედლებს. 

კრიოპროტექტორების გამოყენებას მედიცინაში ვიტრიფიკაციას (მინისებრ მდგომარეობაში გადაყვანას) უწოდებენ. 

🔬 როგორ მუშაობს კრიოპროტექტორი?

• წყლის ჩანაცვლება: გაყინვამდე ორგანიზმიდან მთლიანად გამოიდევნება სისხლი და სხვა სითხეები, მათ ადგილას კი შეჰყავთ კრიოპროტექტორების კონცენტრირებული ხსნარი (მაგალითად, დიმეთილსულფოქსიდი - DMSO ან გლიცერინი). 
• კრისტალების პრევენცია: უკიდურეს დაბალ ტემპერატურაზე (-196°C) ეს სითხე არ იქცევა ყინულად. იგი სქელდება, ბლანტი ხდება და გადადის მყარ, მინისებრ მდგომარეობაში კრისტალების გარეშე. უჯრედები ხელუხლებელი რჩება. 

⏳ პირველი კოსმოსური მისიების პროგნოზი (NASA და ESA)

კოსმოსური სააგენტოების გათვლებით, ადამიანის სრული კრიო-გაყინვა საუკუნეებით შორეული მომავლის პერსპექტივაა. თუმცა, ხელოვნური ჰიბერნაცია (ტორპორი) გაცილებით რეალურია:

• 2030-იანი წლები (ავტომატური ტესტები): იგეგმება ცხოველების (მაგალითად, ღორების ან პრიმატების) ჰიბერნაციაში გადაყვანა სპეციალურ კოსმოსურ მოდულებში, რათა შემოწმდეს რადიაციის გავლენა ძილის დროს. 
• 2040-იანი წლები (პირველი მისიები მარსზე): NASA-ს გეგმით, მარსისკენ მიმავალ პირველ პილოტირებულ ხომალდზე ეკიპაჟის წევრები რიგრიგობით ჩაიძირებიან 2-კვირიან ხელოვნურ ძილში. სანამ 2 ასტრონავტს სძინავს, დანარჩენი 2 ხომალდს მართავს, შემდეგ კი იცვლებიან.

რეკლამა  -  მომზადება ვოკალში -   პროფესიონალი   მომღერალი   ოპერის სოლისტი    მრავალი    კონკურისის      ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს     ვოკალში საოპერო,    კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება,     დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით,      სწავლების ინტესივობა და მიმართულება განისაზღვრება ინდივიდულურად მასწავლებლის მიერ. ფასი 40ლ. ერთი გაკვეთილი ტ 595 33 01 77,   5977 872 64

ბრიტანეთში სტაჟირებული, სერტირთიფიცირებული ინგლისური ენის სპეციალისტი,  თარგმნა, ინგლისურიდან ქართულში ან პირიქით ტექსტის კორექტირიება,  აკრეფა ვორდში და ინგლისურში ნებისმირი მსურველის მომზადება  ინგლისურში სკოლის მოსწავლეებს, აბიტურიენტებს ან სხვა ნებისმიერ მსურველს სათანადო პროგრამით  FCF , TOEFl, IEFLtS სათანადო  აუდიო თუ ვიდეო მასალის გამოყენებით  ფასი შეთანხმებით ასევე ონლაინ მომსახურება და სწავლა ტ. 591 102 949