მიზანთროპი
მოლიერი
ანტინატალიზმი და კაცობრიობის გადაშენება
ანტინატალიზმი არის შეხედულება, რომლის მიხედვითაც არსებობა ცუდია და ადამიანებს ევალებათ თავი შეიკავონ შთამომავლობისგან. ანტინატალიზმის ცენტრალურ არგუმენტს მიზანთროპიული არგუმენტი ეწოდება. იგი ადამიანების ღრმა ნაკლოვანებებს და ზიანის მიყენების ტენდენციას ხედავს, როგორც მეტი ადამიანის შექმნის თავიდან აცილების მიზეზს. ეს ზიანი მოიცავს ომებს , გენოციდებს , ქარხნულ მეურნეობას და გარემოსთვის მიყენებულ ზიანს . ეს არგუმენტი ეწინააღმდეგება ფილანტროპიულ არგუმენტებს, რომლებიც ფოკუსირებულია არსებობის მომლოდინე ადამიანის მომავალ ტანჯვაზე. ისინი ამტკიცებენ, რომ მათი მომავალი ტანჯვის თავიდან აცილების ერთადერთი გზა მათი დაბადების თავიდან აცილებაა. ადამიანის ნებაყოფლობითი გადაშენების მოძრაობა და ევთანაზიის ეკლესია ანტინატალიზმისა და ადამიანის გადაშენების მომხრე სოციალური მოძრაობების ცნობილი მაგალითებია .
ანტინატალიზმს ხშირად მხარს უჭერენ მიზანთროპი მოაზროვნეები. თუმცა, არსებობს მრავალი სხვა გზა, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ადამიანის სახეობის უნებლიე გადაშენება, სხვადასხვა ვარაუდით, ადამიანის სახეობის გრძელვადიანი გადარჩენის საფრთხეებთან დაკავშირებით, მათ შორის ბირთვული ომები, დარტყმითი მოვლენები , თვითრეპლიკირებადი ნანორობოტები ან სუპერპათოგენები . მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი შემთხვევები შეიძლება აღიქმებოდეს, როგორც საშინელი სცენარები მთელი სიცოცხლისთვის, მიზანთროპებმა შეიძლება ისინი სასურველებად და იმ იმედის მიზეზებად აღიქვან, რომ კაცობრიობის დომინირება ისტორიაში საბოლოოდ დასრულდება. მსგავსი განწყობა გამოთქვამს ბერტრან რასელმა . ის დედამიწაზე ადამიანის სიცოცხლის არსებობასა და მის დანაშაულებებთან დაკავშირებით აცხადებს, რომ ისინი „წარმავალი კოშმარია; დროთა განმავლობაში დედამიწა კვლავ უუნარო გახდება სიცოცხლის მხარდაჭერისთვის და მშვიდობა დაბრუნდება“.
ადამიანური განსაკუთრებულობა და ღრმა ეკოლოგია
ადამიანური განსაკუთრებულობა არის მტკიცება, რომ ადამიანებს აქვთ უნიკალური მნიშვნელობა და გამორჩეულები არიან ყველა სხვა სახეობასთან შედარებით. ის ხშირად ეფუძნება იმ მტკიცებას, რომ ისინი გამოირჩევიან თავიანთი განსაკუთრებული შესაძლებლობებით, როგორიცაა ინტელექტი , რაციონალურობა და ავტონომია . რელიგიურ კონტექსტებში ის ხშირად აიხსნება იმ უნიკალურ როლთან მიმართებაში, რომელიც ღმერთმა მათთვის წინასწარ განსაზღვრა ან რომ ისინი ღვთის ხატად იყვნენ შექმნილნი . ადამიანური განსაკუთრებულობა ჩვეულებრივ შერწყმულია იმ მტკიცებასთან, რომ ადამიანის კეთილდღეობა სხვა სახეობების კეთილდღეობაზე მნიშვნელოვანია. ამ აზროვნების ხაზის გამოყენება შესაძლებელია სხვადასხვა ეთიკური დასკვნების გამოსატანად. ერთ-ერთია მტკიცება, რომ ადამიანებს აქვთ უფლება მართონ პლანეტა და თავიანთი ნება სხვა სახეობებზე დააკისრონ. მეორე არის ის, რომ სხვა სახეობებისთვის ზიანის მიყენება შეიძლება მორალურად მისაღები იყოს, თუ ეს კეთდება ადამიანის კეთილდღეობისა და სრულყოფილების ხელშეწყობის მიზნით.
ზოგადად, ადამიანური განსაკუთრებულობის პოზიცია ეწინააღმდეგება მიზანთროპიას კაცობრიობის ღირებულებასთან მიმართებაში. თუმცა, ეს სულაც არ არის ასე და შესაძლოა, ორივე პოზიციის ერთდროულად დაკავება. ამის გაკეთების ერთ-ერთი გზაა იმის მტკიცება, რომ კაცობრიობა გამონაკლისია რამდენიმე იშვიათი ინდივიდის გამო, ხოლო საშუალო ადამიანი ცუდია. კიდევ ერთი მიდგომაა იმის მტკიცება, რომ ადამიანები გამორჩეულები არიან უარყოფითი გაგებით: მათი დამანგრეველი და მავნე ისტორიის გათვალისწინებით, ისინი გაცილებით უარესები არიან, ვიდრე ნებისმიერი სხვა სახეობა.
ღრმა ეკოლოგიის სფეროს თეორეტიკოსები ასევე ხშირად აკრიტიკებენ ადამიანის განსაკუთრებულობას და მიდრეკილნი არიან მიზანთროპული პერსპექტივისკენ. ღრმა ეკოლოგია არის ფილოსოფიური და სოციალური მოძრაობა, რომელიც ხაზს უსვამს ბუნების თანდაყოლილ ღირებულებას და მხარს უჭერს ადამიანის ბუნების მიმართ ქცევის რადიკალურ ცვლილებას. სხვადასხვა თეორეტიკოსმა გააკრიტიკა ღრმა ეკოლოგია იმ მტკიცების საფუძველზე, რომ ის მიზანთროპულია, რადგან სხვა სახეობებს ადამიანებზე პრივილეგირებულად აქცევს. მაგალითად, ღრმა ეკოლოგიის მოძრაობა „დედამიწა პირველ რიგში!“ მკაცრი კრიტიკის წინაშე აღმოჩნდა, როდესაც მათ თავიანთ საინფორმაციო ბიულეტენში აფრიკაში შიდსის ეპიდემია შეაქეს , როგორც ადამიანთა ჭარბი პოპულაციის პრობლემის გადაჭრის გზა .
Комментариев нет:
Отправить комментарий