გრავიტაციული ტალღები

      გრავიტაციული ტალღები

                                                    

                         ორი სხეული, მოძრაობა წერის ორბიტაზე საერთო ცენტრის გარშემო

 აშლილობა სივრცე-დროის გამრუდებაში, რომელსაც გამოიმუშავებს აჩქარებული მასები. მათი არსებობის იდეა პირველად 1905 წელს, ჟიულ ანრი პუანკარეს გაუჩნდა, ხოლო შემდგომში მათი არსებობა იწინასწარმეტყველა ალბერტ აინშტაინმა 1916 წელს, თავისს ფარდობითობის თეორიაში. გრავიტაციულ ტალღებს გადააქვთ ენერგია, როგორც გრავიტაციულ რადიაციას. ენერგიის ეს ფორმა ჰგავს ელოქტრომაგნიტურ ენერგიას. ამ ფენომენის შესწავლაში არ გამოიყენება ნიუტონის მსოფლიო მიზიდულობის კანონი, რომელიც კლასიკური მექანიკის ნაწილია.

იხ. ვიდეო

გრავიტაციული ტალღების სპექტრი და მის დასაფიქსირებლად გამოყენებული ხელსაწყოები

1993 წელს რასელ ალან ჰულსმა და ჯოზეფ ჰუტონ ტეილორი უმცროსმა მიიღეს ნობელის პრემია ფიზიკაში ჰულს-ტეილორის პულსარების წყვილის აღმოჩენისა და დაკვირვებისთვის, რამაც ასევე დაამტკიცა გრავიტაციული ტალღების არსებობა.

2017 წელს ნობელის პრემია გადაეცათ იმ მეცნიერებს, რომლებმაც გრავიტაციული ტალღები დააფიქსირეს.

იხ.ვიდეო

აინშტაინის ფარდობითობის თეორიაში, გრავიტაცია წარმოდგენილია როგორც ფენომენი, რომელიც სივრცე-დროის გამრუდების შედეგად წარმოიქმნება. ეს გამრუდება კი წარმოიქმნება რაიმე მასის არსებობით სივრცეში. ზოგადად, რაც უფრო მეტი მასაა მოქცეული ნაკლებ სივრცეში, მით უფრო გამრუდებულია სივრცე-დრო.

მხატვრის წარმოდგენილი პულსარების წყვილი

როდესაც გრავიტაციული ტალღა დამკვირვებელს გაცდება, დამკვირვებელი მას დაჭიმულობის ეფექტით შეიგრძნობს. სხეულებს შორის დაშორება იზრდება და რიტმულად მცირდება, როდესაც მათ გრავიტაციული ტალღა გაცდება. ეს ხდება მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი თავისუფალი ობიექტები არასდროს ექვემდებარება გაუწონასწორებელ ძალას. 

                                       

                                ხაზოვანი პოლარიზებული გრავიტაციული ტალღა

ამ ეფექტის მაგნიტუდა მით უფრო მცირდება, რამდენადაც გრვაიტაციული ტალღა შორდება თავის წყარო შორდება. ზემოთ ნახსენები პულსარების (ნეიტრონული ვარსკვლავების) წყვილი ამ ტალღების ძლიერი წყაროა. მაგრამ ამ წყვილის და დედამიწის შორის ასტრონომიული დაშორების გამო, გრავიტაციული ტალღების ზემოქმედება ჩვენზე პრაქტიკულად ნულის ტოლია (1 10²⁰_ში). მეცნიერებმა გრავიტაციული ტალღების არსებობა სუპერმგრძნობიარე სენსორებით დაამტკიცეს.

                    

პირველი დაფიქსირებული გრავიტაციული-ტალღური სიგნალი                                             

მარცხნივ არის დეტექტორის მონაცემები ჰანფორდში (H1), მარჯვნივ კი ლივინგსტონში (L1). დრო ითვლება 2015 წლის 14 სექტემბრიდან, 09:50:45 საათზე UTC. სიგნალის ვიზუალიზაციის მიზნით, იგი გაფილტრული იყო სიხშირის ფილტრით გამავალი ხაზის 35–350 ჰერცის საშუალებით, რათა აღენიშნა დიდი რყევები დეტექტორების მაღალი მგრძნობელობის დიაპაზონის მიღმა; ბენდის უარის ფილტრები ასევე გამოიყენეს ინსტალაციების ხმაურის ჩახშობის მიზნით. ზედა რიგი: ძაბვები სთ დეტექტორებში. GW150914 პირველად ჩავიდა L1– ზე და 6 9 + 0 5 – ის შემდეგ

−0 4 ms H1- ზე; ვიზუალური შედარებისთვის, მონაცემები H1– ით მოცემულია L1 გრაფიკზე შეცვლილი და დროში გადაყვანილი ფორმით (დეტექტორების შედარებითი ორიენტაციის გათვალისწინებით). მეორე რიგი: ძაბვა h გრავიტაციულ-ტალღის სიგნალიდან, რომელიც გადადის იმავე band-pass ფილტრით 35-350 ჰც. მყარი ხაზი არის რიცხვითი ფარდობითობის სისტემა იმ სისტემისთვის, რომელიც შეესაბამება პარამეტრებს, რომლებიც იპოვნება სიგნალს GW150914, რომელიც შეისწავლეს ორი დამოუკიდებელი კოდით, შედეგად მიღებული 99.9. სქელი რუხი ხაზები არის 90% ნდობის სფეროები, რომლებიც რეკონსტრუქციულ ტალღურ ფორმაში ხდება ორი განსხვავებული მეთოდით. მუქი ნაცრისფერი ხაზი მოდელებს მოსალოდნელ სიგნალებს შავი ხვრელების შერწყმისაგან, ღია ნაცრისფერი არ იყენებს ასტროფიზიკურ მოდელებს, მაგრამ წარმოადგენს სინუსოიდური გაუსის ტალღების ხაზოვანი კომბინაციის სიგნალს. რეკონსტრუქციები გადახურულია 94% -ით. მესამე რიგი: ნარჩენი შეცდომები დეტექტორების გაფილტრული სიგნალიდან ციფრული ფარდობითობის სიგნალის გაფილტრული პროგნოზის ამოღების შემდეგ. ქვედა რიგი: ძაბვის სიხშირის რუქის წარმოდგენა, რომელიც აჩვენებს სიგნალის დომინანტური სიხშირის ზრდას დროთა განმავლობაში.

იხ. ვიდეო

სამეცნიერო პერსპექტივა -  ამერიკელი ასტროფიზიკოსმა კაურენს კრაუსმა, თუ უახლოეს მომავალში შესაძლებელი იქმნა გამოზმვა გრავიტაციული ინფლაციის სიგატურის, ამას შესაძლებლობლას მოგვცემს დაავახლოვოთ კვლევები დიდი აფეთქების მომენტის, ასევე შემოწმებული იქნება ნფლაციური მოდელი სამყაროს და დასრულდეს სახვა არსებული პრობლემების თეორიული ფიზიკის.

იხ. ვიდეო

თეორიულად, შესაძლებელია გრავიტაციული ტალღების გამოყენება გრძელი მანძილის უკაბელო კომუნიკაციებისთვის; ეს პრინციპი დააპატენტეს საბჭოთა მეცნიერმა ვ. ა. ბუნინმა 1972 წ.

გრავიტაციულ-ტალღური კომუნიკაციის უპირატესობა (მოძველებული: გრავიტაციული კომუნიკაცია) რადიო კომუნიკაციასთან შედარებით არის გრავიტაციული ტალღების გავლის შესაძლებლობა, თითქმის არ შეწოვის გარეშე, ნებისმიერი ნივთიერებების საშუალებით, ხოლო ელექტრომაგნიტური ტალღები ელექტროგამტარ მედიაში (მაგალითად, ხმელეთზე და ზღვის წყალში) პრაქტიკულად არ შეაღწევს  .

ამ მიმართულებით მუშაობა ჩატარდა სსრკ-ს ლაბორატორიებში და სხვა ქვეყნებში . მაგრამ პრაქტიკაში, გრავიტაციული ძალების უკიდურესი მცირე სიმძიმით გამოწვეული გრავიტაციული ტალღების წარმოქმნისა და გამოვლენის სირთულეების გამო, გრავიტაციულ-ტალღური შეერთება შეუძლებელი გახდა.

ამჟამად, ლაბორატორიულ პირობებში გრავიტაციული ტალღების წარმოქმნასა და გამოვლენაზე მუშაობა მიმდინარეობს თეორიულ ეტაპზე . ელექტროდინამიკური სისტემების მიერ გრავიტაციული ტალღების გამოსხივების შესაძლებლობები შესწავლილია .

დაისახა ჰიპოთეზა იმის შესახებ, რომ შედედებული დიელექტრიკული საშუალო სიხშირეზე მაღალი სიხშირის გრავიტაციული ტალღების წარმოქმნის შესაძლებლობა ინტენსიური ლაზერული გამოსხივების მოქმედებით და ამ საშუალების მიერ გრავიტაციული ტალღების გამოვლენის საპირისპირო პროცესი გრავიტაციული გამოსხივება ოპტიკურ რადიაციად გადაქცევით ხდება (ჰერცის ექსპერიმენტის გამეორება გრავიტაციული ტალღებისთვის). 

გრავიტაციულ-ტალღური კომუნიკაცია მოიხსენიება, როგორც შორეული მომავლის ტექნოლოგიის ატრიბუტი სამეცნიერო ფანტასტიკის ლიტერატურის არაერთ ნაშრომში (მაგალითად, ს. სნეგოვი „ხალხი როგორც ღმერთები“, კ. ბულიჩოვი „თესების გატაცება“, ს. ლუკიანენკო „დედამიწის სახელით“ და ა.შ.).

წვენი

                                    წვენი

                     

                                               ყველაზე პოპულარული წვენი მსოფლიოში

თხევადი საკვები პროდუქტი. ყველაზე მეტად გავრცელებულია წვენი, რომელიც გამოწურულია კარგი ხარისხის საჭმელი ნაყოფის, მწიფე ხილისა და ბოსტნეულისაგან. თუმცა არსებობს წვენები, რომლებიც მიიღება ღეროსაგან, ფესვებისაგან და სხვა. წვენი ტრადიციულად იყოფა სამ სახეობად: ახლადგამოწურული, პირდაპირი დაწნეხისა და აღდგენილი წვენი. ხილის წვენი შეიძლება იყოს: გარგარის წვენი, ფორთოხლის წვენი, ყურძნის წვენი, ბროწეულის წვენი, ქლიავის წვენი, ვაშლის წვენი; კენკროვანი წვენებია: ხურტკმლის წვენი და შავი მოცხარის წვენი; ბოსტნეული კულტურებისგან მზადდება წვენები: კომბოსტოს წვენი, სტაფილოს წვენი, ჭარხლის წვენი, ტომატის წვენი, გოგრის წვენი. წვენი მიიღება აგრეთვე ხეებისგან: არყის წვენი და ნეკერჩხლის წვენი. ზოგიერთ ნატურალურ წვენს გააჩნია სასარგებლო თვისებები, მაგალითად, ფორთოხლის წვენი აძლიერებს ყველა ორგანოს ფუნქციას, აუმჯობესებს მეტაბოლიზმს, გააჩნია მატონიზირებელი ეფექტი.

იხ.ვიდეო

 იგი ასევე სასარგებლოა შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულ ადამიანთათვის. ფორთოხლის წვენი ასევე გამოიყენება ანთების საწინააღმდეგო და ანტიმიკრობული მოქმედებისათვის; კარგი საშუალებაა ჭრილობების და აბსცესების დროს და გულსისხლძარღვთა სისტემისა და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებათა აღმოსაფხვრელად, ხოლო ყურძნის წვენი ხელს უშლის რაქიტის განვითარებას, ხელს უწყობს კუჭ-ნაწლავის დაავადებების, ფილტვის ტუბერკულოზის, სურავანდის, გულის დაავადებების მკურნალობას. აღსანიშნავია, რომ ვაშლის წვენი, რომელიც აუმჯობესებს ტვინის ფუნქციონირებას, ასევე ამსუბუქებს ალცჰაიმერით დაავადებულთა მდგომარეობას. ბროწეულის წვენი შეიცავს უამრავ ვიტამინს და ორგანულ მჟავებს. ბროწეულის წვენის რეგურალური მიღება აწესრიგებს კუჭის წვენის ქიმიურ შემადგენლობას, აძლიერებს იმუნიტეტს და აწესრიგებს სისხლის შემცველობას. ბროწეულის წვენი განსაკუთრებით სასარგებლოა მომავალი დედებისათვის, რათა ხელს უწყობს ნაყოფის განვითარებასა და ბავშვის შემდგომ ჯანმრთელობას. არყის წვენი სასარგებლოდაა მიჩნეული ნიკრისის ქარისა და რევმატიზმის წინააღმდეგ და სხვა

                              

                                            სისხლის ფერის ფორთოხლის წვენი

ფორთოხლის წვენი არის ფორთოხლისგან მიღებული პროდუქტი. განასხვავეთ "ახლად გაჟღენთილი (ბუნებრივი) ფორთოხლის წვენი", "პირდაპირ დაჭერით ფორთოხლის წვენი" და "აღდგენილი ფორთოხლის წვენი".

ტერმინი "რეკონსტრუქციული ფორთოხლის წვენი" გამოიყენება კონცენტრირებული წვენისგან დამზადებულ პროდუქტზე. თუ წვენი მხოლოდ პასტერიზირებულია და მიეწოდება მომხმარებელს კონცენტრატის მომზადებისა და განზავების ეტაპზე, მისი შეფუთვა ეტიკეტირდება (კანადაში, ისრაელში და ამერიკაში) ”არა კონცენტრატიდან” / ”NfC” (”კონცენტრატიდან არ”) . ყველა ფორთოხლის წვენი (გარდა ახლად გაჟღენთილი წვენებისა), რომლებიც წარმოებულია ინდუსტრიულ პირობებში და იყიდება, კონსერვებულია. უფრო მეტიც, კონსერვისთვის, პროდუქტს ექვემდებარება სითბოს მკურნალობა - პასტერიზაცია.

ახლად გაჟღენთილი ფორთოხლის წვენები არ არის პასტერიზირებული, ამიტომ მათი შენახვის ვადა ბევრად უფრო მოკლეა. ახლად გაჟღენთილი ფორთოხლის წვენები უფრო ჯანმრთელია, ვიდრე რეკონსტრუქციული წვენებისგან დამზადებული რეკონსტრუქცია.

ახლად გაჟღენთილი ფორთოხლის წვენი ჩვეულებრივ უფრო ძვირია, ვიდრე რეკონსტრუქციული წვენი.

 იხ .ვიდეო

თუ წვენი დაგეგმილია გრძელვადიანი შენახვისთვის, მისი წარმოების პროცესი შეიძლება წარმოდგენილი იყოს ტექნოლოგიური ჯაჭვის ფორმით: კენკრის, ხილისა და ბოსტნეულის მომზადება - წვენის გამოდევნა - მისი კონსერვირებისთვის.

წვენები ჯამრთეობის სამსახურში - გერმანელი მეცნიერებმა მაშტაბური გამოკვლევების შემდეგად სქემები, რ-თა მიხედვით წვენები გამოიყენება ამა თუ იმ დაავადების სამკურნალოდ.

 პომიდვრის წვენი- არის ნაღველმდენი, ანტების საწნაამრდეგო, ანტიმიკრობული, ამცირებს სიმსივნეების წარმოქმნის რისკს.ტონუს მატებს სისხლძრაღვებს. გარდა ამისა ბოსტნეულის წვენებიდან ყველაზე გემრიელია. თუ დაამატებთ ნიორს და მწვანილს, ამაღდლდება სამკურნალო თვისება.

 ყურძნის წვენი - სასარგებლოა გულ-სისხლძარღვთა დაავადების სამკურნალოდ, მაგრამ დიაბეტის დაავდებულებს ეკრძალებატ.

ბროწეულის წვენი - ხელს უწყობს ოპერაციის შემდეგ ორგანიზმის სასწრაფოდ გამოჯართელება.

სტაფილოს წვენი -ჭარხლის, ვაშლის ან ნიახურის წვენთან ერთად აღადგენს საუნის ან აბანოს შემდეგ დაკარგულ სითხეს. არ დაგავიწყდეთ სტაფილოს წვენი ან ნარევში უნდა იყოს არანაკლებ 80% წვენი უნდა გაზავდეს წყლით (1:1)

 ბოსტნეულისწვენი აცთუ ტკბილი და გემრიელი, როგორც ხილის ან კენკრის სამაგიეროდ ის სწრაფად აითვისება. შეიცავს  უფრო მეტ ვიტამინსა და მინერალს მაგალითად კომბოსტოს წვენი კურნავს რვიძლის, სასნთქი გზების ანთყებას, აძლიერებს იმუნიტეტს აწესრიგებს ნივთიერებათა ცვლას ხელს უწყობს წონაში დაკლებას.

  თიტქმის ყველა ხილის წვენი ერთამნეთს კარგად ერწყმის  მაგრამ კურკიანი ხილი (ალუბალი, ბალი, ქლიავი) - ვერ იტანს სხვა ხილს - დალიეთ დამატებების გარეშე, სამაგიეროდ თამამდ შეურიეტ სტაფილო და ვაშლი, მსხალი დ ბოლოკი, სტაფილო, ჭარხალი, ნიახური.

გახსოვდეთ - წვენებით მკურნალობის დაწყებამდე ექიმს გასტრიტის, წყლულისა, მაღალი მჟავიანობისა და კუჭნაწლავის სხვა დაავადებებისა, პანკრიატიტის დროს - წვენები არარეკომენდებულია. დასაწყისში წვენებიგააზავეთ წყლით

წვენები დალიეთ მომზადებიდან 5-15 წთ-ში, რათა სამლურანო ეფექტი არ  დქვეითდეს.

კუთხესახეხი მანქანა

                      კუთხესახეხი მანქანა

                                                

                                      ბარგალკის დახმარებით პროფილის მოჭრის პროცესი

კუთხესახეხი მანქანა ან კუთხესახეხი (ქართულ ენაში გავრცელებული ბარბარიზმებია: ბალგარკა, ბოლგარკა, ბარგალკა, რომელიც მომდინარეობს რუსული სიტყვისგან „болгарка“) — რკინის, ქვის და სხვა ნაკეთობათა სახეხ-საჭრელი ხელის ელექტრომოწყობილობა; წარმოადგენს სახეხი მანქანების სახესხვაობას, რომელიც გამოიყენება აბრაზიული დამუშავებისათვის: ჭრისთვის, ხეხვისთვის, ქვის, ლითონის და სხვა ნაკეთობათა გაწმენდისათვის. გამოიყენება მშენებლობაში, ლითონდამუშავებასა და მერქნის დამუშავებაში. კუთხესახეხი მანქანა იკვებება ელექტროძრავათი, ბენზინის ძრავათი ან შეკუმშული ჰაერით.

                                                      

კუთხესახეხი მანქანა გამოიგონეს 1954 წელს გერმანულ კომპანია Ackermann + Schmitt (FLEX-Elektrowerkzeuge GmbH)-ში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შტაინჰაიმ-ან-დერ-მურში. ამ ინსტრუმენტის სასაუბრო სახელწოდება — „ბაგარკა“ წარმოიშვა სსრკ-ში 1970-იან წლებში, როდესაც აქ გამოჩნდა მისი პირველი ნიმუშები, რომელიც გამოშვებული იყო სწორედ რომ ბულგარეთში, „სპარკი ელტოსის“ საწარმოზე, სავაჭრო ნიშნით „Eltos“ ქალაქ ლოვეჩში.
იხ. ვიდეო

ამ ინსტრუმენტის ეს სახელწოდება — „болгарка“ მხოლოდ პოსტსაბჭოთა სივრცეში გვხვდება. კუთხის საფქვავები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ნაჭერიდან ზედმეტი მასალის მოსაშორებლად. არსებობს მრავალი სხვადასხვა სახის დისკი, რომლებიც გამოიყენება სხვადასხვა მასალისა და ამოცანებისთვის, მაგალითად, მოწყვეტილი დისკების (ალმასის დანა), აბრაზიული სახეხი დისკების, სახეხიანი ქვების, საჩხუბარი დისკების, მავთულის ჯაგრისის ბორბლებისა და გასაპრიალებელი ბალიშებისთვის. კუთხის საფქვავი აქვს დიდი საკისრები, რომ გაჭრილ იქნას მხარის ძალები, რომლებიც წარმოიქმნება ჭრის დროს, განსხვავებით ელექტრო საბურღიდან, სადაც ძალა ღერძიანია.

იხ. ვიდეო

კუთხის საფქვავები ფართოდ გამოიყენება ლითონებისა და მშენებლობის პროცესში, ასევე გადაუდებელ სამაშველო რეჟიმში. ისინი ჩვეულებრივ გვხვდება სახელოსნოებში, სერვისების ავტოფარეხებსა და ავტოპარკის სარემონტო მაღაზიებში. არსებობს უამრავი მრავალფეროვანი კუთხის საფქვავი არჩევანი, როდესაც ცდილობთ იპოვოთ შესაფერისი სამუშაო. სწორი საფქვავის არჩევისას ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია დისკის ზომა და რამდენად ძლიერია ძრავა. სხვა ფაქტორებს მიეკუთვნება ელექტროენერგიის წყარო (პნევმატური ან ელექტრო), წუთი და არბორის ზომა. საერთოდ დისკის ზომა და ძალა ერთად იზრდება. დისკის ზომა ჩვეულებრივ იზომება დიუმებში ან მილიმეტრებში. კუთხის საფქვავების საერთო დისკი შეერთებულ შტატებში მოიცავს 4, 4.5, 5, 6, 7, 9 და 12 დიუმს. პნევმატური საფქვავების დისკები ასევე გაცილებით მცირეა. ზოგადად, პნევმატური საფქვავები გამოიყენება მსუბუქ მოვალეობებზე, სადაც საჭიროა მეტი სიზუსტე. ეს სავარაუდოდ იმიტომ ხდება, რომ პნევმატური საფქვავები შეიძლება იყოს მცირე და მსუბუქი, მაგრამ მაინც ძლიერი რჩება, რადგან ისინი არ შეიცავს მძიმე სპილენძს ძრავას, ხოლო ელექტროგამანაწილებლისთვის ძნელია მცირე ზომის ზომის ადეკვატური ენერგიის შენარჩუნება. ელექტრული საფქვავები უფრო ხშირად გამოიყენება უფრო დიდი და მძიმე სამუშაოებისთვის. ამასთან, აქვე არის მცირე ზომის ელექტრული საფქვავები და დიდი პნევმატური საფქვავები.

                   ბარგალკის გამოყენების უსართხოების წესები იხ. ვიდეო

1. საფრთხე როგორც ყველა ელ. ხელსაწყო იარაღების არის დენის დარტყმის ამიტომ პირველ რიგში უდნა შეწმდეს მისი ელ. კაბელის მდგომარეობა და ექსლუტაციის წესის დაცვით მუშაობა.

2. ყველა ინსტრუმენტი ისე როგორც ბაგალკა უნდა იყოს სათანადოდ მოვლილი და დაბავებული შენახული

3. ბაგრალკის გამოყენებისა ადგილას უნდა იყო მკაფიოდ განათებული და სუფთა რომ თავიდან იყოს არიდებული უბედური შემთხვევა.

4. არ უნდა განახრციელებული ამ ინსტრუმენტით მუშაობა ისეთ სენობაში თუ ადგილას სადაც არის ახლოს ცეცხსაშიში ნივთიერები თუ საწვავი, ვიანდან ნაპერწკალმა სეიძლება ალლება გამოიწვიოს.

5. ელ.ხელსაწყოები უნდა იყოს დაცული წვიმისა და ნესტისგან

6. ელ. ხელსაწყოს გამოყენების წინ უნდა იყოს გამოყენებული იდნივიდუალური დაცვის საშუალებები სათვალეები პირბადე ხელთათმანები ასევე ხმაურის დამცავი სპეციალური საშულებები.
იხ. ვიდეო

დიდი ატრაქტორი დიდი მიზიდულობის ცენტრი შეიცანი სამყარო

         დიდი ატრაქტორი დიდი მიზიდულობის ცენტრი                                           შეიცანი სამყარო

                         

პანორამა საყრდენი მოკლეტალღების უნფრაწითელი ცის დიაპაზონში - მდგომარეობა დიდი ატრაქტორის (Great Attractor) მინიშნებულია გრძელი ღრმა ისრებით პირველი ქვედა კუთხეში
ინგლ. attract  - მოზიდვა, მოზიდვა, გატაცება

გრავიტაციული ანომალია, განლაგებული  გალაქტიკათშორისო სივცეში.
იხ. ვიდეო

მანძილზე დაახლ. 75 კგპ, ანუ სახლ 250 სინ. წ. დედამწიდან გონიოს თანავასკვლავედში. ეს ობიექტის 5⋅10¹⁶ M_ʘ (ან 10⁵ მასა ირმის ნახტომის) წარმოადგენს, უფრო მეტად ზე  უზრამაზარი გალაქტიკათშორისო გროვას წარმაოდგენს. საშუალო სიმკვრივე ნივთიერება დიდი ატრაქტორის რაიონში იმდენად დიდი მასა აქვს, რომ აღემატება საშუალო სიმკვვრივეს სამყაროსი იმდენად გიგანტური ზომის არის არა მხოლოდ ჩვენი ვასრკვლვათ სისტემა, არამედ სახვა გალაქტიკები და მათი გროვები ახლოს (მათ შრის ქალწული გროვა და მთელი რიგი ზეგიგანტური გროვებს) გააჩნიათ პეკულარული ( არაჩვეულებრივი) სიჩქარეები მიმართული მისკენ უზარმაზარი ფორმირდება  გალაქტიკების ნაკადი.

იხ. ვიდეო

ეფექტი. რ-თაც ატრაქტორი ახდენს გავლენას მოძრაბაზე დამზერილი ჩვენგან გალაქტიკებსა და გროვებზე სივრცეზე რადენიმე ასეული მილიონი სინათლის წელზე ადასტურებს მისი არსებობას. 

ცენტრში დიდი ატრაქტორში - გროვა გონის თანავარსკლავდში ACO 3627, - განლაგებულია გადაკვეთილი ორი უზარმაზარი სტრუქტურა, გიგანტური გროვა ჰიდრა-ცენტარვა და მათ შორის გიგანტური გროვა ქალწულის თანავარსკლავედში, გროვა ცენტარვა A3526 და გონის თანავასკლავედის გროვა და სხვ. გადაჭიმული გროვები  ფარშევანგის თანავასკლავედიდან ილაქნების  გიგანტური გროვამდე. 

საზღვარი გიგანტურიგროვების ლინეიკა. თეთრი ხაზებით აღნიშნულია ნაკადები მოძრაობის (მისი საზღვრების) გალაქტიკების და მათი გროვების გიგანტური ცენტრის მიზიდულობის - დიდი ატრაქტორის

იხ. ვიდეო

1960-იან წლებში ცენტრის მიზიდვის აუცილებლობა არსებობის აუცილებლობა პრგმოზირებას მოჰყვა  სხვადა სხვა შეუსაბამობა ხოლო 1970წწ დიპოლის ანიზოტროპია რელიქტიურ გამოსხივება და ცნობილი იმ დროსათვის წყაროს - დედამიწის მზსთან ერთად მოძრაობა გალაქტიკის ცენტრის  გარშემო გედის თანავარსკლავესკენ,ასევე  მოძრაობა ლომის თანავარსკლავედისკენ, მონაცემები ადასტურბდა იმას, რომ ჩვენი გალაქტიკა მისი მეზობლებთან ერთად 

                                                  
ტელესკოპ ჰაბლის მირ გდაღებული ფოტო  სურათი ცის რეგიონი სადაც მდებარეობს დიდი ატრაქტორი
შეადგენენ ადგილუბრივ ჯგუფს, ასევე ქალწულის გროვაში, გარდა ურთიერთ მოძრაობისა, ისინი მოძრაობენ 600კმ|წმ სიჩქ. ჰიდრას თანავარსკლავედის მიმართულებით. სუპერპოზიცია სიჩქარის მოძრაობის გროვივების ქალაქტიკების ქალწულის თანავარსკლავედში და დიდი ატრაქტორის და ასევე  იძლევა საშუალებას  დამზერითი მოძრაობის ირმის ნახტომის ფარდოფიდათ კოსმოსური სისტემების აღრიცხვის  გაზომილი სიდიდით ანიზოტროპიული რელიქტიური გამოსხივება.
ამ გზით მეცნიერები მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ არსებობს დიდი ატრაქტორი, რ-იც ჩვენგან დაშორებულია დახლ. 60მგპ, უზარმაზარი გროვები მატერია. მათი მიზიდულობა საკმაოდ ერთმნიშვნელოვანია, რომ არ დაირღვეს გრავიტაციული კავშირი გალაქტიკათსორისო გროვების ერთმანეთის. პირველად ჰიპოთეზა წამოაყენა ანალ დრესლერიმ 1986წ-ს. პირდაპირი დამზერა დიდი ატრაქტორის. გართულებულია იმის გამო, რომ ის მდებარეობს ე.წ. ,,გაქცევის ზონაში'' დახურული დაკვირვების სიბრტყეში ირმის ნახტომში გზაზე დიდი რაოდენობით ვარკსვლავებისა და ვარკლვათშორისო გაზების გამო, გროვათა ნივთიერებები მკაფიოდ არის განლაგებული გზაზე მხოლოდ რადიოდაკვირვებით რედგენული წყაროები. 1980-იან წლებში რადიოტელესკოპის დახმარებით იყო აღმოცენილი (პირველი ,,გაქცევის  ზონა'') ახალი გროვა 20მგპ სიშორეზე კიჩოს თანავარსკლავედში. აღრიცხვა მისი გავლენა მიგვიყვანა რადენჯერმე უკეთესი თანხმობამდე განლაგებით კოსმოსური ფონური დიპოლის. თუმცა ამ სავაუდო მიმართულებამ დიდი ატრაქტორზე სიმკვრივე ხილული გალაქტიკები და იზრდებოდა, გროვებში  თავდაპირველად იყო 50-მდე გალაქტიკა, რაც არ იყო საკმარისი შემადგენლობა დიდი ატრატორის მასის. მხოლოდ 1990წწ გრძელი დიაპაზონის ოპტიკური დათვალიერება სამხრეთ ნახევარსფეროში მდებარე სხვადასხვა ტელესკოპებით, ევროპულ ობსერვატორიის მეცნიერებს საშუალებას მიეცათ ამ კლასტერში ეპოვათ კიდევ 600 გალაქტიკა.

ატომური ფიზიკა

                      ატომური ფიზიკა

                                                    

ფიზიკის დარგი რ-იც შეისწავლის ატმური დონეზე მიმდინარე ფიზიკურ პროცესებს. იხ. ლიკზე ელემენტარული ნაწილაკები

აღმოცენდა XIXს დასასრულსა და — და XX ს ექსპერიმენტების შედეგად,  რომელმაც დაადგინა, რომ ატომი წარმოადგენს დადებითად დამუხტული ბირთვის და უარყოფითად დამუხტული ელექტრონების სისტემას, განვითარება ჰპოვა  კვანტური მექანიკის შექმნაში, რაც ხსნიდა ატომის სტრუქტურას. ატომური ბირთვის სტრუქტურას სწავლობს ბირთვულ ფიზიკა.

იხ. ვიდეო

ფიზიკის ნაწილი , რომელიც შეისწავლის  ატომების, იონებისა და ელექტრონული კონფიგურაციების სტრუქტურას და თვისებებს, ასევე იმ ელემენტარულ პროცესებს, რ-იც ისინი  მონაწილეობენ. ატომური ფიზიკა მოქმედებს წრფივი ზომებით დაახლოებით ⋅10−8 სმ და ენერგიის შესაბამისად, 1 eV . ატომური ფიზიკის მთავარი ამოცანაა ატომის ყველა შესაძლო მდგომარეობის დადგენა. ატომური ფიზიკის ძირითადი სექციებია ატომური თეორია, ატომური სპექტროსკოპია, რენტგენოლოგიური სპექტრული ანალიზი, რადიო სპექტროსკოპია, ატომური კოლიზიის ფიზიკა.

ტომსინის ატომის მოდელი

თანამედროვე ატომური ფიზიკის საფუძველს წარმოადგენს კვანტურ – მექანიკური თეორია, რომელიც აღწერს ფიზიკურ ფენომენებს ატომურ – მოლეკულურ დონეზე. ატომური ფიზიკა ატომს განიხილავს, როგორც დადებითად დამუხტული ბირთვის და უარყოფითად დამუხტული ელექტრონების სისტემას. ამ სისტემის თვისებები და მასში მიმდინარე ელემენტარული პროცესები განისაზღვრება ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედებით, განსხვავებით ბირთვული ფიზიკისა და ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკისაგან, სადაც ძლიერი ურთიერთქმედება და სუსტი ურთიერთქმედება ფუნდამენტურ როლს ასრულებს .

ატომის პლნეტარული მოდელი

ბორის ატომის მოდელი

პლანეტარული მოდელი ატომის მას ჰქონდა მრავალი ნაკლოვანება, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანი დაკავშირებული იყო ელექტრონის ენერგიის თეორიულად სწორ დაკარგვასთან: მას შემდეგ, რაც ელექტრონი ბრუნავს ატომის გარშემო, იგი ექვემდებარება ცენტრიდანული აჩქარებას, ხოლო ლარმორის ფორმულის თანახმად, ნებისმიერი დატვირთული ნაწილაკი, რომელიც მოძრაობს აჩქარებით, ასხივებს ენერგიას. თუ ელექტროანი ენერგიას კარგავს, მაშინ საბოლოოდ ის უნდა დაეცეს ბირთვს, რაც სინამდვილეში ასე არ ხდება. ატომის მოდელის დახვეწა შესაძლებელი გახდა მხოლოდ ატომის შესახებ სრულიად ახალი იდეების პერსპექტივიდან, რომელიც აღმოაჩინა გერმანელმა ფიზიკოსმა მ. პლანკის მიერ, რომელმაც მეცნიერებაში შემოიტანა ქვანტას ცნებები. 1905 წელს, აინშტაინმა შემოგვთავაზა ფოტოელექტრული ეფექტის კვანტური ახსნა, და განსაზღვრა კვანტური შუქი, როგორც სპეციალურ ნაწილაკად, მოგვიანებით კი - ფოტონი. 1913 წელს ნ.ბორმა თქვა, რომ ელექტრონს არ შეუძლია ბრუნვა თვითნებურად, მაგრამ მკაცრად განსაზღვრულ ორბიტებში, თვით ენერგიის შეცვლის გარეშე, თვითნებურად დიდი ხნის განმავლობაში. ორბიტაზე ორბიტაზე გადასვლას გარკვეული ენერგია სჭირდება - ენერგიის კვანტი .

იხ. ვიდეო

ბორის ატომის მოდელი ექსპერიმენტულად დადასტურდა გერმანელი ფიზიკოსების ჯ. ფრანკის და გ. ჰერცის ექსპერიმენტებში. ატომური სპექტრის თეორია კიდევ შემუშავდა გერმანელი ფიზიკოსის ა. სომერფელდის ნაშრომებში, რომელმაც ალტერნატივა ელექტრონების უფრო რთული ელიფსური ორბიტები. ატომის კვანტური თეორია განმარტავს დამახასიათებელი რენტგენოლოგიური სპექტრის სტრუქტურას და ატომების ქიმიური თვისებების პერიოდულობას. თუმცა, ატომური ფიზიკის შემდგომი განვითარებით, ატომის კვანტური მოდელი შეწყვეტილა ატომის შესახებ იდეების დონეს. ფრანგი ფიზიკოსის ლ. დე ბროგლის ვარაუდით მიკროელექტრონების, კერძოდ კი ელექტრონის, მოძრაობის ორმაგი ბუნებაა. ეს თეორია ემსახურებოდა კვანტურ მექანიკის შექმნის ამოსავალ წერტილს, გერმანელი ფიზიკოსების W. Heisenberg და M. Born- ის, ავსტრიელი ფიზიკოსის E. Schr E.dinger- ის და ინგლისელი ფიზიკოსის P. P. Dirac- ის ნაშრომებში. და მის საფუძველზე შეიქმნა ატომის თანამედროვე კვანტური – მექანიკური 

ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა

    ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა

                                    

                               სტანდარტული მოდელი ელემენტარული ნაწილაკების

 ფიზიკის ნაწილი, რომელიც სწავლობს მატერიის უმცირეს ფორმებს და მათ შორის არსებულ ურთიერთქმედებებს. დღეისათვის ცნობილია 17 ელემენტარული ნაწილაკი, ასევე არსებობს თეორიული ნაწილაკები, როგორებიც არიან ტაქიონები, ბნელი მატერია და გრავიტონები. ელემენტარული ნაწილაკების ცხრილი იყოფა კვარკებად, ლეფტონებად, ურთიერთქმედების გადამტან ბოზონებად. არსებობს კვარკების სამი თაობა; გარდა პირველისა, რომელშიც შედის ზედა და ქვედა კვარკები, ყველა არასტაბილურია და ნუკლონების წარმოქმნაში (პროტონები და ნეიტრონები) მხოლოდ პირველი თაობის კვარკები მონაწილეობენ.

                                            კვანტური ველი თეორია

                                           

                                                   ფეიმანის დიაგრამა

                                             ფონი

                                             სიმეტრია 

                                             ხელსაწყოები

                                             განტოლებები

                                              სტანდარტული მოდელი

                                             არასრული თეორიები

                                              მეცნიერებები

 ასევეა ლეფტონების შემთხვევაში; არსებობს სამი თაობა. აქედან ატომის შედგენილობაში შედის მხოლოდ პირველი თაობის წარმომადგენელი — ელექტრონი. ყველა ლეპტონს გააჩნია მისი სახელწოდების ნეიტრინო. ნეიტრინო ძალზე სუსტად ურთიერთქმედებს; მაგალითისთვის ნეიტრინოს უფრო მარტივად შეუძლია გააღწიოს დედამიწაში, ვიდრე ფოტონს მინაში. ურთიერთგადამტანი ბოზონებიდან გლუონი შედის ნუკლონების შედგენილობაში. ის ერთმანეთთან აერთებს კვარკებს ნეიტრონის თუ პროტონის ბირთვში. ფოტონი არის ელექტრომაგნიტური გამოსხივების კვანტი, მათ შორის ხილული სინათლის. სკალარული ბოზონი ანუ ჰიგსის ბოზონი განსაზღვრავს ყველა სხვა ელემენტარული ნაწილაკის მასას. კვანტური ფლუქტუაციის ეფექტის თანახმად მთელი სამყარო ცურავს ჰიგსის ბოზონების ოკეანეში იხ ლინკზე  ანუ ვაკუუმში. ვაკუუმი არის უჰაერო სივრცე,

  იხ. ვიდეო

ფრანსუა VI დე ლაროშფულო

              ფრანსუა VI დე ლაროშფულო

                        

ფრ. François VI, duc de La Rochefoucauld; დიაბადა 1613წ-ის 15 სექტემბერს პარიზი. სიკვდილის თაირიღი 1680წ-ის 17 მარტი (66წ-ის) ჰერცოგი დე ლაროშფუკოდან - ფრანგი მწერალი, ავტორი თხუზულების ფილოსოფიური-მორალისტური ხასიათის. მოღვაწე ომის ფრონტის. მამის  სიცოცხლეში (1650) ატარებდა თავდაზნაურთა ტიტულსპრინც დე მარსიაკის. შვილთაშვილი ფრანსუა დე ლაროშფულის როცა მოკლული იქნა წმინდა ბართლომეს ღამეს. ათი წლის განმავლობაში მეშაობდა მეუმარებზე. გამორჩეულია მისი აფორიზმები ,,მაქსიმის'' სახელწოდებით

                                                         

                            პირველი ავტორის გამოცემის სათაური,,მაქსიმი'' 1665

იხ. ვიდეო

საინტერესო ფაქტი - ისტორია გულსაკიდი დედოფლის ანა ავსტრიელის,  ცნობილი რომანის საფუძველი ,,სამი მუშკეტერი'' ალექსანდრე დიუმამ აიღო ,,მემუარებიდან ფრანსუა დე ლაროშფულო. გაგრძელება  რომანის  ,,ოცი წლის შემდეგ'' ლაროშფულო გამოყვანილია თავისი ძველი ტიტულით - პრნცი დე მარსიანი, როგორც ადამიანი რმოელიც ეცდება მოეკლა არამისი, ასევე მომხრე იყო ჰერცოგ დე ლონგვინის.  დიუმას თანახმად, იქმადე მამა შვილის ჰერცოგიანიასი იყო არა ლაროშფულო (როგორც ამტკიცებენ იმ დროის ჭორები), არამედ ზუსტად არამისი (გამოგონილი პერსონაჟი რომელსაც არ ჰქონდა პროტოტიპი)

ოლმეკები

                                    ოლმეკები

ოლმეკური თავი სამიდა ერთერთი სან-ლორენსო-ტენეჩლიტანა, 1200 - 900 ჩვ. წ. აღ.

      უძველესი, კოლუმბამდელი ცივილიზაცია, რომელიც ცხოვრობდა სამხრეთ-ცენტრალური მექსიკის ტროპიკულ დაბლობზე, თანამედროვე ვერაკრუსისა და ტაბასკოს შტატების ტერიტორიაზე. 

იხ. ვიდეო

ეს ცივილიზაცია ყვაოდა ჩვენს ერამდე 1500-400 წლებში.  ეს იყო პირველი მესოამერიკული ცივილიზაცია, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა აქ შემდგომი ცივილიზაციების განვითარებას. სხვა მომდევნო, უახლოესი საზოგადოებების მსგავსად, ვარაუდობენ, რომ ოლმეკებიც ასრულებდნენ სისხლის გამოშვების რიტუალს და თამაშობდნენ ბურთს.

                                                 

                            ,,მებრძოლი'' ქანდაკება ოლმეკების ეპოქის, 1400 - 400 ჩვ. წ. აღ.

ოლმეკებისათვის დამახასიათებელი ყველაზე ცნობილი ასპექტია მათი ხელოვნების ნიმუშები, კოლოსალური ზომის თავები. მე-19 საუკუნის ბოლოსა და მე-20 საუკუნის დასაწყისში, ოლმეკების არტეფაქტები იყიდებოდა კოლუმბამდელი ხელოვნების მაღაზიებშიც კი. ოლმეკების ხელოვნების ნიმუშები მიჩნეულია ყველაზე გასაოცრად და ლამაზად უძველეს ამერიკულ ნიმუშებს შორის, უფრო მეტიც, ისინი მსოფლიო შედევრებს შორის იკავებენ ადგილს.

იხ. ვიდეო - Africans built America’s first civilization - The Olmecs are called the “mother culture” of Mesoamerica—but their stone heads tell a hidden truth. With wide noses, full lips, and features linked directly to Africa, these monuments spark one question: were Africans in America first?

ოლმეკების „ჰართლენდი“ — ამ ტერმინით მოიხსენიებენ არგეოლოგები მექსიკის ყურის სანაპირო დაბლობებს, სადაც დაიბადა ოლმეკების ცივილიზაცია. ამ ტერიტორიას ახასიათებს ჭაობები, პატარა გორაკები, ქედები და ვულკანები. ჩრდილოეთით ის შემოსაზღვრულია ტუშტლასის მთებით. აქ ოლმეკებმა ააშენეს ქალაქი-სალოცავების კომპლექსები: სან-ლორენცო-ტენოჩტიტლანი, ლა-ვენტა, ტრე-საპოტესი და ლაგუნა-დე-ლოს-კეროსი.

დიდი პირამიდა ლა-ვალეტა (ტობალო)

ჩვენთვის დაზუსტებით არაა ცნობილი ოლმეკების ცივილიზაციის მზის ჩასვენების მიზეზი. ერთი, რაც ცნობილია, ისაა, რომ ძვ.წ. 400-350 წლებში “ოლმეკების ჰართლენდის” აღმოსავლეთ ნაწილი მოსახლეობისგან დაცარიელდა და ეს ტერიტორია დაუსახლებელი დარჩა ჩვ.წ. მე-19 საუკუნემდე. ტერიტორიის ასეთი დეპოპულაცია განპირობბული იყო “გარემოს ძალზე სერიოზული ცვლილებით, რომელშიც სერიოზული გახდა მსხვილი ფერმერული აქმიანობის წარმოება”. ოლმეკები კი მთლიანად დამოკიდებულნი იყვნენ სოფლის მეურნეობაზე, ნადირობასა და შემგროვებლობაზე. მეცნიერების აზრით, ეს ცვლილებები გამოწვეული იყო ტექტონიკური ძვრებით ან მდინარეების დაშლამვით

ლა- ვალეტა – ს ოლმეკის კულტურის ცენტრი, „დიდი პირამიდისგან“ არც თუ ისე შორს, გადაშლილია ფართო და ქვის ოთახი, რომელსაც ესაზღვრება ყველა მხრიდან, ვერტიკალურად მდგომი ბაზალტის სვეტები. შუაში იდგა რაღაც გაუგებარი სტრუქტურა - პლატფორმა, რომელიც აშენდა იგივე ქვის სვეტებისგან. ”ჩვენ გაინტერესებთ ამ უცნაური შენობის დანიშნულება,” იხსენებს სტრინლინგი. - ყველაზე გულდასაწყვეტი რამ ითქვა ხმამაღლა, მაგრამ ჩემს გულში ყველას საუკეთესოს იმედი ჰქონდა. ჩვენს წინაშე ფართო შესაძლებლობები იყო. ”ლა ვენტას ძველი მცხოვრებლების მიერ ამ ქვის პლატფორმის მშენებლობაზე დახარჯული შრომის მთლიანი რაოდენობა მიუთითებს მის მნიშვნელობაზე.”

როდესაც პლატფორმა გაიწმინდა, არქეოლოგების წინაშე გამოჩნდა ერთგვარი ბაზალტიკური სახლი, რომელიც ნახევრად მიწაში იყო  ჩაფლული. მისი გრძელი მხარე შედგებოდა ცხრა სწორკუთხა სვეტისაგან, ხოლო ხუთი მხრიდან ხუთი მხრიდან. ზემოდან, ეს მართკუთხა სტრუქტურა გადახურული იყო იმავე ბაზალტის საყრდენების ბოძებით. "სახლს" არც ფანჯრები ჰქონდა და არც კარები. უძველესი მშენებლები ნაღმტყორცნების და ნებისმიერი სპეციალური საკინძების დახმარების გარეშე, იმდენად ოსტატურად ეკიდებოდნენ ერთმანეთს გიგანტურ ქვის სვეტებს ერთმანეთთან, რომ თაგვი ვერ შევიდოდა მათ შორის.  თითოეული მათგანი იწონიდა თითქმის ორ, ან თუნდაც სამ ტონას და ჰქონდა სიგრძე 3 მეტრი, რომლის დიამეტრი 30 სანტიმეტრია. ხელით ვინჩისა და ძლიერი თოკების დახმარებით, მუშებმა დაიწყეს იდუმალი შენობის ზემოდან გაყვანა. ოთხი ბაზალტის საყრდენის ამოღების შემდეგ, სახურავში არსებული ხვრელი ისეთი ფართო გახდა, რომ შეიძლება გარისკვეს, სადაც გარბოდა იქ, სადაც მრავალი საუკუნის წინ ლა-ვალეტა- ს ქურუმების მიერ  ფართო კედლები იყო დაფარული სქელ შავი  სამრხი.

ალტერნატიული წარმოშობის სპეკულაციები

ნაწილობრივ იმიტომ, რომ ოლმეკებმა შექმნეს პირველი მესოამერიკული ცივილიზაცია და ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მათ შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი გვიანდელ მესოამერიკულ ცივილიზაციებთან შედარებით, როგორიცაა მაია ან აცტეკები, შედარებით, ოლმეკების ალტერნატიული წარმოშობის შესახებ არაერთი ვარაუდი წამოაყენეს. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ვარაუდებიდან რამდენიმე, განსაკუთრებით თეორია, რომ ოლმეკები აფრიკული წარმოშობის იყვნენ, რომელიც პოპულარული გახდა ივან ვან სერტიმას წიგნით „ ისინი კოლუმბამდე მოვიდნენ“ , პოპულარული კულტურაში ფართოდ გახდა ცნობილი, მეზოამერიკელი მკვლევარებისა და მეცნიერების დიდი უმრავლესობა მათ სანდოდ არ მიიჩნევს, რომლებიც მათ პოპკულტურის ფსევდომეცნიერებად მიიჩნევენ. 

2018 წლის მონაცემებით, ოლმეკების ნეშტებზე ჩატარებულმა მიტოქონდრიულმა დნმ-ის კვლევებმა, ერთი სან-ლორენცოდან და მეორე ლომა-დელ-ზაპოტედან, ორივე შემთხვევაში „A“ დედისეული შტოს გამორჩეული მუტაციების ცალსახა არსებობა აჩვენა. ანუ, ოლმეკების დედისეული წინაპრები არა აფრიკაში, არამედ ამერიკაშია, რადგან ისინი კონტინენტის მკვიდრი მოსახლეობისთვის დამახასიათებელი ხუთი მიტოქონდრიული ჰაპლოჯგუფიდან ყველაზე მრავალრიცხოვანს იზიარებენ: A, B, C, D და X.

ილუზია

                                      ილუზია                                                        

ოპტიკური ილუზია. კვადრატი A ზუსტად იგივე ნაცრისფერია, რაც კვადრატი B. (იხილეთ ჭადრაკის ჩრდილის ილუზია .)

გრძნობების მოტყუება, რაღაც, როგორც ჩანს, ანუ დამახინჯებული აღქმა. დაშვებული არაერთფეროვანი ინტერპრეტაცია.

პროგრამა ილუზიონისტის ნომერი

გადატანითი აზრი - განსაკუთრებით არაცვეულებრივზე, ოცნებაზე.

იხ. ვიდეო

შეძლაბა აღმოცენდეს ფსიქიურად ჯამრთელ ადამოანებს (ფიზიკური ფიზიოლოგიური ილუზია)

ოპტიკური ოლუზია - საერთო ვიზუალური წარმოსახვა, გამოწვეული არაზუსტი არადეკვატური ცნობიერება კორექტირება მხედველობითი წარმოსახვის (მაგ., თუ შევხედადავთ უარყოფითი ფესვდოსკოპით, შედეგად ადამიანი დაინახავბს უკუღმა პროცესებს).

ამ "საიდუმლო საათების" გამჭვირვალე ციფერბლატი შეუძლია შეუქმნას  მნახველს ილუზია, რომ ისრები ყოველგვარი მექანიზმის გარეშე მუშაობს.

 ხმის ილუზია - შეპარდის ტონი 

ფიზიალოგიური -  ასოცირდება პირის ანალიზატორების (სენსორული ორგანოების) პერიფერული ან ცენტრალური კავშირების მახასიათებლებთან (მაგალითად, მოძრავი მატარებლის ფანჯარაში ჩანს ლანდშაფტი უწყვეტ მოძრაობაში გამოიყურება; ან, მაგალითად, თუ სხვადასხვა მასის რამდენიმე ობიექტი რამდენჯერმე აამაგრებთ ერთდროულად ორივე ხელით, შემდეგ კი სხვა) იგივე მასის წყვილი ობიექტი, შემდეგ ხელში ობიექტი, რომელშიც ადრე მსუბუქია, უფრო მძიმე ჩანს, ვიდრე სხვა ობიექტი. ილუზია ფსიქოლოგიაში - აღმოცენდება როგორც შედეგი ფსიქოლოგიური აღგზებადობა. აღნიშნული ოლუზიის ფორმა არ არის დაკავშრებული აღწერილი გარეგნულად მსგავსი ფენომენები ფიზიოლოგიისა და ოპტიკის კანონების გამო.

ასევე არის აფექტური (ფსიქოლოგიური ოლუზია, ემოციური ოლუზია) - აღმოცენებული გავლენით განწყობის ცვალებადობის გავლენა ან მწვავე ფორმირების გავლენა შიში, შფოთვა.

 იხ. ვიდეო ოპტიოკური ოლუზია

აუდიტორული

სმენითი ილუზია სმენის ილუზიაა , ვიზუალური ილუზიის სმენითი ეკვივალენტი: მსმენელი ესმის ან ხმები, რომლებიც სტიმულში არ არის წარმოდგენილი, ან „შეუძლებელ“ ხმებს. მოკლედ, აუდიო ილუზიები ხაზს უსვამს იმ სფეროებს, სადაც ადამიანის ყური და ტვინი, როგორც ორგანული, დროებითი ინსტრუმენტები, განსხვავდება იდეალური აუდიო რეცეპტორებისგან (უკეთესობისკენ ან უარესობისკენ). სმენითი ილუზიის ერთ-ერთი მაგალითია შეპარდის ტონი .

ტაქტილური

ტაქტილური ილუზიების მაგალითებია ფანტომური კიდური , თერმული გრილის ილუზია , კანის ფორმის კურდღლის ილუზია და უცნაური ილუზია, რომელიც წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც გადაჯვარედინებული საჩვენებელი და შუა თითები ცხვირის ხიდზე თითო თითით ორივე მხარეს მოძრაობენ, რაც ორი ცალკეული ცხვირის აღქმას იწვევს. ილუზორული ტაქტილური აღქმის დროს გააქტიურებული ტვინის უბნები მსგავსია იმ უბნებისა, რომლებიც რეალური ტაქტილური სტიმულაციის დროს აქტიურდება. ტაქტილური ილუზიების გამოწვევა ასევე შესაძლებელია ჰაპტიკური ტექნოლოგიის საშუალებით.  ეს „ილუზიური“ ტაქტილური ობიექტები შეიძლება გამოყენებულ იქნას „ვირტუალური ობიექტების“ შესაქმნელად. 

დროებითი

ტემპორალური ილუზია დროის აღქმის დამახინჯებაა, რომელიც მაშინ ხდება, როდესაც ორ ან მეტ მოვლენას შორის დროის ინტერვალი ძალიან მცირეა (როგორც წესი, წამზე ნაკლები). ასეთ შემთხვევებში, ადამიანმა შეიძლება დრო მომენტალურად აღიქვას, როგორც შენელება, გაჩერება, აჩქარება ან უკან სვლა.

ინტერსენსორული

ილუზიები შეიძლება წარმოიშვას სხვა გრძნობებთანაც, მათ შორის საკვების აღქმაში ჩართულ გრძნობებთანაც. როგორც ბგერა , ასევე შეხება  , ცვლის საკვები პროდუქტების აღქმულ სიმშრალესა და სიხისტეს. ასევე აღმოჩნდა, რომ მაშინაც კი, თუ ენაზე გემოს რეცეპტორის გარკვეული ნაწილი დაზიანდებოდა, ილუზორული გემო შეიძლება წარმოიქმნას ტაქტილური სტიმულაციით.  ყნოსვითი (სუნის) ილუზიების არსებობა მაშინ ფიქსირდებოდა, როდესაც ყნოსვით სტიმულაციამდე დადებითი ან უარყოფითი ვერბალური ნიშნები იყო მოცემული.  მაკგურკის ეფექტი აჩვენებს, რომ ჩვენს მიერ მოსმენილზე გავლენას ახდენს ის, რასაც ვხედავთ, როდესაც ადამიანს ვესაუბრებით; ერთი ბგერის სმენითი კომპონენტი მეორე ბგერის ვიზუალურ კომპონენტთან არის შეწყვილებული, რაც მესამე ბგერის აღქმას იწვევს. 

ნეირომეცნიერება

აღქმა დაკავშირებულია ტვინის სპეციფიკურ აქტივობასთან და, შესაბამისად, შეიძლება გამოიწვიოს ტვინის სტიმულაცია. (ილუზორული) აღქმები, რომელთა გამოწვევაც შესაძლებელია, მერყეობს მარტივი ფოსფენებიდან (მნათობების გამოვლენა ვიზუალურ ველში) მაღალი დონის აღქმებამდე. ერთი შემთხვევის კვლევაში პაციენტზე, რომელიც გადიოდა ეპილეფსიის მკურნალობის წინა ქირურგიულ შეფასებას, ელექტრული სტიმულაცია მარცხენა დროებით-პარიეტალურ შეერთებაზე აღძრა ახლომდებარე (ილუზორული) ადამიანის აღქმა, რომელიც „მჭიდროდ „დაჩრდილავდა“ ცვლილებებს პაციენტის სხეულის პოზიციასა და პოზაში. 

დარღვევები

ზოგიერთი ილუზია ავადმყოფობის ან დარღვევის შედეგად ჩნდება. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ტიპის ილუზიები ყველასთვის საერთო არ არის, ისინი თითოეული მდგომარეობისთვის დამახასიათებელია. მაგალითად, შაკიკის მქონე ადამიანები ხშირად აღნიშნავენ გამაგრების ილუზიებს .

ნეირომეცნიერება

აღქმა დაკავშირებულია ტვინის სპეციფიკურ აქტივობასთან და ამიტომ მისი გამოწვევა შესაძლებელია ტვინის სტიმულაციით. (ილუზორული) აღქმები, რომელთა გამოწვევაც შესაძლებელია, მერყეობს მარტივი ფოსფენებიდან (სინათლის აღმოჩენა მხედველობის ველში ) მაღალი დონის აღქმებამდე.  ეპილეფსიის სამკურნალოდ ოპერაციამდელი შეფასების გავლისას პაციენტზე ჩატარებულ ერთ შემთხვევაში ჩატარებულ კვლევაში, მარცხენა საფეთქელ-პარიეტალურ შეერთებაზე ელექტრულმა სტიმულაციამ გამოიწვია ახლომდებარე (ილუზორული) ადამიანის აღქმა, რომელიც „მჭიდროდ „აკვირდებოდა“ პაციენტის სხეულის პოზიციისა და პოზის ცვლილებებს“. 

რეკლამა განცხადება - მომზადება ვოკალში პროფესიონალი მომღერალი მრავალი კონკურისის ლაურეატი მოამზადებს ნებისმერ მსურველს ვოკალში  საოპერო, კამერული, საესტრადო, ფოლკორში. ხმისა და სუნთქვის დაყენება, გაძლიერება, დიაპაზონის გაზრდა სათანადო რეპერტუარით  ტ. 595330177 ან მოიწერეთ მეილზე shotashota80@gmail.com  ან ფეიზბუქზე shota soselia

იყიდება ინვალიდების ეტლლი სრულიად ახალი ფასი 150ლ ტ 599115061